Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/527 K.2024/59

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO

2023/527 Esas

KARAR NO : 2024/59

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ....

VEKİLİ

Av. ... - ... DAVALI :...

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 22/06/2022

KARAR TARİHİ : 26/01/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 01/02/2024

.... Dairesi'nin .... sayılı ilamı sonrasında, Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin .... adresinde bulunan kurum arşivini 13/06/2022 tarihinde su baskını tespit edildiğini, aynı gün .... olay yerine gelerek tutanak tutulduğunu, evrak deposunda bulunan muhtelif cins ve miktarda evrakın ıslanarak hasar gördüğünün tespit edildiğini belirterek davacı şirketin 2012 yılına ait 57 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2013 yılına ait 65 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2014 yılına ait 45 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri,

havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2015 yılına ait 77 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale banka işlemleri konulu evraklar için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Tanık ...; Ben 1993 yılından beri davacı yanın destek hizmetleri biriminde çalışmaktayım, arşiv sorumlusuyum, olay tarihinde aşırı yağmurlar nedeniyle burayı su bastı, arşiv mevzuatı gereğince biz arşivimizi çelik raflarda saklarız, çelik rafların yerden yüksekliği yaklaşık 10- 15 cm kadardır. Bildiğim kadarı ile ilk defa sel bastı zemin arşiv bölümüde kot altında olduğundan selden etkilendi, yaklaşık 50 cm kadar su doldu, arşivdeki belgeler kullanılamaz okunamaz hale geldi şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava TTK 82/7 maddesi uyarınca açılan zayi belgesi verilmesi talebine iliştindir.

Mahkememizce davanın reddine dair verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine istinaf davasına bakan ... sayılı ilamı ile "...6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Yargılama aşamasında mali müşavir ve inşaat mühendisi bilirkişi heyetinden alınan 09/12/2022 tarihli raporda; belgelerin sayılarının mevcut haliyle tespit edilmesinin mümkün olmadığı, talep dilekçesiyle zayi olduğu tespit edilen miktarlar ölçüsünde belge adedinin mevcut olduğu, binanın çevresinde ve bodrum katında inceleme yapıldığı, binanın zemin ve bodrum katının mevcut durumuyla şiddetli yağış durumunda caddelerden gelmesi muhtemel sel sularının baskın riski altında bulunmaları, Kuranglez parapet yüksekliklerinin bodrum katı su katı girişine engel olmak için yeterli olmadığı, pencereler kapalı olduğundan bodrum katın doğal havalandırmasının sağlanmadığı, bodrum katta mekanik havalandırma bulunmaması sebepleriyle yerin arşiv olarak kullanıma uygun olmadığı yönünde kanaat bildirilmiştir.

Davacı yan dava dilekçesinde arşivde meydana gelen su baskını sonucu zayi olduğunu ileri sürdüğü belgelerin bilgileri, tarih ve sayı numaralarını tek tek göstermemiş, şirketin 2012 yılına ait 57 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2013 yılına ait 65 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2014 yılına ait 45 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri, havale, banka işlemleri konulu evraklar, 2015 yılına ait 77 adet tediye, ödeme emirleri, anlaşmalı kurum ödemeleri,

havale banka işlemleri konulu evrakların zayi olduğunu bildirmekle yetinmiş, talep dilekçesi ekinde de imha listesi başlıklı belgeyi sunmuştur. Anılan listede de belgelerin bilgileri, tarih ve sayı numaraları yer almadığı gibi talebe konu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, saklamakla yükümlü olduğu belgelerden ise bu belgelerin bir örneğinin diğer kurum ve kuruluşlardan temin edilip edilemeyeceği de anlaşılamamaktadır.

Öte yandan .... 'nın 13/06/2022 tarihli raporunda davacı arşivindeki suyun kendiliğinden çekildiğinin görüldüğü, arşiv deposunda muhtelif cins ve miktarda evrakın ıslanarak hasar gördüğü istasyona gelen ... isimli görevli vatandaşın beyanına göre ve göstermiş olduğu fotoğraflardan ... Başmüdürlük arşiv deposu olarak kullanılan yeri su bastığının görüldüğü belirtilmiş ise de, su baskınının ne şekilde oluştuğu, yağmur-sel suyu mu yoksa bina dahilindeki boru patlaması vs şeklinde mi gerçekleştiği belirtilmeyerek su baskınının kaynağına ilişkin bir tespite yer verilmemiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş davacı yana talebi açıklattırılıp zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin tüm bilgileri, tarih ve sayı numaralarını tespit edilerek, tespit edilen bu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, saklamakla yükümlü olduğu belgelerden ise bu belgelerin bir örneğinin diğer kurum ve kuruluşlardan temin edilip edilemeyeceği hususunda mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınıp, ...'nın 13/06/2022 tarihli raporunda belirtilen ... isimli ...

A.Ş. görevlisi ile anılan raporda imzası yer alan müdahale eden ekip amiri ... tanık sıfatıyla dinlenip, arşivde meydana gelen su baskınına ilişkin suyun kaynağı tespit edilip, arşivi su basmasında talep edene yüklenebilecek bir kusur bulunup bulunmadığı üzerinde de durulup, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle talep hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesinden ibarettir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,..." şeklindeki ilam ile mahkememiz kararı kaldırılarak dosya mahkememize iade edilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 82/7 maddesinde; "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler ; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesi ile tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Tüm dosya kapsamının bir bütün halinde incelenmesinde; davacı şirketin arşivinin bulunduğu adreste 13/06/2022 tarihinde meydana gelen sel sonucunda arşivde yer alan belgelerin kullanılamaz hale geldiği, dinlenen tanık beyanlarından sel sonrasında kullanılamaz hale gelen ticari evrakın saklanmasında davacının ihmalinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.