Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/698 K.2023/663

Mahkememize açılan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, dava dışı borçlu ...

İnşaat Tic AŞ VKN: 6190206355 tarafından keşide edilerek müvekkil tarafından tahsile konulan ve karşılığı çıkmamış olan 08.09.2017 keşide tarihli 140.000,00 USD bedelli D1-1332152 seri nolu davalı Denizbank...Ticari Merkez Şubesi çekine dayanılarak yapılan takibin de semeresiz kaldığını, davalı bankanın, Çek Kanunu kapsamında çek hesabı açarken göstermesi gereken özeni ve dikkati göstermemiş ve çek hesabı açılmaması gereken şirket adına çek hesabı açarak müvekkilin zarara uğramasına neden olmuş olduğunu,

çekle işleyen bir hesabın açılabilmesi için çek hesabı açılan kişinin çek yasaklısı (5941 sayılı kanun m.2) gibi hukuki engelinin olmamasının yanı sıra bankaların çek hesabı açarken bir güven kurumu olmasının gerektirdiği basireti ve özeni gözetmesi de gerektiğini, bankaların çek hesabı açarken ve çek defteri verirken bütün diğer bankacılık işlemlerinde olduğu gibi basiret ve özenle davranmaları gerektiğini, bankaların bu yükümlülüğünün 5941 sayılı meri Çek Kanunu'nun 2nci maddesinde ayrıca ve açıkça vurgulanmış olduğunu,

bankanın kredi talep eden her müşteri hakkında yaptığı gibi çek karnesi talep eden müşteri hakkında da istihbarat yapması, müşterinin ödeme gücünü ölçmesi ve çek hesabı açılırken alınması gerekli belgelerin doğruluk ve sıhhatini kontrol etmesi gerektiğini, çek hesabı açılmasında aranan yasal şartlar yanında bankacılık teamülleri ve yerleşik uygulamaları gereğince diğer bütün kredi tahsis aşamalarında olduğu gibi bankanın, makul bir süre ile müşterinin bankaya tevdi ettiği mevduatın miktarını ve hesap hareketlerini takip etmesi,

ayrıca müşterinin işyerini ziyaret ederek iştigal konusunu, iş hacmini, borçlarını ödeme düzenini ve müşterinin iş ilişkisi içinde olduğu tacirleri tanıyıp analiz etmesinin de bankadan beklenen bir yükümlülük olduğunu, zira çek hesabı açılarak çek defteri teslim edilmesinin aynı zamanda müşteriye tesis edilen gayrinakdi kredi olduğunu, davalı bankanın dava dışı borçlu şirkete çek karnesi verirken henüz vadesi gelmemiş ödenmeyen çok sayıda çeki olduğu halde çek karnesi vermiş olduğunu, şirket ortaklarının TCMB'dan karşılıksız çek kaydı bulunup bulunmadığının, şirket ve ortakları hakkında icra takipleri olup olmadığının,

şirketin ve ortaklarının Vergi ve SGK borçlarının, araştırılmamış olduğunu, Kurumlar Vergisi Beyannameleri ve ekleri ile bilançoların gereği gibi incelenmediğini, bu beyanname ve bilançolara göre şirketin likit değerlerinin (Hazır Değerler) çek karnesi alma (kredi) yeterliliğinde olmadığını, Şirket ve ortakları adına Müşteri İstihbarat Sorgulama Ekranından karşılıksız çek, protestolu senet ve kanuni takip işlemi olup olmadığının sorgulanmamış olduğunu, şirketin nakit akışı ve mevduat hesabının incelenmemiş olduğunu,

Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre de bankanın çek hesabı açarken ve çek karnesi verirken talepte bulunan kişilerle ilgili araştırma yapması, yeterli kesin kanıya vardıktan sonra hesap açarak çek karnesi vermesi gerektiği, keşidecileri yeterince tanımadan hesap açarak çek karnesi veren bankanın kusurlu bulunduğunun kabul edilmekte olduğunu belirterek,

fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla alacak değerinin tam ve kesin olarak belirlendiği aşamada HMK m.107 hükmü gereğince arttırılmak üzere şimdilik 100,00 USD’nin öncelikle çekin karşılıksız çıktığı (zararın doğduğu) tarihten itibaren, bu talep Sayın Mahkemece kabul görmez ise dava tarihinden itibaren kamu bankalarının USD cinsinden mevduata uyguladığı azami faiz oranına göre işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, mevzuatta çek karnesi verilebilmesi için bankaların hangi hususlarda araştırma yapması gerektiğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, bu hususta araştırılması gerektiği kabul edilen hususlara Yüksek Yargı içtihatlarında ve uygulamadaki teammüllerde değinilmekte olduğunu, müvekkili bankaya çek karnesi hususunda başvuruda bulunmuş olan dava dışı ... İnşaat Tic.

A.Ş.'nin çek karnesi talebi üzerine müvekkili banka tarafından gerekli araştırmaların yapılmış olduğunu, sunulan çek raporundan da anlaşılacağı özel ve devlet bankaları olmak üzere 10 farklı banka tarafından çek defteri verilmiş olan dava dışı şirketin kredibilitesinin ne denli yüksek olduğunun ve bu zamana kadar çeklere ilişkin ticari güven sağladığının açık olduğunu, dava dışı keşidecinin ibraz edilmiş olduğu halde ödenmemiş çeki bulunmadığının KKB kayıtlarında sabit olduğunu, yine, müvekkilce çek defteri verilirken dava dışı şirket hakkında istihbarat raporu düzenlendiği ve ayrıca ...

İnşaat Tic.

A.Ş. ile Bağlı Ortakları hakkında 30 Eylül 2016 Tarihi İtibariyle Hazırlanmış Konsolide Mali Tablolar ve Bağımsız İnceleme Raporu düzenlenmiş olduğunu, davacının ilgili şirkete ilişkin temin ettiği aciz vesikası bulunup bulunmadığının da araştırılması gerektiğini, tacir olan davacının, ticari ilişkide bulunduğu şahıslara ilişkin araştırma yapmasının gerektiğini, davacı tarafından bu yükümlülüğe uygun davranıldığının da ispat edilememiş olduğunu, somut olayda kusursuz olduğunu ispat edememiş olan davacı tarafın, kendi kusurundan kaynaklanan zararlardan dolayı müvekkil bankayı sorumlu tutmaya çalışmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu,

davacı tarafın, zararın oluştuğu ve tüm yasal yolların tüketildiği hususlarını ispat edememiş olduğunu, davacı tarafın dava tarihinden evvelki döneme ilişkin faiz taleplerinin ve faiz türünün hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Ankara İcra Tevzi Bürosunca Tayfun Sezgin Kayaş ismi alacaklı ve borçlu sıfatıyla Ankara/Merkez Adliyesi İcra Müdürlüklerinde çıkan kayıtlar getirtilmiş, incelenmiştir.

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığından ... İnş Tic AŞ'nin vergi inceleme raporu getirtilmiş, incelenmiştir.

... İnş Tic AŞ'nin Ankara/Merkez Adliyesi İcra Ceza Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinde bulunan dosyaları listelenerek incelenmiştir.

Akyurt Sosyal Güvenlik Merkezinin cevabi yazısında ... İnş Tic AŞ'nin borcu bulunmadığı bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında bir bankacı bilirkişiden alınan bilirkişi raporunda özetle, dosya kapsamına sunulmuş olan belgelerin incelenmesi sonucunda, delillerin değerlendirilmesi, meselenin hukuki yönden nitelendirilmesi ve nihai takdiri tamamen ve münhasıran Sayın Mahkemeye ait olmak kaydı ile,

Davaya konu çekin keşidecisi şirketin; Kredi Kayıt Bürosu A.Ş. (KKB) kayıtlarında, ilgili çek karnesinin verildiği tarih itibariyle çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı ve protesto kaydının bulunmaması ve çek endeksi hakkındaki olumlu sonuçların yanısıra, davalı bankadaki hesap hareketleri, geçmiş ödeme performansı değerlendirildiğinde şirkete çek karnesi verilmesinin önünde engel bulunmamakla birlikte, davalı banka tarafından düzenlenmiş olan 06.12.2016 tarihli istihbarat raporunda bazı olumsuzluklara işaret edilmiş olduğu, davalı Bankaca işbu istihbarat raporundaki olumsuzlukların gözardı edilmiş olduğu, Sonuç ve kanaatine varılmış olup, taraflara atfedilecek kusur ve kusur oranları ise Mahkemenin takdirine bırakılmıştır.

Diğer taraftan davacı tarafından...23. İcra Dairesinin 2017/17888 E. sayılı dosyasından girişilen Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu İle çek keşidecisi dava dışı şirket hakkında başlatılmış olan icra takip dosyası ile ilgili dosya kapsamına sunulmuş olan belgelere göre takibin sonucu hakkında bilgi edinilemediği, ayrıca davaya konu çeki davacıya ciro etmiş olan dava dışı ... Emlak Med. Müh. İnş. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ye karşı yapılmış herhangi bir başvuru ile ilgili dosya kapsamına bilgi ve belge sunulmadığından Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin kararında da belirtildiği üzere davacının zararını kanıtlaması noktasında, cirantaya karşı da tüm müracaat yollarını tüketmesi gerektiği görüş ve kanaatini bildirmiştir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, Çek Kanunu gereğince bankanın özen yükümlülüğüne aykırı davrandığı iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkin olup, davacının alacaklı olduğu davalı bankaca kendisine çek hesabı açılmış olan dava dışı ... İnş.. AŞ'den çeke bağlı alacağının semeresiz kaldığını ve zararının oluştuğunu davalının gerekli araştırmayı yapmadan çek karnesi verdiği için oluşan zarardan sorumlu olduğu iddiasına dayalı maddi tazminat davası olup uyuşmazlık, davalı bankanın bankacılık mevzuatına aykırı işlemi olup olmadığı, var ise bu işlemler nedeniyle davacının maddi zararlarının doğup doğmadığı, var ise miktarı ve bu zararların oluşumunda kusurun hangi tarafta hangi oranda var olduğu davalının sorumlu olup olmadığı, yetki itirazının ve zamanaşımı definin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmıştır.

Davalı yetki itirazında bulunmuş olmakla davacı haksız fiile dayanmakta oluğundan çek hesabı...Tic. Merkez Şube tarafından açıldığından eylemin Mahkememiz yetki sınırlarında gerçekleştiğinin kabulü gerekmekle yetki itirazının reddine karar verilmiştir. Davalı zamanaşımı defi ileri sürmüş olup davanın dayanağı haksız fiil tazminatı olmakla zararın ve failin öğrenilmesi ile 2 yıllık zamanaşımının işlemeye başlayacağının kabulü gerektiğinden ve davacının zararı öğrenme tarihinin...23. İcra Müdürlüğü 2017/17888 sayılı dosyasında yapılan 19.08.2021 tarihli dosya hesap tarihi olduğunun kabulü ile zamanaşımı definin de reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekili yargılama devam ederken 17.05.2023 tarihli dilekçesi ile mahkememizde görülmekte olan 2021/698E. Sayılı dosyaya esas çeke ilişkin başlatılan...23. İcra Müdürlüğü 2017/17888E. Sayılı icra takibinden feragat edildiğinden huzurdaki davanın konusuz kaldığını bildirerek mahkememizce bu yönde karar verilmesini talep etmiştir. Dava çek hesabı açılırken gerekli özenin gösterilememesi nedeniyle zarara uğradıkları iddiasına dayalı olduğundan çekin tahsili için başlatılan takipten vazgeçilmesi davayı konusuz bırakmaz zira davacı yanın davalı yanca sebep olunduğunu iddia ettiği zararların giderildiğine yönelik iddiası bulunmamaktadır. Bu nedenle yargılamaya esastan devam edilmiştir.

Mahkememizce deliller toplanmış tüm dosya kapsamında bankacı bilirkişiden rapor alınmıştır. Davaya konu çekin keşidecisi şirketin. Kredi Kayıt Bürosu A.Ş. (KKB) kayıtlarında, ilgili çek karnesinin verildiği tarih itibariyle çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı ve protesto kaydının bulunmaması ve çek endeksi hakkındaki olumlu sonuçların yanısıra, davalı bankadaki hesap hareketleri,

geçmiş ödeme performansı değerlendirildiğinde şirkete çek karnesi verilmesinin önünde engel bulunmadığı anlaşılmış bilirkişi raporunda davalı banka tarafından düzenlenmiş olan 06.12.2016 tarihli istihbarat raporunda bazı olumsuzluklara işaret edilmiş olmasının dikkate alınmadığı bildirilmiş ise de bankanın yeterli araştırmayı yaptığı kanaatine varılmış öte yandan davacının davaya konu çeki davacıya ciro etmiş olan dava dışı ... Emlak Med. Müh. İnş. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'ye karşı yapılmış herhangi bir başvuru yaptığına ilişkin delil sunmadığından zararını da mevcut delil durumuna göre kanıtlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.