Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/24 K.2023/846

... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/24 Esas

KARAR NO : 2023/846

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVA

Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/01/2023

KARAR TARİHİ : 27/12/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 11/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacının ,davalı kooperatifin üyesi olduğunu, ... 79. Noterliğinin 21.09.2022 gün, 13680 yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderilerek, 55.198,00 TL borcu bulunduğu, borcun ödenmemesi halinde üyelikten çıkartılacağı yönünde uyarı yapıldığı, ihtarnamenin haricen tebliğ alındığı, ihtarname tarihi itibariyle davacının borcunun bulunmadığını, bir borç var ise zamanaşımına uğradığını belirterek şimdilik 10,00 TL kooperatife borcunun bulunmadığının tespitine ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiş, ihtarnamedeki miktar üzerinden harç ikmali yaptırılarak yargılamaya devam olunmuştur.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle: Davacıya 31/01/2021 tarihli borç ihtarnamesinin gönderildiğini, davacının 08/03/2021 tarihli ödeme planıyla borcun 39.310,00 TL' sinin kabul edilerek kısmi ödemeler yapıldığını, daha sonra ödeme planına uymadığını, devam eden aidat borçları da eklenerek ihtarname gönderildiğini, dava açıldıktan sonra borcun tamamının ödenmesi sebebiyle açılan davada hukuki yarar kalmadığını, dava açıldıktan sonra yapılan hesaplamada davacının borcunun 51.298,00 TL olduğunun tespit edildiğini davacıdan fazla yatırdığı 3.900,00TL'nin iadesi için İBAN numarası istendiğini ve sonrasında da iade edildiğini, arsa payına ilişkin borçların zamanaşımına uğramadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, aidat borcu ve gecikme zammı ödenmediğinden dolayı davacıya gönderilen ihtarnameler sebebiyle davalının çıkardığı iddia edilen murazaanın men'i ile ihtarnamede istenilen miktar kadar davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti talebinden ibarettir.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, menfi tespit davasında amaç, bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekte mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki sebebiyle icra takibine maruz kalan veya kalması muhtemel olan bir kimsenin borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava menfi tespit davasıdır.

Davacı 08.03.2021 tarihinde davalı kooperatife bir borç ikrarı ve ödeme planı vermiş olup, bu borç ikrarı ve ödeme planında; Davacı, 400,00 TL asıl borç ve 38.910,00 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 39.310,00 TL borçlu olduğunu belirterek, bu borcunu 15-20 Nisan tarihleri arasında başlamak üzere ilk 12 ayda aylık 1.000,00 TL, sonraki 12 ayda aylık 1.500,00 TL, kalan bakiye borç bitene kadar ayda 2.000,00 TL ödemeleri kooperatif hesabına her ayın 15'i ile 20'si arasında yapacağını taahhüt etmiştir.

... 79.Noterliği'nin 21.09.2022 tarih 13680 nolu yevmiyesinde kayıtlı ihtarnamede; davalı S.S. Özçelebi Konut Yapı Kooperatifi tarafından davacı ...

V. NAİBOĞLU muhatap alınarak, kooperatifin üyesi olduğundan bahisle 1163 sayılı KK'nun 16.maddesi ile anasözleşmenin 14.maddesi kapsamında parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği, muhatap tarafından kooperatife iletilen 08.03.2021 tarihli borç ödeme protokolünde kooperatife aynı tarih itibariyle toplam 30.213,00 TL borçlu olduğunun kabul edildiği, aynı protokoldeki borç ödeme planına uyulmadığı ve ödemelerin yapılmadığı, üyeliği nedeniyle 19.09.2022 tarihi itibariyle kooperatife 55.198,00 TL borçlu olduğu,

ihtarnamenin tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde söz konusu borcun ödenmediği takdirde Kooperatifler Kanunu ve Anasözleşmenin ilgili hükümleri gereği üyelikten çıkarılacağı ihtaren bildirilmiş, bu ihtarname üzerine menfi tespit davası açılmıştır.

Davacının, davalı kooperatifin üyesi olduğu uyuşmazlık konusu değildir. Gerek kooperatif ana sözleşmesi gerekse 1163 sayılı Kanun gereğince kooperatif üyesinin ana sözleşmede ve genel kurullarda belirlenen mali yükümlülüklere katılması zorunludur. Ortaklar arasında, hak ve vecibelerde eşitlik ilkesi (m. 23) gereğince her ortak bu yükümlülüğünü yerine getirmelidir.

Uyuşmazlık; Alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, Kooperatif aidat borçlarının tespitinde davacının 08.03.2021 tarihli borç ikrarındaki miktar ve tarih mi yoksa kooperatif kayıtlarında yer alan genel kurul kararları ile belirlenmiş olan aidatlar üzerinden mi hesaplama yapılması gerektiği, TBK'nın 120. Maddesinin 01.07.2012 tarihinden önceki aidat borçlarına da uygulanması gerekip gerekmediği noktasındadır.

Davalı taraf davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını beyan etmiş ise de, Hukuki yarar dava şartıdır. Kooperatifler ödemelerini yapmayan üyelerini ihraç için iki haklı ihtar göndererek ihracına karar verebileceği gibi ödenmemiş aidat borçlarının tahsili için icra takibi yapma yetkileri bulunmaktadır. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2014/460 Esas ve 2014/4489 Karar sayılı ilamına konu davada da ihtar gönderilerek davacıyı ihraç etme çabası içine girmesi üzerine üye tarafından menfi tespit davası açılmış dava esastan incelenmiştir. ) Bu bakımdan icra ve ihraç tehdidi altında olan davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yararının olduğu kabul edilmiştir.

6100 sayılı HMK nın 266. Maddesi gereği alınan 13.06.2023 tarihli Bilirkişi raporunda.

Kooperatif kayıtları üzerinde yapılan incelemede ve hesaplama sonucunda, davacının davalı kooperatife fazla ödemesinin bulunmadığı, 01/01/2013 tarihinde devreden borç olarak görünen 56.100 TL üzerinden çizelge yapılarak ay ay hesaplama başlatılmış, (16.06.2015 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısında üyelerden 550,00 TL aidat alınmasına karar verildiği halde, kooperatifçe üyelerden 300,00 TL aidat alınmaya devam edilmiş olması nedeniyle, hesaplamada kooperatifçe uygulanan söz konusu aidat tutarı esas alınmış 2017,

2018 ve 2019 yıllarında yapılan genel kurul toplantılarında üyelik aidatı alınmamasına karar verildiği de nazara alınarak ) 21.09.2022 ihtarname tarihi itibariyle 500,00 TL üyelik aidatı ve geciktirilen üyelik aidatlarına tahakkuk ettirilmesine karar verilen gecikme faizi oranları ile TBK'nun 120.maddesindeki sınırlama dikkate alınmak suretiyle 37.355,00 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 37.855,00 TL borçlu olduğu mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi raporuna itirazların değerlendirilmesi için alınan 1. ek raporda ; Davacının davalı kooperatife vermiş olduğu söz konusu borç ikrarı ve ödeme planında yer alan davacı kabulüne göre konu tekrar incelenerek hesaplama yapıldığında, 08/03/2021 tarihinde 400 TL aidat, 38.910,00 TL gecikme faizi borcu olduğu kabul edilerek ödemeler düşüldükten sonra 21.09.2022 ihtarname tarihi itibariyle, davacının davalı kooperatife 300,00 TL aidat ve 38.857,00 TL gecikme faizi olmak üzere toplam olarak 39.157,00 TL borçlu olduğu, şeklinde hesap yapılmıştır.

Bilirkişi 2. Ek raporunda, : Davacının kooperatife verdiği 08.03.2021 tarihli ödeme protokolünde 2020 yılı sonuna kadar olan borçların kabul edildiği ve kabul edilen rakamın 39.310,00 TL olduğunun belirtmiş olması nazara alınarak yeniden hesaplama yapılmış.

31.12.2020 tarihinde 400 TL aidat borcu , 38.910,00 TL gecikme faizi borcu olduğu esas alınarak ihtarname tarihine kadar yeniden bir hesaplama yapılmış ve neticede İhtarname tarihi itibariyle 300,00 TL'si aidat ve 39.368,00 TL'si gecikme faizi olmak üzere toplam 39.668,00 TL borçlu olduğu,Dava tarihi itibariyle 400,00 TL'si aidat ve 39.381,00 TL'si gecikme faizi olmak üzere toplam 39.781,00 TL borçlu olduğu, Davacının davalı kooperatife.

30.01.2023 ödeme tarihi itibariyle 15.212,00 TL fazla ödemesi bulunduğu, 04.10.2023 iade tarihi itibariyle ise 11.312,00 TL fazla ödemesi bulunduğu tespit edilmiştir.

Davacı Vekili Bilirkişi raporuna itirazında TBK 132/1 uyarınca karşı taraf herhangi bir itirazı kayıt koymadan ödemeleri kabul ettiğinden gecikme faizi talep edemeyeceğini beyan etmiş ise de Kooperatifler Kanunu gereği genel kurulda belirlenen gecikme faizi temerrüt faizi niteliğinde olduğundan bu savunması da yerinde görülmemiştir.

Faiz hesabına yapılan itirazların değerlendirilmesi: Davacının borcu kooperatif genel kurul kararlarıyla belirlendiğinden ve genel kurul kararları da sözleşme niteliğinde olduğundan davacının menfi tespit istemine konu ettiği borç kalemlerine uygulanması gereken azami faiz oranı TBK’nın 120/2. maddesinde düzenlenmiş yıllık temerrüt faiz oranı olduğundan, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2/1. maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacaktır.

Diğer yandan Kooperatifin geçerli genel kurul kararlarına ve 6098 Sayılı TBK'nın 120. maddesi ile getirilen sınırlamanın yasanın yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihine kadar genel kurul kararları ile belirlenen faiz oranları, bu tarihten sonra ise TBK'nın 120. maddesindeki sınırlama gözönüne alınarak hesaplama yapılması gerekmekte ise de,

mahkememiz davacının borcunu 08.03.2021 tarihli borç ikrarı dilekçesindeki rakamlar üzerinden devam eden üyelik döneminde yeniden başlayan dönem borçları ilave edilerek yapılan 2 ek rapordaki hesaplamayı hükme esas aldığından TBK nun değişiklik ve yürürlük tarihi olan 1 Temmuz 2012 öncesi muaccel olan aidat borçlarına o tarihlerde geçerli olan gecikme faiz oranları uygulanarak yeni bir hesap yapılmasına gerek görülmemiştir.

Zamanaşımı iddiasının incelenmesi: Kooperatifle üyesi arasında görülen tapu iptali ve tescile, üyelik tespitine, tahsis hakkına dayalı davalarda olduğu üzere, üyelik sıfatının devamına ve üyeliğe sıkı sıkıya bağlı talepler ile ilgili olan, diğer anlatımla üyenin parasal yükümlülükleri ile ilgisi bulunmayan uyuşmazlıklarda üyelik devam ettiği sürece zamanaşımı süresi işlemez.

Ancak, üyenin parasal yükümlülükleri ile ilgili davalar, 6098 sayılı TBK'nın 147/4. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu bakımdan talep edilen aidat alacağının dönemi ve ihtarname dikkate alınarak, TBK'nın 147/4. maddesindeki 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçip geçmediğinin değerlendirilmesi gerekir (Yargıtay 23.H.D. 16.03.2015 T, E: 2015/1772,K: 2015/1652 sayılı kararı). (Yargıtay 23. HDB'nin 05.06.2018 tarih ve 2016/6803 E. - 2018/3527 K. Sayılı ilamı)

6098 sayılı TBK'nın 147-(1)-4) maddesi uyarınca; bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya kendileri ile ortaklık arasındaki; bir ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar (5) yıllık zamanaşımına tabidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununu Madde 152 - Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca, ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zamanaşımına uğramış olur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun "Zamanaşımının kesilmesi" başlıklı 154. maddesi, "Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir:

1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse.

..."III. Yeni sürenin başlaması

1. Borcun ikrar edilmesi veya karara bağlanması hâlinde" başlıklı 156. maddesi ise,

"Zamanaşımının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar." hükmünü içermektedir.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede davacının 31/01/2021 tarihli borç ikrarı ile TBK nun 154/1. Maddesi gereği zamanaşımı süresinin kesildiği yeniden başlayan süreden dava tarihi itibariyle 5 yıllık sürenin dolmadığı kabul edilerek davacının borcun zaman aşımı nedeniyle sona erdiği savunması kabul edilmiştir.

Netice olarak davacı tarafından açılan menfi tespit davasında , Davacının davalı kooperatife ihtarname tarihi itibariyle 300,00 TL'si aidat ve 39.368,00 TL'si gecikme faizi olmak üzere toplam 39.668,00 TL borçlu olduğu, ihtarname ile talep edilen 55.198,00 TL den düşüldüğünde kalan 15.530,00 TL borçlu olmadığı kabul edilmiştir. Davacı davada 15.530,00 TL haklı çıktığından bu miktar üzerinden harç ve vekalet ücreti hesabı yapılmış, dava sırasında davacı dava konusu miktarı ( 55.198,00 TL) ödediğinden talebi istirdada dönüşmüş, davalının davacıya iade ettiği miktar (3.900,00 TL ) istirdat rakamından mahsup edilerek 11.312,00 TL nin davalıdan istirdadına karar verilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde kötüniyet tazminatı da talep etmiştir. (İİK Madde 72/5)

Kötüniyet tazminatı icra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarına özgü olup iş bu davanın icra takibinden sonra açılan menfi tespit davası olmaması sebebiyle kısa kararda bu talep hakkında olumlu yada olumsuz bir karar verilmesi gözden kaçırılmış ise de talep halinde HMK nın 305/A maddesi gereğince tamamlanabileceğine gerekçeli kararda değinilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.