Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/194 K.2024/500

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2021/194 Esas - 2024/500 T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/194 Esas

KARAR NO : 2024/500

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/03/2021

KARAR TARİHİ : 17/09/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 17/10/2024

Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı şirketin dağıtım sistemine bağlantısı yapılmış olan lisanssız güneş enerjisi üretim tesisinin davacı tarafından kurulup işletildiğini, söz konusu tesisle ilgili olarak taraflar arasında "Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması" imzalandığını, tesisin işletildiği dönem boyunca haksız yere fazladan tahsil edilen sistem kullanım/dağıtım bedellerinin davacıya iadesi gerektiğini, davalının uyuşmazlık konusu uygulamasının Elektrik Piyasası Kanununa aykırı olduğunu,

davalı dağıtım şirketinin tekel olup taraflar arasındaki sözleşmenin genel işem koşullarını ihtiva ettiğini ileri sürüp fazlaya ilişki nhakları saklı kalmak kaydıyla davacıdan dava tarihine kadar fazladan tahsil edilen sistem kullanım/dağıtım bedelleri yanında bunlara işletilen KDV'lerle birlikte toplam için şimdilik 1.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiz/değişen oranda avans faizi uygulanmasını istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın çözümünde İdari Yargının görevli olduğunu, dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, ... tarafından yayınlanan tarifeleri aynen uyguladığını, bu tarifelere bağlı olarak belirlenen bedellerin hukuka aykırı olamayacağını, düzenlenen faturalara itiraz etmeyen davacının fatura içeriğini kabul etmiş olup dağıtım bedellerinin iadesinin talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanağı, taraflar arasındaki 26/11/2020 tarihli Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistem Kullanım Sözleşmesi, Elektrik Dağıtım Tarifesi, bilirkişi rapor ve ek raporları, dava dosyasında bulunan diğer deliller.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, fazla tahsil edilen sistem kullanım ve dağıtım bedellerinin davalıdan alınması istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 26/11/2020 tarihinde Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistem Kullanım Sözleşmesi imzalandığı, davacı vekilinin tesisin işletildiği dönem boyunca haksız yere fazla tahsil edilen sistem kullanım / dağıtım bedellerinin davacıya iadesi gerektiğini, davalının uyuşmazlık konusu uygulamasının Elektrik Piyasası Kanununa aykırı olduğunu, davalı dağıtım şirketinin tekel olup taraflar arasındaki sözleşmenin genel işem koşullarını ihtiva ettiğini belirterek fazla tahsil edilen sistem kullanım/dağıtım bedellerinin davalıdan tahsili istemi ile bu davayı açtığı,

davalı vekilinin ... tarafından yayınlanan tarifeleri aynen uyguladıklarını, bu tarifelere bağlı olarak belirlenen bedellerin hukuka aykırı olamayacağını, düzenlenen faturalara itiraz etmeyen davacının fatura içeriğini kabul etmiş olup dağıtım bedellerinin iadesinin talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunduğu görülmektedir.

Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, 24/01/2022 tarihinde Elektrik-Elektronik Mühendisi bilirkişi .... .... .... den alınan bilirkişi kurulu raporunda, davacı ... GES 2 Elektrik Üretim Dan. San. ve Tic, A.Ş., “Lisanssız Üretici” olduğunu belirterek davalı...

A.Ş. tarafından düzenlenen faturalardaki sistem kullanım/dağıtım bedelini “Lisanssız Üretici” birim fiyatından değil de “Lisanslı Üretici" birim fiyat üzerinden düzenlenmesini talep ettiği, davalı...

A.Ş. ise, davacı tarafın iddialarına bakıldığı zaman aslında davacı taraf lisanssız elektrik üretimi olanağını suiistimal ettiklerini belirttiği, davalı tarafından tahsil edilen sistem kullanım/dağıtım bedellerinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, dava konusu faturalardaki birim fiyatların, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından 3 ya da bir yayınlanan TARİFE TABLOLARINDA belirtilen fiyatlar üzerinden doğru olarak fatura edildiği, tarifelerdeki birim fiyatların davalı dağıtım şirketi tarafından uygulanma zorunluluğu olup, bu tarifeler üzerinde herhangi bir değişiklik yetkisi olmadığı,

davacının sistemi üzerinde ek maliyet oluşturup oluşturmadığı irdelendiğinde;

“Lisansız Üretici” elektrik dağıtım sistemine ek bir maliyet getireceği görüşüne varıldığı, ancak, Lisanssız üreticilerin dağıtım sistemine getireceği ek yükün hangi kriterlere göre ve ne kadar maliyetli olduğunun tarafımızdan hesap edilmesi mümkün olmayıp, ilave maliyetin ne olacağı hususu yönünde herhangi bir değerlendirme yapılamayacağı, ilaveten ... tarafından hazırlanan Tarifelerdeki tutarlarında “Lisansız Üretici” birim maliyeti “Lisanslı Üreticiden daha fazla belirlendiği ve ... tarafından hazırlanan tarifelerdeki tutarları, davalı dağıtım şirketinin uygulama zorunluluğu olup, bu tarifeler üzerinde herhangi bir değişiklik yetkisi olmadığı belirtilmiştir.

18/04/2022 tarihinde Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişi Gülbahar Yalçın ve Elektrik Mühendisi bilirkişi Nevzat Koç'tan alınan bilirkişi kurulu raporunda;

A) Lisanslı bir üretim tesisi kurmak için öncelikli olarak 6446 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre önlisans alarak, mevzuattan kaynaklanan izin, onay, ruhsat ve benzeri belgeleri edinebilmesi ve üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde edebilmesinin sağlandığı, önlisans süre: inde mevzuatta belirlenen tüm yükümlülüklerini yerine getiren tüzel kişiye ise ... tarafından 6446 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre üretim faaliyetinde bulunmak üzere üretim lisansı verildiği,

B) 6446 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre, şirket kurma ve lisans alma yükümlülüklerinden muaf olarak gerek lisansın getirdiği yükümlülüklerden gerekse lisanslı üretim santralleri için tanımlanan yükümlülüklerden ve sorumluluklardan muaf olarak, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması,

elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi amacıyla, gerçek veya tüzel kişiler tarafından lisanssız olarak kurulu gücü azami bir megavatlık (1 MW) yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak ve ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik ene son kaynak tedarik şirketince, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan on yıl süreyle sisteme satabileceği,

C) Lisanslı veya lisanssız üretim tesisleri için belirlenen dağıtım tarifelerinin oluşmasında dağıtım şirketlerinin teklif yetkisinin olduğu, herhangi bir takdir yetkisinin bulunmadığı,

D) Dağıtım bedeli tarifesi, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5 inci maddesinin (e) fıkrası, bu Kanun doğrultusunda 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17 nci maddesi ve yine bu doğrultuda oluşturulan ikincil mevzuat çerçevesinde belirlendiği, düzenlemeye tabii tarifelerin ...'nın karar alma organı olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun kararıyla belirlendiği ve yürürlüğe girdiği,

E) ... tarafından belirlenen dağıtım tarifelerini, dağıtım şirketleri tarafından uygulamakla yükümlü oldukları, belirlenen tarifelerden farklı bir bedelin tüketicilere yansıtılmasının mümkün olmadığı,

F) 6446 sayılı Kanunun “Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi” başlıklı 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrasının (ç) bendinde, dağıtım tarifelerinin dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluştuğu hususunun belirlendiği,

G) Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 5999-3 sayılı Kararı Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 16 ncı maddesinin 2 nci fıkrasına göre, Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi kapsamındaki lisanssız üreticilere uygulanan dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, üretim tesislerinin sistem üzerinde oluşturdukları ek maliyetler dikkate alınarak farklılaştırılabileceği,

H) Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından, lisanssız üreticilere uygulanan dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellere ilişkin tariflerinin;

-01/01/2017 tarihine kadar lisanslı ve lisanssız üretim tesisi ayrımı yapılmadan aynı dağıtım bedelinin uygulandığı,

-01/01/2017 tarihi itibariyle lisanssız üretim tesislerinin dağıtım bedelinin, Orta Gerilimden beslenen tek terimli ticarethane dağıtım bedeline eşitlenmiş, 31/12/2017 tarihinden önce geçici kabul alan tesisler için 9675 oranında indirim uygulandığı, daha sonra yapılan değişiklikle 31/12/2017 tarihinden önce ilgili şebeke işletmecisinde geçici kabule hazır tutanağı alan tesislerin geçici kabulün bu tutanağa istinaden yapılanları da bu teşvik kapsamına alındığı,

-01/01/2022 tarihi itibariyle de bu ayrım/teşvik de kaldırılarak tüm lisanssız üretim tesislerinin dağıtım bedelinin ticarethane dağıtım bedeli ile aynı seviyeye/bedele getirildiği,

İ) 6446 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrasının (ç) bendinde belirtilen dağıtım bedeli maliyet kalemlerine ilişkin olarak eşdeğer lisanslı elektrik üretim tesisleri ile lisanssız elektrik üretim tesisleri arasında;

-Dağıtım sistemi yatırım harcamaları,

-Sistem işletim maliyeti,

-Teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti,

-Kesme-bağlama hizmet maliyeti,

-Sayaç okuma maliyeti,

-Reaktif enerji maliyeti,

-Lisans ve benzeri işlemlere yönelik maliyetler,

-İlk yatırım maliyetleri,

-İşletme, bakım ve onarım maliyetleri,

-Gerilim ve frekans yönetimi maliyetleri,

-Dağıtık yapının yönetilmesi maliyetleri açısından bir farklılık olmadığı ve her hangi bir ek maliyet oluşturmadığı,

J) Dengesizlik maliyetinin lisanslı elektrik üretim tesislerinde lisans sahibi tarafından karşılandığı, lisanssız elektrik üretim tesislerinde ise ilgili dağıtım şirketi tarafından karşılandığı, bu açıdan bir fark oluşabileceği, ancak hava tahminleri gözönüne alınarak üretim tahmini yapmanın çok yanıltıcı olamayacağı, çok nadir de olsa önemli/büyük bir arızanın çıkması ve mücbir sebepler haricinde büyük sapma olmayacağı, dolayısıyla lisanssız GES'lerde dengesizlik maliyeti ihmal edilecek kadar çok düşük seviyede olacağı, kaldı ki lisanssız üretim tesislerinin ürettiği enerjisinin dengeleme mekanizmasına (EPİAŞ'a) bildirimi görevli tedarik şirketleri tarafından yapıldığı ve dağıtım tarifesine etkisi ile bir ilgisinin bulunmadığı,

K) Sonuç olarak, 6446 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin 6 ncı fıkrasının (ç) bendinde belirtilen dağıtım bedeli maliyet kalemlerine ilişkin olarak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 5999-3 sayılı Kararı Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esasların 16 ncı maddesinin 2 nci fıkrasına göre, Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi kapsamındaki lisanssız üreticilere uygulanan dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, üretim tesislerinin" sistem üzerinde oluşturdukları ek maliyetler dikkate alınarak farklılaştırılabileceğine ilişkin hükmüne göre, eşdeğer lisanslı elektrik üretim tesisleri ile lisanssız elektrik üretim tesisleri arasında ek maliyet oluşmadığı,

L) Davalı tarafından davacıya KDV hariç 31.300,43 TL dağıtım bedeli ödendiği, lisanslı üretim tesisi tarifesine göre KDV hariç 4.293,55 TL hesaplandığı, buna göre Sayın Mahkemece davacının, lisanslı üreticiye nazaran tarife nedeniyle fazla dağıtım bedeli ödediğinin kabul edilmesi halinde davacının talep edebileceği fazladan ödenen dağıtım bedelinin KDV hariç 27.006,89 TL olduğu, KDV dahil bedelin ise (%18 KDV'si 4.861,24 TL) 31.868,13 TL'dan ibaret olduğu belirtilmiştir.

10/01/2024 tarihinde Nitelikli Hesap Uzmanı Gülbahar Yalçın ve Elektrik Mühendisi Nevzat Koç tarafından düzenlenen bilirkişi kurulu ek raporunda;

A) Sayın Mahkeme tarafından Davacının, lisanslı üreticiye nazaran tarife nedeniyle fazla dağıtım bedeli ödediğinin kabul edilmesi halinde Davacının talep edebileceği fazladan ödenen dağıtım bedelinin hesabı Kök Raporda yapılarak sunulmuş,

B) Davacının, lisanssız üretim tesisinden üretilerek sisteme verilen üretim miktarından ilişkili tüketim tesisinde tüketilen tüketim miktarı düşülerek bulunan net üretim değeri (ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi) ile ihtiyaç için verilen elektrik enerjisine ait dağıtım bedelleri;

1. Tüketime (ihtiyaca) karşılık gelen üretimin dağıtım bedeli;

- Lisanssız üretim tesisleri için belirlenmiş dağıtım bedeli tutarına göre toplam KDV hariç 552,28 TL olduğu, KDV dahil bedelin ise (%18 KDV'si 99,41 TL) 651,69 TL'dan ibaret olduğu,

- Lisanslı üretim tesisleri için belirlenmiş dağıtım bedeli tutarına göre toplam KDV hariç 76,62 TL olduğu, KDV dahil bedelin ise (4418 KDV'si 13,79 TL) 90,42 TL'dan ibaret olduğu,

2. Davacı tarafından talep edilen, lisanssız üretim tesisinden üretilerek sisteme verilen üretim miktarından ilişkili tüketim tesisinde tüketilen tüketim miktarı düşülerek bulunan net üretim değeri (ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi) dağıtım bedeli;

- Lisanssız üretim tesisleri için belirlenmiş dağıtım bedeli tutarına göre toplam KDV hariç 30.748,15 TL olduğu, KDV dahil bedelin ise (%18 KDV'si 5.534,67 TL) 36.282,82 TL'dan ibaret olduğu,

- Lisanslı üretim tesisleri için belirlenmiş dağıtım bedeli tutarına göre toplam KDV hariç 31.223,81 TL olduğu, KDV dahil bedelin ise (%18 KDV'si 5.620,29 TL) 36.844,10 TL'dan ibaret olduğu belirtilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, bilirkişi kurulu rapor ve ek raporları ile dosya kapsamına göre, dava dışı idare tarafından belirlenen tarifeleri uygulamakla sorumlu olan davalının, lisanslı üreticiler ile lisanssız üreticiler arasında iki farklı tarife uygulanmasına bir dahilinin bulunmadığı, tarifeye konu dava dışı idare kararının, idari davaya konu edilerek iptali yönünde verilmiş bir kararın olmadığı, tarifenin taraflar yönünden bağlayıcı olduğu (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2024 tarih ve 2023/955 esas, 2024/1801 karar sayılı ilamı), bu nedenle davacının fazla tahsil edildiğini ileri sürerek sistem kullanım/dağıtım bedellerinin iadesini talep edemeyeceği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır