Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/636 K.2023/257

T.C. ...11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/636 Esas - 2023/257

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C.

ANKARA

11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2021/636 Esas

KARAR NO : 2023/257

HAKİM : .... KATİP : ....

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. .... DAVALILAR : 1- ... .... VEKİLİ : Av. .... : 2- ... VEKİLİ : Av. ... : 3- .... ... VEKİLLERİ : Av. .... Av. ... : 4- .... 5- .... .... 6- .... .... 7- .... .... 8- .... .... .... 9- .... .... 10- .... 11- ... ..... 12- .... .... 13-.... .... 14-.... 15- .... .... 16- ....

.... 17- .... .... 18- ... .... ....

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 03/11/2021

KARAR TARİHİ : 05/04/2023

KARARYAZ. TRH : 05/04/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekilinin dava dilekçesi ile "... Davacı teşekkülün, iktisadi bir devlet teşekkülü olduğunu, teşekküle bağlı ...

Müdürlüğünün genel temizlik kalorifer kazanı, yemekhane ve lokal işleri için 1994 yılından beri yüklenici firmalar ile hizmet alım tip sözleşmeleri imzaladığını, yüklenici firmalar nezdinde çalışan işçi ...'nın 30.09.2019 tarihinde emeklilik nedeniyle işten ayrılması sonucu kendisine 72.725,52 TL kıdem tazminatı ödendiğini, çalıştığı dönemde kullanmadığı yıllık izin ve bakiye kıdem tazminatı alacağı için arabulucuya başvurduğunu, arabuluculuk görüşmesi sonucunda 27.725,00 TL daha ödeme yapıldığını, bu kapsamda davacı tarafından ödenen 100.450,52 TL alacağı ve 831,75 TL arabuluculuk ücretinin rücuen davalılardan tahsilini talep ettiklerini,

her bir davalı için 100,00 TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.800,00 TL'nin faizi ile birlikte tahsiline..., " karar verilmesini istediği görülmüştür.

SAVUNMA

Davalı ... Tur. Nak. Taah. Petrol Tic. Ltd. Şti vekilinin cevap dilekçesinde özetle " ... Dava dışı işçinin davalı uhdesindeki çalışma süresinin 3 ay olduğunu, dolayısıyla davalının kıdem tazminatından sorumlu tutulamayacağını, idare tarafından ödenen tüm miktarın rücu edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davalının çalıştırdığı süre ile sınırlı olarak sorumlu olduğunu beyanla davanın reddini..." talep ettiği görülmüştür.

Davalı ... Dan. ...İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davalının yapılan ödemelerde sorumluluğu olmadığını, dava dışı işçinin haklarından asıl işveren sıfatıyla davacının sorumlu olduğunu, dava dışı işçinin yıllık izinlerini eksiksiz olarak kullandığını, tüm ücretlerinin ödendiğini beyanla davanın reddini..., " talep ettiği görülmüştür.

Diğer davalıların cevap dilekçesi sunmadıkları görülmüştür.

DELİLLER

Dava dışı işçi ...'nın ... hizmet döküm cetveli getirtilmiş, ...'nın davalı ... ... Ltd. Şti. Ve davalı ... Ltd. Şti. Nezdinde çalışmasının bulunmadığı, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 497 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 731 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 366 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 285 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 730 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 730 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 91 gün, davalı ... Tur. ... Ltd.

Şti. nezdinde 117 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 56 gün, davalı ... .. Ltd. Şti nezdinde 487 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 62 gün, davalı ... ... Ltd. Şti nezdinde 31 gün, davalı ... ... Ltd. Şti nezdinde 899 gün, davalı ... İnşaat ... Ltd. Şti nezdinde 123 gün, davalı ... Taah. ... Ltd. Şti nezdinde 61 gün, davalı ... ... ... Ltd. Şti nezdinde 189 gün çalışmasının bulunduğu görülmüştür.

Davacı tarafça ibraz edilen dava dışı işçinin şahsi dosyasından Davacı ... A.Ş. tarafından davacının 14 yıl 269 günlük hizmet süresine istinaden 72.725,52 TL ödendiği, akabinde dava dışı işçi tarafından bakiye kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağının tahsili amacıyla arabuluculuk yoluna başvurulduğu, arabuluculuk görüşmeleri sonucunda dava dışı işçiye 12.850,00 TL bakiye kıdem tazminatı alacağı, 12.150,00 TL yıllık ücretli alacağı ve 2.725,00 TL vekalet ücreti olmak üzere toplam 27.725,00 TL'ninde 06.11.2019 tarihinde ödediği dekontların ibraz edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmesi, sözleşmenin eki idari ve teknik şartnamelerin getirtildiği görülmüş, taraflar arasında düzenlenilen Hizmet Alımları Tip Sözleşmelerinin 22. Maddesinde; “yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlü” olacağı Hizmet alımlarına dair genel şartnamenin altıncı bölümü 38. maddesinde "çalışanların özlük hakları" başlığı altında “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin,

işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır.

Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır.

Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarım sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.(...) Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini heray resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür.

Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir.

Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır.

Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. (....) İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir.

Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır.

Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur.

Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.” düzenlemesinin idari şartnamenin 22. maddesinde " firma 4857 sayılı iş kanunun ve değişikliklerine aynen uyacak olup, her türlü sorumluluk firmaya aittir," düzenlenmesinin bulunduğu görülmüştür.

Davalı ... ...Ltd.Şti tarafından ibraz edilen dava dışı işçi ... nın imzasını taşıyan 30/09/2019 tarihli ibranamenin tetkikinde "çalışmaya başladığım tarihten bugüne kadar geçen çalışma sürem içindeki bütün ücretlerimi ve her türlü sosyal hakkım ile hafta tatili günlerine ait ücretlerimi, ayrıca yapmış olduğum fazla mesai ücretlerim ile yıllık izin ücretlerimi ve ayrılış esnasında hak etmiş olduğum ve yukarıda belirtilen istihkaklarımı eksiksiz olarak aldım" denildiği görülmüştür.

Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış alınan 26/08/2022 tarihli raporda "...Tam sorumluluk ilkesinin kabulü halinde davalıların sorumlulukları ... ... Ltd Şti. 11.277,56 TL , ... Tur ... Ltd Şti. 1467,71TL, ... ... Ltd Şti. 6.234,65 TL, ... ... ... Ltd Şti. 2.370,92 TL, ... ... Ltd Şti. 4.591,31TL, ... ... Ltd Şti. 777,76 TL, ... ... Ltd Şti. 388,88 TL, ... ... Ltd Şti. 3.575,20TL, ... ... Ltd Şti. 9.170,08TL,... ... Ltd Şti. 1.542,98 TL, ... ... Ltd Şti.

702,50 TL, ... ... Ltd Şti. 9.157,53 TL, ... ... Ltd Şti. 1.303,63 TL, ... ... Ltd Şti. 10.457,72 TL, ... ... Ltd Şti. 765,22 TL, ... ... Ltd Şti. 19.568,79 TL dir,Yarı yarıya sorumluluk ilkesinin kabulü halinde ... ... Ltd Şti. 5.638,78 TL, ... Tur ... Ltd Şti. 733,86 TL, ... ... Ltd Şti. 3.117.32TL, ... ... ... Ltd Şti. 1.18546TL, ... ... Ltd Şti. 2.295,66 TL, ... ... Ltd Şti. 388,88 TL, ... ... Ltd Şti. 194,44 TL, ... ... Ltd Şti. 1.787,60'TL, ... ... Ltd Şti.

4.585,04'TL,... ... Ltd Şti. 771,49 TL, ... ... Ltd Şti. 351,25 TL, ... ... Ltd Şti. 4.578,77TL, ... ... Ltd Şti. 651,82 TL, ... ... Ltd Şti. 5.228,86 TL, ... ... Ltd Şti. 382,61'TL, ... ... Ltd Şti. 9.784,39TL hesaplanmıştır " denildiği ek itiraz üzerine alınan raporda "...Davalı işveren tarafından itiraza konu edilen “ibraname” başlıklı belgenin, TBK’nun 420.

Maddesinde sayılan şartları taşımadığı belirlenmiş olmakla, bu husustaki nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemenize ait olduğundan, davalı işverence ödemeye dair belgelerin sunulması halinde sorumluluk miktarı yeniden hesaplanabilecektir." denildiği görülmüştür.

Davacı vekilinin 14/10/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini83.352,44 TL yükselttiği görülmüştür.

... sayılı ilamında ".... Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat talebine ilişkindir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir...." dendiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME

Davacı tarafça hizmet alım sözleşmesi nedeniyle dava dışı işçi için ödenen işçilik alacağının davalılardan rücuen tahsili talep edilmiş, davalılar ... Tur. Nak. Taah. Petrol Tic. Ltd. Şti ve ... Dan. ...İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından davanın reddi talep edilmiş, diğer davalıların savunmada bulunulmaması davanın inkarı olarak değerlendirilmiş olup;

Davacı ile davalılar arasında hizmet alım sözleşmesi bulunduğu, dava dışı işçi ...'nın davalılar ... ... Ltd. Şti. Ve davalı ... Ltd. Şti. nezdinde çalışmasının bulunmadığı, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 497 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 731 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 366 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 285 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 730 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 730 gün, davalı ... ... Ltd.

Şti. nezdinde 91 gün, davalı ... Tur. ... Ltd. Şti. nezdinde 117 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 56 gün, davalı ... .. Ltd. Şti nezdinde 487 gün, davalı ... ... Ltd. Şti. nezdinde 62 gün, davalı ... ... Ltd. Şti nezdinde 31 gün, davalı ... ... Ltd. Şti nezdinde 899 gün, davalı ... İnşaat ... Ltd. Şti nezdinde 123 gün, davalı ... Taah. ... Ltd. Şti nezdinde 61 gün, davalı ... ... ... Ltd. Şti nezdinde 189 gün çalışmasının olduğu, son işverenin ... ...

Ltd.Şti. olduğu çalıştığı, dava dışı işçinin emekliği üzerine davacı tarafça dava dışı işçi için toplam 100.450,52 TLnin ödendiği davalı şirketler nezdinde dava dışı işçinin çalışma süresi dikkate alındığında yapılan ödemenin 6.234,65-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 9.170,08-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 4.591,31-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 3.575,20-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 10.457,72-TL'sinden davalı ... ... Ltd.

Şti.nin, 9.157,53-TL'sinden davalı ... ... ... Ltd. Şti.nin, 1.303,63-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 1.467,71-TL'sinden davalı ... Tur. ... Ltd. Şti.nin , 702,50-TL'sinden ... Turizm ... Ltd. Şti.nin, 19.568,79-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 777,76-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 388,88-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 11.277,56-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 1.542,98-TL'sinden davalı ... ... Ltd. Şti.nin, 765,22-TL'sinden davalı ... ...

Ltd. Şti.nin, 2.370,92-TL'sinden davalı ... ... Taş. Oto. ... Ltd. Şti.nin sorumluluğunun bulunduğu, dava dışı işçinin nezdinde çalışması olmayan ... ... Ltd. Şti. ve davalı ... Ltd.

Şti.nin sorumluluğunun bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmeler, sözleşme eki şartnameler, bilirkişi raporu, ... sayılı ilamı ve tüm dosya içeriği ile anlaşılmakla dava dışı işçi ile davalı ......Ltd Şti arasında düzenlenilen ibranamenin ibraya konu edilen asıl alacak kalemleri olan hafta tatili, fazla mesai ve yıllık izin ücretleri ile ayrılış esnasında hak etmiş olduğu alacakların neler olduğunun, karşılığında ne miktarda ödeme yapıldığının ayrıntılı olarak yazılmaması, varsa yapılan ödemenin banka aracılığı ile yapılmamış olması nedeniyle itibar edilemeyeceği gözetilerek aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

Katip .... · ¸e-imzalıdır. Hakim .... · ¸e-imzalıdır.