Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/487 K.2024/994

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO

2023/487 Esas

KARAR NO : 2024/994

BAŞKAN : ....... ÜYE : ....... ÜYE :....... KATİP : .......

DAVACI : .......

VEKİLİ

Av. .......

DAVALI :.......

VEKİLİ

Av. .......

FER'İ MÜDAHİL :.......

VEKİLİ

Av. ....... .......

DAVA

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 07/07/2023

KARAR TARİHİ : 26/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında davalı idare tarafından ... ihale numaralı ’20.000.000 Adet .......ve 20.000.000 Adet .......’ alım ihalesinin İlk kısmı davacı firma tarafından alındığını, ihalenin ön şartı olan ... tarafından yürütülen ürün takip sistemine ürünün kaydının yapıldığını, tebliğ gereğince ....... tarafından test edilip olumlu sonuç alındığını, ihaleye girilerek ihaleye iştirak edildiğini ve kazanıldığını, taraflar arasında 19.11.2021 tarihli sözleşme imzalandığını, ihalenin ilk parti teslimatı olan 6.500.000 Adet kitin 185 merkeze teslim edildikten sonra tüm merkezlerle tüm koordine kurularak muayene raporlarının takip edildiğini,

tüm raporların ....... gelmesinin sağlandığını, ... tarafından yazı ekinde ....... ulaştırıldığını, Nisan ayında ...'dan gelen yazıda uygun olarak gönderilen muayene raporlarının sonrasında bazı kurumlardan gelen tutanaklardan bahsedilerek %20 oranında aksaklık olabileceği değerlendirilerek hakediş kesintisi yapıldığını, muayene raporları sonrası düzenlenen tutanakların davacı firmaya resmi olarak iletilmediğini,

sözleşme eki teknik şartnamenin 4.3. maddesinde İç Piyasadan Yapılacak Satın Almalara Ait Ticari Şartnamenin muayene ve tesellüm başlıklı 17. maddesi ve muayene işlemleri başlıklı 18. maddesi hükümlerinin davacının 30 gün içerisinde eksik ya da hatalı olarak görülen ürünleri ücretsiz değiştireceğini, muayene sonucuna da tebellüğ ettiği tarihten itibaren 10 gün içerisinde itiraz hakkı olduğunu düzenlediğini, sözleşme ve teknik şartnamelerin imzalanması sonucu davacının taahhüt ettiği 20.000.000 adet kitin birinci partisi olan 6.500.000 adet kiti ihtiyacı sahibi kurumlara teslim ettiğini,

dava konusu alacağın bu teslimat içerisinde olan 1.300.000 adet kitin uygun muayene raporları olmasına rağmen davalı kurumca bedelinin ödenmemesinden kaynaklandığını, sözleşme hükümleri uyarınca teslim edilen herhangi bir üründe sorun veya şartnameye aykırılık tespit edilmediğinden davacıya değişim maksatlı herhangi bir bildirim ya da yazılı/sözlü talep yapılmadığını, davalının iddia ettiği sorunların davacıya test kitlerinden değil kullanıcı hatasından, yanlış ekipmanlardan veya cihazların uygun kullanılamamasından ve yine kirlilik olarak belirtilen kontaminasyondan kaynaklanmasının çok olası olduğunu,

idarenin eksik hakediş ödemesini gerekçe olarak sunduğu birimlerce sözleşmede yer aldığı şekli ile uygun bulunmayan ürünlerin 10 gün süre içinde değişimini isteme hakkı ve yönteminin tutanak tutulan yerlerde hiç kullanılmadığını, bu yönde talepte bulunulmadığını belirterek taraflar arasında imzalanan 19.11.2021 tarihli sözleşme gereğince 17.03.2022 tarihi itibari ile ödenmesi gereken ancak ödenmemiş olan 8.208.850 TL + KDV alacağın vadesinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... talebi üzerine 20.000.000 Adet ....... kitinin temini amacıyla yapılan ihale neticesinde davacı ile 19.11.2021 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşme konusu malzemelerin teslim programına göre üç parti halinde teslim edileceğini,

birinci parti teslimatının henüz ödemesi gerçekleşmeden ihtiyaç sahibi kuruluşça teslimatı yapılıp dağıtılan ürünlerin kullanımının ardından test kiti ile paneli çalışılan toplam 81 laboratuvarın 69 tanesinin gönderilen 5 örneklik panelde 1 nolu örneği saptayamadığının görüldüğü ve 1 parti teslimatı tamamlanan 6.500.000 adet ....... tespit kitinin %20 oranında (1.300.000 adet) yalancı negatif verdiği, ürünlerin teknik şartnamenin .... nolu maddesine uymadığı bildiriminin yapıldığını, yazı ile davacı firmaya bildirim yapılarak konuya ilişkin görüş istendiği,

ancak firma tarafından gönderilen tutanakların incelendiği ve somut bir bulgu ya da sayıya ulaşılamadığı bilgisi verildiğini, 6.500.000 adet 1. parti ürünün 1.300.000 adedinin hatalı olması nedeni ile 5.200.000 adet ürüne ödeme oluru düzenlenerek ödeme yapıldığını, ürün muayenesinin şeklen yapılan sisteme girişle ilgili bir muayene olup fiziksel olarak inceleme kapsamında yapıldığını, sahada kullanımından sonra ortaya çıkan kusura ve ürünün etkinliğine ilişkin bir muayene olmadığını,

teknik şartnamenin 2.9. maddesinde ihtiyaç duyulması halinde kit ve taşıma sıvısının uyum ve performans değerlendirme işlemlerinin .......'lığında yapılacağı hükmünden ürünün şekli muayenesinin ardından kullanım performansına yönelik olarak da bir değerlendirmeye tabi tutulacağının anlaşıldığı, ihtiyaç sahibi kurum yazısında Covit-19.......laboratuvarlarının aylık olarak dış kalite kontrol programlarına katılımının sağlandığı,

ulusal referans olarak ....... üzerinden alınan raporlarda firmadan temin edilen ....... test kiti ile dış kalite kontrol panelinde çalışan toplam 81 laboratuvarın 69'unun gönderilen 5 örneklik panelde 1 nolu örneği saptayamadığının tespit edildiğinden ürünlerin ayıplı olduğu pandemi koşulları nedeniyle test kitleri hızlı şekilde tüketilmiş olduğundan iadesinin mümkün olmadığı,

ancak 5 örneklik panelde 1 nolu örneğin çalışmadığı kesin ve net olarak ortaya konulduğundan 6.500.000 adet test kitinin %20'sine tekabül eden 1.300.000 adet kitin ayıplı olduğu firmanın sözleşme kapsamındaki yükümlülüğünü yerine getirmediğinin belirtildiği ifade edilerek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yargılama safahatında ... tarafından 15.11.2023 tarihli müdahale dilekçesi uyarınca davalı yanında fer'i müdahil olarak kabulüne karar verilmiştir.

Taraf delilleri toplanmış, tüm dosya kapsamı ile tarafların ticari defter kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesine karar verilmiş, mali müşavir, medikal malzeme uzmanı, enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı ve nitelikli hesaplamalar bilirkişisi tarafından düzenlenen rapor ve bu rapora yönelik beyan ve itirazların değerlendirilmesi bakımından düzenlenen ek raporda özetle "davacı defterlerinde taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafından davalıya 9 adet toplam 212.651,040,00 TL fatura tanzim edildiği,

buna karşılık davalının 204.426.552,50 TL ödeme yaptığı, 15.09.2022 tarihi itibariyle davacının davalıdan 8.224.487,50 TL alacağının kaldığı, davacı ile davalı arasında 19.11.2021 tarihli sözleşme aksedildiği sözleşme kapsamında birinci partide 6.500.000 adet test kitinin 19.12.2021 tarihine kadar ikinci partide 6.500.000 adet test kitinin 18.01.2022 tarihine kadar üçüncü partide 7.000.000 adet test kitinin teslim edilmesinin kararlaştırıldığı, birinci partide irsaliyeler ile 6.500.000 adet test kitinin Kasım 2021- 19.01.2022 tarihleri arasında teslim edildiği,

birinci parti teslimata ilişkin irsaliyelere karşılık davacı tarafından 03.01.2022 tarihli toplam 43.671.082,00 TL tutarlı fatura tanzim edildiği, ikinci ve üçüncü parti teslimine ve ödemesine ilişkin ihtilaf bulunmadığı, davacının birinci parti kit tesliminden kaynaklı 8.224.487,50 TL alacağının kaldığı,

davalı tarafından herhangi bir iade faturası olmadan ibraz edilen tutanaklar ile 1.300.000 adet kitin ayıplı olduğunu ileri sürerek bakiye borcunu ödemediğini, sözleşme eki Teknik Şartnamenin 2.9 Maddesinde yer alan “İhtiyaç duyulması halinde kit ve taşıma sıvısının uyum ve performans değerlendirme işlemleri ........'lığında yapılacaktır.” hükmünden, kullanım sırasında doğan garanti kapsamındaki ayıpların tespitinin ihtiyaç sahibi kuruluş tarafından yapılabileceğinin anlaşıldığı,

ürünlerin 5 örneklik panelde 1 no'lu örneği çalışamadığı kesin ve net olarak ortaya konulduğu sonucuna varılarak 6.500.000 adet test kitinin %20'sine tekabül eden 1.300.000 adet kitin ayıplı olduğu ve adı geçen firmanın sözleşme kapsamındaki yükümlülüğünü yerine getiremediği sonucuna varıldığı, Davacı, Sözleşme eki Ticari Şartname'nin 22/(3) maddesinde yer alan “..., malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda müşteri talebine göre mal ve malzemenin, a) Değiştirilmesini, b) Ücretsiz olarak tamirini, c) Bedelinin iadesini, ç) Değer kaybının bedelden indirilmesini, yükleniciden ister.

Yüklenici bu talebi en geç istem tarihinden itibaren on beş (15) gün içinde yerine getirir.

Aksi takdirde, hiçbir hükme ve ihtara ihtiyaç duyulmaksızın müşteri talebini ... karşılar.” düzenlemesine göre ayıplı ürünlerin tutanakla tespit edilerek kendilerine bildirilmesi halinde süresi içinde değişim yapma hakları bulunduğunu savunduğu, davalı yanca, hayatın olağan akışına dayanılarak, koşulların pandemi dönemi olması ve bütün test kitlerinin bir anda kullanılıp tüketilmesi sonucu iade edilmesi, değiştirilmesi mümkün olmadığı savunulduğu, Teknik İnceleme'de bu husus teyit edildiği,

tutanakların başka bir merkez tarafından yapılmış bir muayenenin sonucu değil, ürünün kullanımı sırasında ortaya çıkan kusurun tespiti yönünde tutanaklar olduğu ve ürünlerin pandemi döneminin gerekleri içinde hızla tüketildiği, ürünlerdeki ayıpların da bu hızlı tüketim içinde ürünlerin sebebiyet verdiği tekrar tekrar test yapma ihtiyacı sonucunda tespit edildiği ve esasen davacı yanca 1. Parti'de teslim edilen tüm kitlerin aynı hatayı verdiği (her birinin 5 örneklik panelde | no'lu örneği çalışamadığı) gözetildiğinde,

pandemi koşullarında 6.500.000 ürünün tamamının değiştirilmesi halinde sağlık kamu hizmetinin sürdürülmesinde doğacak zaaf açık olmakla, davalının pandemi koşulları savunmasının hayatın olağan akışına uygunluğunun mahkemeye takdirinde olduğu, Sağlık Bakanlığınca sunulan Tutanak içeriklerinde Sözleşme konusu ürünlerin ayıplı olduğunun tespit edildiği, 5 örneklik panelde 1 no’lu örneği çalışamadığı kesin ve net olarak ortaya konulduğundan 6.500.000 adet test kitinin %20’sine tekabül eden 1.300.000 adet kitin ayıplı olduğu ve davacının sözleşme kapsamındaki yükümlülüğü yerine getiremediği,

hayatın olağan akışı içinde pandemi zamanında temin edilmiş olan test kitlerinin sahada hızla kullanılması nedeniyle ayıplı ürünlerin iadesinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı" ifade edilmiştir.

Dava, ödenemeyen bakiye satım bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

....... (ihtiyaç sahibi kuruluş) tarafından davalıya gönderilen 09.07.2021 tarihli talep yazıları uyarınca 20.000.000 adet .......kitinin teminine ilişkin yapılan ihale neticesinde davalı ... ile davacı ...

A.Ş. arasında 19.11.2021 tarih ve .......Sayılı Sözleşme imzalandığı, buna göre; sözleşme konusu malzemelerin, sözleşme akdini müteakip sözleşme eki listede yer alan teslim programına göre ihtiyaç sahibi kuruluşça hazırlanan teknik şartname ile Ofis tip ticari şartname hükümleri ve ihale şartlarına uygun olarak tam, sağlam ve kullanıma hazır halde ihtiyaç sahibi kuruluşça bildirilen yerlere 1. parti 6.500.000 adet 19.12.2021 tarihine kadar, 2.parti 6.500.000 adet 18.01.2022 tarihine kadar, 3.parti 7.000.000 adet 17.02.2022 tarihine kadar teslim edilmek üzere 3 parti halinde teslim edileceğinin kararlaştırıldığı,

ihtiyaç sahibi kuruluş tarafından 15.02.2022 tarihli yazı ile birinci parti teslimatın 19.12.2021/19.01.2022 tarihleri arasında tamamlandığının bildirildiği, henüz ödeme gerçekleşmeden, ihtiyaç sahibi kuruluşça, teslimatı yapılıp, dağıtılan ürünlerin kullanımının ardından, test kiti ile paneli çalışılan toplam 81 laboratuvarın 69 tanesinin, gönderilen beş örneklik panelde ....... no'lu örneği saptayamadığının görüldüğü ve 1. parti teslimatı tamamlanan 6.500.000 adet ....... tespit kitinin %20 oranında (1.300.000 adet) yalancı negatif verdiği, ürünlerin teknik şartnamenin ... no'lu maddesine uymadığı bildirimi yapıldığı,

davalı tarafından 18.03.2022 tarihli yazı ile durumun davacıya bildirildiği ve bu kapsamda birinci parti teslimata ilişkin 1.300.000 adet kitin ayıplı olduğu iddiası ile 8.244.487,50 TL bakiye satım bedelinin davacıya ödenmemiş olduğu hususları dosya kapsamı ile sabittir.

Taraflar arısında imzalanan 22.11.2021 tarihli sözleşmenin 5. maddesinde; "...Sözleşme konusu malzeme, sözleşme akdini müteakip ekli listede belirtilen teslim programına göre ihtiyaç sahibi kuruluşça hazırlanan teknik şartname ile Ofisimiz tip ticari şartname hükümleri ve ihale şartlarına uygun olarak tam, sağlam ve kullanıma hazır halde ihtiyaç sahibi kuruluşça bildirilecek yerlere teslim edilecektir.

-Sözleşme konusu malzemenin bedeli, Kuruma yapılacak teslimatı müteakip bir örneği Ofisimizde mevcut Malzeme Muayene-Teslim ve Tesellüm Tutanağının Kurumca mahallinde düzenlenip resmi bir yazı ekinde ... gönderilmesinden ve Ofisçe düzenlenecek faturayı müteakip toplam ihale bedelinin müşteri Kurum tarafından hesaplarımıza aktanimasığı : Ofisimiz ticari şartname hükümleri dahilinde ödenecektir.

- Sözleşme konusu malzeme, ofisimiz tip ticari şartnamesi ve ihale ek şartları hükümle sözleşmenin tarihini müteakip malzeme listesi ekinde belirtilen teslim süreleri içerisinde: tam, sağlam, kurulu, çalışır ve kullanıma hazır halde, .......-.......tarafından gösterilecek yere teslim edilecektir.

- Sözleşme konusu malzemenin muayenesi Ofisin muayene hakkı saklı kalmak kaydıyla, uygunluğunca ihtiyaç sahibi Kurum tarafından yapılacaktır..." düzenlemesi bulunmaktadır.

Sözleşmenin eki teknik şartnamenin 2.9. maddesi; “İhtiyaç duyulması halinde kit ve taşıma sıvısının uyum ve performans değerlendirme işlemleri ........'lığında yapılacaktır," .... maddesi; "kitin alt saptama limiti (LOD) 500 kopya/ml'den düşük olmalı ve üretici firma alt saptama limiti ile ilgili yapmış olduğu validasyon çalışmalarını ve raporunu sunmalıdır." hükmünü sözleşme eki Ticari Şartnamenin “Yüklenicilerin

Sorumluluğu” başlıklı 22.2 maddesi, “Yüklenicinin,

sözleşme konusu mal ve hizmetin 13'üncü maddede belirtildiği şekilde tesliminden itibaren, konu ile ilgili mevzuat hükümleri ve yüklenicinin taahhüdüne bağlı kalmak kaydıyla, asgari iki (2) yıl garanti

yükümlülüğü bulunmaktadır.”, 22.3 maddesi; " ..., malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda müşteri talebine göre mal ve malzemenin, a) Değiştirilmesini, b) Ücretsiz olarak tamirini, c) Bedelinin iadesini, ç) Değer kaybının bedelden indirilmesini yükleniciden ister. Yüklenici bu talebi en geç istem tarihinden itibaren on beş (15) gün içinde yerine getirir. Aksi takdirde, hiçbir hükme ve ihtara ihtiyaç duyulmaksızın müşteri talebini ... karşılar.

(4) ..., bundan dolayı uğradığı her türlü zarar ile masraflarım ve ceza hükümlerine muhatap olur ise ödediği cezayı, yasal faizi ile birlikte ... nezdindeki yüklenici alacaklarından mahsup suretiyle tahsil eder. Borç bitinceye kadar yüklenicinin alacakları bloke edilir. Karşılanamayan alacak tutarı yükleniciden talep edilir.

Talep tarihini takip eden on (10) gün içerisinde alacağın ... hesaplanna yatırılmaması halinde başkaca ihtara gerek kalmaksızın hükmen tahsil yoluna gidilir"

şeklinde düzenlenmiştir.

22.11.2021 tarihli sözleşme kapsamında 1. partide 6.500.000 adet test kitinin 19.12.2021/19.01.2022 tarihleri arasında ihtiyaç sahibi ....... tesliminin ardından tüm illerde ve yetkili 400-500 civarında laboratuvarda aynı anda kullanıma sunulması ile kısa süre içerisinde test kitlerinin kullanımının gerçekleştiği, birinci parti test kitlerinin teslimine müteakip gerek ....... yapılan incelemelere ait laboratuvar sonuçları ile tutulan tutanaklar ve gerekse dış kalite değerlendirme kuruluşu olan ....... raporlarına göre lot numaraları verilen ve davacıdan temin edilen ....... test kitine ilişkin 5 örneklik panelde 1 nolu örneği saptayamadığı,

dış kalite kontrol panelinde yer alan 5 örneklik panelde farklı viral yüke sahip örnekler bulunmakla viral yük açısından en düşük viral yükü bulunan 1 nolu örnekte teknik şartnameye göre 500 kopya/ml saptama limiti olmasına rağmen 4170 kopya/ml viral yükü dahi saptamayamadığı ve bunun yaklaşık %85 oranında bir yalancı negatifliğe tekabül ettiği, dış kalite kontrollerinde test kitlerinin 1 nolu örneği saptayamamasının ürünlerin ayıplı olduğunu ortaya koyduğu, sorunun sadece hatalı negatiflerde olmadığı aynı zamanda çok sayıda hatalı pozitiflik verdiği,

teste su örneği konulduğunda dahi kitin pozitif ışıma verdiğinin tutanaklarda ifade edildiği, ürünlere ilişkin muayene kabul tutanaklarının yalnızca kitlerin sayısı, kutu adedi, son kullanma tarihi, kutuların içindeki reajan malzemelerinin bulunup bulunmadığı tespitlerini içerdiği, lot numarası ve saklama koşullarının bulunup bulunmadığı yönünde bir değerlendirme olup test kitlerinin etkinliğine ilişkin olmadığı,

devam eden süreçte kitlerin klinik örneklerde kullanılmaya başlanması ile ayıbın ortaya çıktığı hususları yapılan bilirkişi incelemesi ve tüm dosya kapsamından anlaşılmakla pandemi koşullarında her gün çok sayıda testin yapılmak zorunda olduğu dönemde test kitlerinin bekletilmesi veyahut çalışmanın durdurulması mümkün olamayacağından test kitlerinin ülke genelinde hızla tüketilmiş olması karşısında ticari şartnamenin 22/3-a maddesi kapsamında ürünlerin değişimi talebinin beklenemeyeceği kanaatine varılmış,

19 Aralık 2021/19 Ocak 2022 tarihleri arasında 1. parti teslimatı yapılan 6.500.000 adet test kitinin %20 oranına tekabül eden 1.300.000 adet ürünün kullanımı ile ortaya çıkan ayıp nedeniyle ticari şartnamenin 22.2 maddesi gereğince davacı yüklenicinin teslimden itibaren 2 yıl garanti yükümlülüğü kapsamında 1.300.000 adet ürün karşılığı satım bedelini talep edemeyeceği sonuç ve kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

26/12/2024 Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 16.01.2025 Başkan ....... Üye ....... Üye ....... Katip .......