Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/483 K.2024/712

Mahkememizde görülmekte olan Alacak ( Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ TALEBİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında 08.10.2019 tarihinde “... işlerine ait ana müşavir ve idare tarafından onaylı ... proje hizmetleri konulu hizmet alım sözleşmesi imzalandığını, müvekkili davacının sözleşmede yer alan tüm sorumluluklarını eksiksiz, özenli ve dikkatli bir şekilde yerine getirdiğini ancak davalının sözleşmede yer alan hizmet bedeli ile müvekkilinden kaynaklanmayan nedenlerden dolayı işin uzaması neticesinde ödemesi gereken aylık sabit genel gide ödemelerini yapmadığını, ... D.

İş sayılı raporu ile sabit olduğu üzere, davalı tarafın defalarca sözleşme konusu işlerin karşılığı olan ödemelerin yapılması konusunda irtibata geçilmeye çalışıldığını, müvekkilinin tüm personel ve ekipmanlarını bu iş için kullanması nedeniyle bu süre zarflarında herhangi bir başka iş alması da mümkün olmadığını ve neredeyse iflasın eşiğine geldiğini, hatta kendisine ödeme yapılmamasından dolayı yetiştirdiği bir kısım elemanı işten çıkarmak durumunda kaldığını, çalışanların ücretlerini ödeyemediği için de iş davaları ile muhatap olmak durumunda kaldığını,

davalının ise tüm görüşmelerde ana yüklenicinin kendilerine ödeme yapması durumunda ancak müvekkili davacıya ödeme yapacağına dair konuşmalar yaparak sürekli olarak müvekkili davacıyı oyaladığını sonrasında da davalının müvekkili davacının hukuki yollara başvuracağı inancı oluşunca da; ....

Noterliğinin 06.05.2020 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini, tüm firmaların hazırladıkları projeleri ... isimli sisteme yükledikleri ve tüm işin aslında birlikte ilerlediğini, dolayısıyla bir firmanın bir projesinin gecikmesinin veya ortak alandaki bir paftanın gecikmesinin diğer bütün firma disiplinlerini etkilediğini ve geciktirdiğini, müvekkili firma her ne kadar projelerini tamamlayıp süresinde siteme yüklese de,

diğer firmalardan veya ana yükleniciden kaynaklı nedenlerle projelerinin tamamının onay almasının mümkün olmadığını ve bir kısım gecikmeler yaşandığını çünkü diğer firmaların daha hiçbir işlem yapamadığı bir alanda müvekkili davacının yaptığı projenin onay almasının mümkün olmadığını, müvekkili firma dışında gerçekleşen gecikmelerin müvekkili firmanın işlerini aksattığı ve toplamda havalandırmada 6 ay, borulamada 10 ay gecikmeye neden olduğunu,

davalı tarafından bu ek iş yüküne ilişkin olarak ta müvekkili davacıya hiçbir ödeme yapılmadığını bildirerek davalı ile müvekkili davacı arasında imzalanan 08.10.2019 tarihli sözleşmede kalan bakiye tutarın (KDV ile birlikte) ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini, müvekkili davacıdan kaynaklanmayan nedenlerle, müvekkili davacının katlanmak zorunda kaldığı ek iş yükünün tespit edilerek bu ek iş yüküne karşı gelecek tutarın (KDV ile birlikte) yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davacı vekilinin 11/06/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Bilirkişi kurulu kök ve ek raporuyla belirlenen toplam 271.676,31 USD'nin 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi uyarınca, fiili ödeme günündeki ... belirlenen efektif satış kuru karşılığı üzerinden Türk parası ile ödenmesi kaydıyla; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarından birinin bir yıl vadeli USD mevduat hesabına ödediği 31/12/2019 tarihinden itibaren döviz faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkili davacı şirkete ödenmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ CEVABI

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin ... " ..." ilişkin olduğunu, ... toplam 750.000m2 yüzölçümünde bir alanı kapsadığını ve ana yüklenici ... tarafından inşa edildiğini, alanın mekanik tesisat işininde bölünerek farklı şirketler tarafından yapıldığını, " ... " adı verilen kısmın müvekkili ... ....Ltd.

Şti. tarafından yapıldığını, davacınında bu kısmın yapmayı üslendiğini, taraflar arasında imzalanan 08.09.2019 tarihli sözleşme ile davacının terminalin batı bölümünün Mekanik tesisat işlerine ait projeleri ana müşavir ve idare tarafından onaylanmış hali ile 31.12.2019 tarihine kadar müvekkiline taahhüt ettiğini, davacının sözleşme ile yüklendiği edimini süresinde, eksiksiz ve kusursuz olarak yerine getirmediğini, bunun ana işveren ... tarafından tespit edildiğini ve 05.11.2019 tarihinde yapılan toplantıda da dile getirildiğini, daha sonrada davacının edimini yerine getirmediğini ve bir çok kez bu hususun kendisine bildirildiğini,

işin bitirilmesi gereken tarihten 5 ay sonra dahi davacı tarafından onay alma yüzdesinin %22,6 olduğunu, çizimlerin idarece onaylanmadığını, davacının 06.05.2020 tarihinde gönderdiği ihtarnamesindeki argümanları ile işin bitirilemeyeceği açık ve net olarak ortaya konmuş olduğundan müvekkilini sözleşmeyi fes etmek zorunda kaldığını ve davacıya bu hususun ....Noterliğinin 06.05.2020 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek bildirildiğini, alınan tespit raporunun bilimsel hukuki ve maddi gerçekleri yansıtmadığını, davacının işi bıraktığı ve sözleşmenin fes edildiği tarih itibarıyla yüklendiği işin %56,1 lik kısmının hiç yapmadığını,

onaya dahi sunmadığını, onaya sunulan projelerin %17,1 lik kısmının sözleşme şartlarına uygun olmadığı için red cevabı aldığını, davacının sözleşmeye göre 137 işi tamamladığını, bunun yüzdesini %26,9 olduğunu, davacının yüklendiği edimin %22,9 lük kısmını tamamladığından hak ettiği meblağın 75.570,00USD olduğunu , davalı şirket tarafından davacıya 241.800,00USD ödeme yapıldığı ve bunun davacınında kabulünde olduğunu, davacının ediminin 1/4 'ünü 5 ay gecikmeli olarak ancak yerine getirdiğini ve sözleşmenin feshine tamamen kendi kusuruyla neden olduğunu,

bu hususların tamamının ibraz edilen resmi ve yasal belgelerle sabit olduğu gibi toplanacak delillerin ana yükleniciden celp edilecek tescilli statü raporları, ana yüklenicinin serverinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile de sabit olacağını, hiçbir kayıt ve belge incelenmeden, bizzat davacının kendince delil yaratma amacıyla hazırladığı bilgisayarda yapılan inceleme ve davacı şirketin merkezinde elbirliğiyle hazırlanan rapora dayanılarak alacak talep edilebilmesinin mümkün bulunmadığını bildirilerek davanın reddine , yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRME

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası niteliğindedir.

Taraflar arasında 08.09.2019 tarihinde ... davalının yükümlülüğünde olan " ... " adı verilen kısmının ... Proje Hizmetlerini yapması konusunda hizmet alım sözleşmesi imzalandığı ihtilaf konusu değildir. Taraflar arasındaki ihtilaf 08.09.2019 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında davacının edimini yerine getirip getirmediği, işin süresinde bitirilip bitirilmediği, işin süresinde bitirilmemesinin davacının kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, davacını davalıdan sözleşme kapsamında hak ediş alacağının bulunup bulunmadığı, işin uzaması nedeni ile davalıdan fazladan alacaklı olup olmadığı , fazla iş yapılıp yapılmadığı ve varsa alacak miktarlarının ne kadar olduğu hususlarında toplanmaktadır.

Tarafların delileri toplanmış, dava dışı ... .... A.Ş'den dosyaları, ... D. İş sayılı dosyası ile hark disk getirtilmiştir.

Taraflar arasında 08.09.2019 tarihinde imzalanan sözleşme gereğince davalının alt işveren davalının yüklenici olduğu, sözleşmenin konusunun "ana müşavir ve idare tarafından onaylı ... Proje Hizmetleri " alarak belirlendiği, sözleşmenin götürü bedelli sözleşme olup toplam hizmet bedeli 330.000 USD ve toplam pafta sayısının 435 adet olarak karalaştırıldığı, davacının iş programına işi 31 Aralık 2019 tarihinde teslim etmeyi üstlendiği , sözleşmenin "alt Yüklenicinin Sorumluluğu " başlıklı kısmının 4. Maddesinde projelerin onay süreci tamamlanana kadar işin devam ettiğinin hüküm altına alındığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında değişik tarihlerde karşılıklı olarak ihtar çekilmiş olup davalı şirket tarafından keşide edilen ....Noterliğinin 06.05.2020 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile yapılması gereken işlerin eksiksiz ve kusursuz olarak yapılmadığı , sözleşmenin bitim süresinden 5 ay geçmesine rağmen işin ancak %22,9 luk kısmının tamamlandığı bu nedenle 08.10.2029 tarihli sözleşmenin fes edildiği, sözleşme gereğince yapılaması gereken işin 3. taraflara yaptırılarak tamamlanması halinde ödenen ücretin %10 fazlası ile talep edileceği bildirilmiştir.

...D.

İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda özetle; proje onay sürecine göre tespit isteyenin oluşturduğu her bir proje paftasının birincil olarak yerel yangın danışmanının onayına sunulduğu, takriben 15 günlük inceleme süresi içinde yangın danışmanının kabul veya düzeltilmesini istediği bölümleri onay ve red kararı vererek projeyi ya tespit isteyen tarafa iade ettiği yada ... yetkililerine bir üst onay için ... sistemi üzeriden ilettiği, tespit isteyenin eğer gerekiyorsa revizyon yaparak 2-4 gün içinde tekrar ayni süreci yürüttüğü,

yangın onayı alan paftaların ... yetkililerince mekanik ve diğer disiplinler ile olan ilişkileri değerlendirilerek 2-10 gün içinde onaylanarak ana yatırımcı ... 'ye( ...) onaya sunulduğu veya red edilerek tespit isteyene iade edildiği, ... tarafından 6-25 gün içinde kabul edilerek projenin onaylandığı veya tespit isteyen tarafa gerekçeleriyle birlikte iade edildiği, ... onayları incelendiğinde üzerinde hiç bir mekanik tesisat olmayan ve çizilmeyecek olan boş yollanan paftaların dahi genellikle birinci sunumda red edildiğinin görüldüğü,

... tarafından iade edilen paftalar üzerinde tespit isteyen tarafından işlem yapıldıktan sonra yangın danışmanına gönderilmeksizin direk ... sistemi üzeriden ... yetkililerine gönderildiği, boş bir paftanın onayının dahi 5 ay 11gün sürdüğü, tespit isteyenin proje onay sistemine dahil olmadığı,

tespit isteyenin istemi ve kontrolü dışında olan revizyonlar nedeniyle ... havalandırma kanalları için 6.63 aylık , ... borulamasında 10,88 aylık ek yükü oluştuğu, bunun sözleşme süresine ilave edilmesi gerektiği, sözleşme gereğince çalışması yapılan 435 paftanın 67 tanesinin ... işine ait olduğu ve bunun tespit isteyenin dışındaki nedenlerle yapılmadığı (mail görüşmelerinden anlaşılan) kalan 368 paftanın tamamının 31.12.2019 tarihinden önce idareye sunulduğu, bunların 319 adedinin onay aldığı kalanlarının onay süresini beklediğinin tespit edildiği,

revizyonlar ve işin uzaması hususunda yapılan tespitlerde, tespit isteyenin modeli tamamladıktan sonra 5. Bölümde tespit isteyenden kaynaklanmayan nedenlerle tekrar çalışma yaptığı ve tekrar paftalayıp onaya sunduğu, tespit isteyenin tarafın projeleri üzerine KANAL’larda %3,51 ve BORU’larda %4,42'den fazla oynama yapmadan karşı tarafın, tespit isteyenin model ve projelerini kullanarak aynen onay aldığı ve bunların her birinin ... sistemi üzerinden kontrol edilerek teyit edildiği,

havalandırma kanallarının %96,49’u ve havalandırma borulamasının %95,58’inin tespit isteyen tarafından yapılan model ile onay aldığı görüş ve kanaati bildirilmiş, rapora davalı vekili tarafından itiraz edilmiştir.

Mahkememizce alınan bilirkişi rapor ve ek raporunda özetle; ... isimi proje yönetim siteminin uluslar arası bir yazılım sistemi olduğu, taraflardan hiç birinin sisteme yüklenenlerin kayıt ve içerikleri değiştirmesine izin vermediği, parmak izi gibi benzersiz kodlamalarla paylaşılan yazışma ve evrakların kaşıt altına alındığı, heyetçe bu sistemde kayıtlı 2184 adet kaydın incelendiği,

bu kayıtlara göre davacının sunması gereken 435-65 = 370 pafta yerine 403 paftanın fesih tarihinden önce sunulduğu ve dosya genelinde pafta miktarının sözleşmeye oranla arttığı, sözleşme tarihinden önce sisteme yüklenen 80 paftanın 3 tanesi hariç kalanının ilk sunumda red edildiği, dava dışı ... tarafından sunulan dosya incelendiğinde işin feshine kadar toplam 156 adet paftanın onaylandığı, onaya sunulan pafta sayısının 368 olduğu, işin fes edildiği tarihte onaylanan pafta oranını %42 olduğunun anlaşıldığı, tespit raporunda da belirtildiği gibi sunulan paftaların ve modellerin %95 uyumlu olduğu,

"...” dosyasından davacı ... firmasının yapmış olduğu modelin %95’i kullanılarak 4 ay sonra 535 ve BMS hariç 468 paftanın onaya sunulduğu ve BMS hariç 347 paftanın onay aldığı, sözleşme miktarına göre onaysız 21 paftanın kaldığının görüldüğü, davacının asıl ürünü yapmış olması gereken modeli yaptığı ancak onay sürecinde kimden kaynaklandığı belirlenemeyen sebeplerle aksamalar olduğu, ... kayıtlarından davacı ... firmasının onaylanmış paftalarının revizyonlar nedeniyle tekrardan davacıya verildiği,

ancak ... kayıtlarından ve ... tarafında sunulan “...” isimli dosyada ve fesih ihtarnamesinde bu paftaların yüklenmiş ancak onay almamış olarak göründüğünün tespit edildiği, davacının hazırlaması gereken modelin %95’ini hazırlamış olduğu,

havalandırma kanallarının %60, borulamanın %30 ve BMS’in %10 iş yüküne sirayet ettiği yapılan model incelemesinde de görülmüş olduğundan iş bu sebeple 297.000 x %70= 207.900 USD+KDV tutarındaki bedeli hak ettiği, sözleşmesinde bulunan BMS hariç 370 pafta yerine 403 pafta sunduğundan ayrıca %20 paftalama bedeli olan 297.000 x %20= 59.400 US+ KDV bedeli hak ettiği, revizyonlar açısından yapılan incelemelerde de davacının 167.800,15 USD + KDV tutarını hak ettiği , davacının USD dolar üzerinden toplam alacağının 435.100,15 USD olduğu,

bu tutardan yapılan ödeme tutarı olan n 241.741,86 USD’nin düşülmesi sonucunda davacı alacağının 193.358,29 USD olduğu, toplam KDV alacağının 78.318,02 USD olarak hesaplandığı ancak yurtdışında yapılan iş olması sebebiyle KDV muafiyetine ilişkin hususun değerlendirilmesi gerekeceği, bu kapsamda dava tarihi itibariyle davacı alacağının 193.358,29 TL X 8.1860 (28.04.2021 Döviz Alış) = 1.582.830,96 TL olacağı görüş ve kanaati bildirilmiş, bilirkişi rapor ve ek raporu mahkememizce yeterli bulunmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraf arasında imzalanan sözleşme gereğince davacı tarafından projeler hazırlanarak birincil olarak yerel yangın danışmanının onayına sunulduğu, bilaharede ... sistemi üzeriden ... yetkililerine bir üst onay için ilettiği, onay işleminde davalının rolünün bulunmadığı, davacı tarafından sözleşme konusu işin %95 'inin fesihten önce yapılarak sisteme yüklendiği, onaydaki aksamaların davacıdan kaynaklanmadığı, onay aşamaları nedeni ile davacıya 10,88 aylık ek süre verilmesi gerekirken verilmeyerek sözleşmenin fes edildiği,

davacının hazırlaması gereken projenin %20 fazlasını hazırlayarak onaya sunduğu, davalının yapılmadığı veya ayıplı yapıldığı iddia edilen işlerin 3. kişilere yaptırılarak tamamlandığın ilişkin dosyaya her hangi bir belge ibraz etmediği davacının davalıdan 193.358,29 USD asıl alacak ve 78.318,02 USD KDV alacağı olmak üzere toplam 271.676,31 USD alacaklı olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından davanın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 20.000,00TL üzerinde açıldığı, ıslahla 271.676,31 USD 'nin tahsilinin talep edildiği, taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi itibarıyla ... efektif satış kuru dikkate alındığında ( 1 dolar = 8.49TL ) 20.000,00TL 'nin 2.355,71 USD 'ye tekabül ettiği bu bedelin 271.676,31 USD den mahsubu halinde davacının alacağının 269.321,11USD olduğu anlaşılmış olup kısa kararda daktilo hatası ile asıl alacak miktarının 271.676,21 USD olarak ve ıslah tarihinin 12.06.2024 yerine 12.96.2024 olarak yazıldığı bunun HMK 304. Maddesi gereğince acık hata niteliğinde olduğu anlaşıldığından gerekçeli kararda bu husus düzeltilmiş ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · E-İmzalıdır · Üye ... · E-İmzalıdır · Üye ... · E-İmzalıdır · Katip ... · E-İmzalıdır