Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/595 K.2024/958

... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/675

KARAR NO : 2024/959

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...

DAVA

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 18/10/2022

KARAR TARİHİ : 25/12/2024

KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin, teslim edilecek sipariş ettiği malların bedeline karşılık toplam 2.143.780,00 TL tutarında muhtelif tarihli çekler tanzim ederek davalıya verdiğini, 508.960,00TL tutarındaki kısmını gününde ödediğini, ancak kendisine satımı vaat edilen malların teslim edilmediğini, ticari defter ve kayıtları incelendiğinde durumun böyle olduğunun görüleceğini, müvekkilinin haricen yaptığı araştırmada bu şirketin benzer vaatlerde başka alıcıları da dolandırdığının ve mal vermesinin şu anda imkansız bulunduğunun ortaya çıktığını, bundan dolayı yetkililer hakkında suç duyurusu yapılmış olduğunu,

keşide edilen çeklerin dökümünün dava dilekçesinde belirtildiğini ileri sürerek, çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu bulunmadığının tespitine, karşılıkları bankadan alınan ve ödenen çeklerin bedeli olan 508.960,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdan tazmin edilmesine, henüz günü gelmeyen ve bankadan tahsil edilmeyen çeklerin davalıdan geri alınmasına, haksız ve kötü niyetli olan davalıdan tüm yargılama giderleriyle birlikte ayrıca dava değeri üzerinden % 20 oranında tazminat alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı, davaya yanıt vermemiştir.

KANITLAR

Davacı taraf, davalı emrine düzenlemiş olduğu gerek.... ... .... A.Ş nezdindeki hesaplarından keşide edilme çek örneklerini sunmuştur.

Dava konusu çeklerin ilgili bankalardan arka ve ön yüzünü içerir örnekleri ile ödeme bilgileri sorulmuş, cevabi yazılar dosyaya konulmuştur.

Davacı defter ve kayıtları üzerinde mali bilirkişi vasıtasıyla inceleme yaptırılmış, düzenlenen raporda; davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, davalı defter ve kayıtlarının ibraz edilmediği, yazılı sözleşmenin olmadığı, davalı tarafından davacıya yapılan herhangi bir mal teslimi ve/veya hizmet ifasına rastlanmadığı, davacı kayıtlarında çeklerin yer aldığı, davacının keşide edilen çeklerin tahsil edilmesi nedeniyle 1.295.940,00 TL henüz tahsilatı yapılmamış çekler tutarı 678.400,00 TL olmak üzere toplamda 1.974.340,00 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği hususları görüş olarak açıklınmıştır.

İspat yükü davacıda olduğu kabul edilerek davacı taraf ayrıca ve açıkça yemin deliline dayandığından bu hakkı hatırlatılmış, davacı yemin teklif etme hakkını kullanmış, davalıya yemin teklifi metni ve duruşma günü usulüne uygun tebliğ edilmiş, davalı yetkilisi duruşmaya katılarak yemin teklifine icap etmemiştir.

GEREKÇE

Dava, satım bedeline mahsuben verildiği ileri sürülen çeklerin, emtianın teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldıkları iddiasına dayalı, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta, davacının Ziraat Bankası A.Ş ve ... Bankası A.Ş nezdindeki çek hesaplarından verilme ve dava dilekçesinde nitelikleri ile tutarları açıklanan 29 adet çeki davalı emrine düzenleyerek keşide ettiği, bu çeklerin bir kısmının davadan önce bir kısımının ise davadan sonra ödendiği, davacının, ikisini bizzat muhatap bankaya teslim ettiği, dava konusu çekleri satım bedeline mahsuben avans olarak davalı emrine keşide edilerek verildiğini, ancak emtianın teslim edilmediğini, çeklerin bir kısmını ödemek zorunda kaldığını, tüm çekler bakımından mal teslimi yapılmaması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ödenen çek tutarlarının istirdadını gerektiğini ileri sürdüğü, davalının da davaya yanıt vermeyerek davanın reddini savunmuş sayıldığı hususları uyuşmazlık konusu değildir.

Çekişme, davacı tarafından keşide edilerek davalı emrine düzenlenen çeklerin, taraflar arasında varlığı ileri sürülen satım sözleşmesine ilişkin olarak satım bedelinin avansı amaçlı davalı tarafa teslim edilip edilmedikleri, satım sözleşmesi uyarınca emtianın tesliminin yapılıp yapılmadığı, çeklerden dolayı davacının davalıya karşı borcunun bulunup bulunmadığı, istirdadı gereken tutarın olup olmadığı yönlerinde toplanmaktadır.

İddia, toplanan kanıtlar, çek örnekleri ve tüm dosya kapsamından, davacının, taraflar arasında satım sözleşmesi olduğunu, satım bedeline mahsuben davalı tarafa çeklerin verildiğini, ancak satıma konu malların teslim edilmediğini ileri sürmüştür. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, esas itibariyle satım sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Satım sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcu yükümlendiği akittir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür. Satım sözleşmesinin geçerli olabilmesi için, icap ve kabul iradelerinin birleşmesi yeterlidir. Yazılı yapılması, geçerlilik bakımından önemli değildir.

Kural olarak, satıcı satılanın teslim edildiğini, alıcı ise bedelin ödendiğini ispatla yükümlüdür. Öte yandan, kambiyo senetleri arasında sayılan çek de bir ödeme aracıdır. Dava konusu olayda, taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Edimlerin aynı anda ifası söz konusudur. Davacı çekler vermek suretiyle ödeme yaptığını kanıtlamıştır. O halde, davacı emtianın teslim edilmediğini ispatla yükümlüdür.

İspat açısından yazılı bir kanıt sunmamış, yemin deliline dayanmıştır. Usulüne uygun şekilde yemin metni hazırlanmış, davalı tarafa tebliğ edilmiş ve yetkilisi yemine icap etmemiştir. Bu durum karşısında, davacının, taraflar arasında satım sözleşmesi olduğunu, çeklerin satım bedelinin avans olarak verildiğini ve emtianın teslim edilmediğini ispatladığı kabul edilmiştir.

Dolayısıyla, dava konusu çeklerden dolayı emtia teslim edilmemesi nedeniyle davalıya borçlu olmadığı anlaşılmış, ödenen çekler bakımından da istirdat isteminin yerinde olduğu sonucuna varılmış, ödeme tarihlerinden itibaren davacının talep edebileceği avans oranından daha düşük oranda reoskont faizi talep ettiğinden ve taleple bağlı kalındığından, ödenen çeklerin reeskont faiziyle ödeme tarihinden itibaren tutarların istirdadı yönünde karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... ✎ e-imzalıdır Üye ... ✎ e-imzalıdır Üye ... ✎ e-imzalıdır Katip ... ✎ e-imzalıdır