Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/638 K.2023/502

Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/12/2020 tarih ve 2019/451 E. - 2020/344 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı şirket ve davalı ... tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin “...” markası bulunduğunu, davalı firmanın tescil ettirmek istediği “...” markasının müvekkilinin tescilli markası ile fonetik ve görsel açılardan ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, zaten bu hususun dava konusu edilen YİDK kararında kabul edildiğini, buna rağmen davalının başvurusuna konu markanın emtia listesinden 29. ve 30. sınıfa giren tüm emtianın çıkartılmamış olmasının haksız olduğunu, davacının markasını salçalar ve soslar üzerinde ciddi biçimde kullandığını ispat ettiğini,

davalı markanın emtia listesi kapsamında yer alan diğer emtianın da bu emtia ile aynı tür/benzer olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, "..." markalı makarna ile "..." markalı makarna sosunu gören tüketiciler nezdinde iltibas riski doğurduğunu, zira bu emtiaların benzer alıcı çevresine hitap ettiğini, benzer ihtiyaçları karşıladığını, birbirlerini tamamlayıcı niteliklerinin bulunduğunu, dağıtım kanallarının aynı olduğunu, gıda sektöründe müvekkilinin “...” markasının tanınmış marka haline geldiğini, davalı firmanın markasının tescilinin davacının tanınmış markasına zarar vereceğini ve davalı lehine haksız yarar sağlayacağını ileri sürerek,

YİDK’nın dava konusu edilen 2019-M-7356 sayılı kararının iptaline ve 2017/106223 sayılı markanın kapsamına giren tüm emtia bakımından hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili davalının dava konusu edilen markasını kullandığı emtia ile davacının markasını kullandığı emtianın birbirinden tamamen farklı olduğunu, bu nedenle tüketicilerin söz konusu markaları karıştırmasının mümkün olmadığını, bu nedenlerle davadaki taleplerin reddinin gerektiğini savunmuştur. Davalı ... vekili, müvekkili Kurum kararının usul ve yasaya uygun bulunduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, karşılaştırılan markaların her ikisinin emtia listesine de 29 ve 30. Sınıflardaki gıda maddelerinin girdiği, davalı şirket her ne kadar marka işlem dosyasında kullanmama def’i ileri sürmüş ise de, huzurdaki davada markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından kullanmama def’ine dayanmadığı,

dolayısıyla, somut uyuşmazlıkta, hükümsüzlük davası açısından, taraf markalarının emtia listeleri karşılaştırılırken, davacının markasının tescili kapsamına giren tüm emtianın ele alınması gerektiği, buna göre, karşılaştırılan markaların her ikisinin de 29 ve 30. Sınıflara giren gıda maddelerini kapsadığından ve bu ürünlerin benzer ihtiyaçları giderdiği, dağıtım kanalları ve satış yerleri aynı olduğu, satış yerlerinde yanyana raflarda sergilendiği,

birbirlerini tamamlayıcı nitelikleri olduğu ve bu emtia üzerinde aynı/benzer markayı gören tüketicilerin markalar ve işletmeler arasında bağlantı kurabileceği düşünüldüğünden, somut olayda, hükümsüzlük davası açısından, davalının markasının kapsamına giren tüm emtia için 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesi hükmünün aradığı emtia ayniyeti/benzerliği şartının gerçekleştiği, “...” lider markasının, davacının ürettiği ve satışa sunduğu “salçalar, domates sosları, ketçap, makarna sosları, salata sosları, dip sosları, mayonezler, tako/salsa sosları, pizza sosları”nda markasal olarak kullanıldığından,

bu emtia ile aynı veya benzer emtia bakımından marka işlem dosyasında SMK m.6/1 hükmü değerlendirmesinin yapılması gerektiği, davacının marka işlem dosyasında markasal olarak markasını kullandığını ispatladığı emtia ile davalı şirkete ait marka kapsamındaki emtianın market, AVM, büfe, mağaza gibi genele yönelik yerlerde satılan, günlük tüketim niteliğini haiz, nispeten düşük fiyatlı gıda maddeleri olduğu, benzer tüketici kesimine hitap ettikleri, benzer ihtiyaçları giderdikleri, bir kısmının arasında birbirini tamamlayıcılık ilişkisinin bulunduğu,

yine bir kısmının aynı veya yakın raflarda satıldıkları, dolayısıyla aralarında SMK m.6/1 hükmü uyarınca emtia benzerliği bulunduğu, taraf markaları bütün olarak karşılaştırıldığında, görsel, işitsel ve kavramsal olarak iltibas tehlikesi oluşturacak derecede benzer oldukları, SMK m.6/1 hükmü koşullarının gerek YİDK kararının iptali bakımından gerekse markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulü ile, 2019-M-7356 sayılı YİDK kararının iptaline, dava konusu 2017/106223 sayılı markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkilinin davadan çok geç haberi olduğunu, sunduğu cevap ve delille yeterince incelenmediğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, davacı ve davalının dava konusu markanın ürünlerinin satıldığı pazarlar ve bu pazarlarda hitap ettiği müşteri kitlesi üzerinde davacıyı zarara uğraytacak bir kayba neden olacak benzerlik olup olmadığının değerlendirilmediğini, davacının markasının kapsamındaki ürünler ile davalının markasının kapsamındaki ürünlerin nitelik farkı içermesine rağmen davanın kabul edildiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davalının markası ile davacının redde mesnet markalarını karşılaştırdığımızda ortalama tüketici nezdinde markalar arasında görsel, işitsel, kavramsal düzeyde ilişkilendirilme ihtimali de dâhil olmak üzere karıştırmaya yol açabilecek derecede benzerlik bulunmadığını, davalı markasını okuyan veya gören ortalama dikkate sahip ve işaretleri yan yana karşılaştırma imkanı olmayan kişinin zihnindeki intiba, davacıya ait markaların bıraktığı intiba ile aynı olmadığını, söz konusu iki marka örneği, aynı firmanın markası gibi algılanabilecek nitelikte olmadığı gibi,

markaların karıştırılma ihtimallerinin bulunmadığını, benzerliğin olup olmadığına, markanın bütünü itibariyle bıraktığı etki dikkate alınarak karar verilmesi gerektiğini, yayına itiraz aşamasında itiraz sahibinden 2009 59047 sayılı markanın kullanımının ispatı talep edilmiş, itiraz sahibi tarafından sunulan delillerin incelenmesinde markanın "salçalar ve soslar" malları için kullanımı ispatlandığını, bu durumda, ilgili markanın kullanımı sadece "salçalar ve soslar" malları için ispatlandığından,

6769 sayılı SMK'nın 6/1 bendi yönünden incelemede sadece kullanımı ispatlanan bahse konu mallarla aynı/benzer malların başvuru kapsamından çıkarılması gerektiğini, somut olaya bakıldığında 6769 sayılı SMK'nın 6/5. maddesindeki şartların oluşmadığını, ilaveten markalar arasında benzerlik iddiasının tek başına başvurunun kötüniyetle yapıldığını kanıtlar nitelikte olmaması ve muteriz tarafından başvurunun kötüniyetle yapıldığı iddiasını destekler nitelikte başka bilgi ve belge sunulmaması sebebiyle söz konusu iddianın yerinde bulunmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

1-Dava, YİDK marka kararı iptali ve hükümsüzlük istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, tarafların markaların her ikisinin kapsamında da 29 ve 30. Sınıflardaki malların bulunduğu, davalı şirketin markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından kullanmama def’ine dayanmamış olması nedeniyle, hükümsüzlük davası açısından, taraf markalarının emtia listeleri karşılaştırılırken, davacının markasının tescili kapsamına giren tüm emtianın dikkate alınması gerektiği, buna göre de, ürünlerin benzer ihtiyaçları giderdiği,

dağıtım kanalları ve satış yerleri aynı olduğu, satış yerlerinde yanyana raflarda sergilendiği, birbirlerini tamamlayıcı nitelikleri olduğu, marka işaretlerinin benzer olduğu, bu emtia üzerinde aynı/benzer markayı gören tüketicilerin markalar ve işletmeler arasında bağlantı kurabileceği, hükümsüzlük davası açısından, davalının markasının kapsamına giren tüm emtia için SMK'nın 6/1. maddesindeki şartların gerçekleştiği anlaşılmakla, davalı şirket vekilinin aşağıdaki bent dışındaki diğer istinaf itirazlarının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

2-Ancak, davalı şirketin “...” ibaresinin "29.Sınıf:Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri.

30.Sınıf:Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar.

Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç.

Pekmez " emtiası yönünden tescili için yaptığı başvurunun ilanına, davacının 2009/59047 sayılı markasını mesnet göstererek SMK m.6/1, m.6/3, m.6/5 ve m.6/9 hükümlerine göre itirazda bulunduğu, davalı şirket tarafından sunulan karşı görüş dilekçesinde 2009/59047 sayılı markaya ilişkin kullanmama def'inin ileri sürüldüğü, davacı şirketin ise kullanım ispatına ilişkin olarak kullanım ispatı formu ibraz ettiği, bu bağlamda Markalar Dairesi Başkanlığı kararı ile marka tescil başvurusundan 29. sınıfa giren.

“Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar.” ile 30. Sınıfa giren.

“Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar.” emtiasının çıkarılmasına, tescil işlemlerinin kalan emtia için devam ettirilmesine karar verildiği, davacının bu karar yönelik itirazlarının YİDK kararı ile reddine karar verildiği, eldeki davanın da bu YİDK kararının iptaline ilişkin bulunduğu, uyuşmazlığın tescil başvurusu kapsamında kalan emtia ile itiraza mesnet olan markanın kapsamında olup kullanımı ispat edilen emtianın SMK'nın 6/1. maddesi anlamında benzer bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlığa uygulanması gereken 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesinde, tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvurunun reddedileceği belirtilmiştir.

Açıklanan hüküm çerçevesinde markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.06.2016 gün ve E.2014/11-696, K.2016/778 sayılı kararı uyarınca iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesinin mümkün olduğu hususu da gözönünde bulundurularak yapılan incelemede, davacıya ait önceki tarihli "..." markalı emtiayı gören, bu markalı emtiadan yararlanan makul derecede bilgili, dikkatli ve ihtiyatlı, markaları bir arada görme imkânından yoksun, önceki tarihli markanın detaylarını analiz etmeyen, zihninde oluşturduğu imaj ile hareket eden ortalama tüketici kitlesinin davaya konu "..." markalı emtiaları gördüğünde,

bu emtianın dava konusu marka kapsamındaki emtia ile benzer olduğu da düşünüldüğünde, bu markayı davacıya ait önceki tarihli marka ya da bu markanın serisi niteliğinde yeni bir marka varsayabileceği, bu hususta yanılsamaya düşebileceği, görsel, anlamsal ve işitsel olarak yapılan değerlendirmede tarafların markalarının benzer olduğu ve iltibas riski taşıdığı kanaatine varılmıştır.

Ancak 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesinin somut uyuşmazlığa uygulanabilmesi için karşılaştırılan markaların kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği şartının da gerçekleşmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerden davalı şirketin “...” ibareli başvurusunun kapsamının "29.Sınıf:Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri.

Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri. 30.Sınıf:Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez " emtiasını kapsadığı, davacının ise itiraza mesnet markası olan “...” ibaresini “salçalar, domates sosları, ketçap, makarna sosları, salata sosları, dip sosları, mayonezler, tako/salsa sosları, pizza sosları”nda markasal olarak kullanıldığı görülmektedir.

Her ne kadar mahkemece, Markalar Dairesi Başkanlığınca başvurudan çıkarılan “Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar.” ile 30. Sınıfa giren.

“Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar.” emtiasının dışında kalan bütün emtia yönünden, karşılaştırılan markaların her ikisin de 29 ve 30. Sınıflara giren gıda maddelerini kapsadığından, bu ürünlerin benzer ihtiyaçları giderdiğinden,

dağıtım kanalları ve satış yerlerinin aynı olduğundan, satış yerlerinde yanyana raflarda sergilendiğinden ötürü bu emtia üzerinde aynı/benzer markayı gören tüketicilerin markalar ve işletmeler arasında bağlantı kurabileceği, YİDK iptali davası açısından davalının markasının kapsamına giren tüm emtia için 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesi hükmünün aradığı emtia ayniyeti/benzerliği şartının gerçekleştiği değerlendirilmiş ise de, mahkemenin bu yaklaşımı Dairemizce yerinde bulunmamıştır.

Zira, davacının itirazına mesnet markasının kullanımının sadece “salçalar, domates sosları, ketçap, makarna sosları, salata sosları, dip sosları, mayonezler, tako/salsa sosları, pizza sosları”nda yapıldığı ispatlandığına göre, iltibas değerlendirmesinin sadece bu ve buna benzeyen emtia ile sınırlı şekilde yapılması gerekir. Ayrıca mahkemece yapılan benzerlik değerlendirmesi de yerinde değildir.

Bu bağlamda Dairemizce yapılan benzerlik değerlendirmesinde, Markalar Dairesi kararında benzetilen mallar dışında kalan malların, itiraza mesnet marka kapsamında kullanımı ispat edilen mallar ile benzer olmadığı, zira karşılaştırılan malların dağıtım kanallarının, kullanım yöntemlerinin farklı olduğu, birbirlerini tamamlama veya birbiri yerine ikame edilebilme niteliklerinin de bulunmadığı anlaşılmış olup, dosya kapsamında görüşüne başvurulan bilirkişiler de raporlarında bu yönde görüş bildirmişlerdir.

Bu itibarla YİDK kararının iptali açısından somut olayda emtia benzerliği bulunmadığı için 6769 sayılı SMK'nın 6/1. maddesinin uygulanabilme şartlarının oluşmadığından, YİDK iptali davası yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi kanaat ile bu davanın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davalılar vekillerinin YİDK iptali davasına ilişkin istinaf başvurularının kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/04/2023

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.