Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/211 K.2024/213

Av. ... Av. ... DAVALI : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

DAVA

Alacak (Yayımlama Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/10/2012

BİRLEŞEN ...

DAVACI :... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... DAVALI : .. VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av. ...

DAVA

Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/12/2012

BİRLEŞEN ...

DAVACI :... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... DAVALI : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av....

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/07/2013

KARAR TARİHİ : 03/04/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 26/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVADA

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde ve diğer beyanlarında özetle; müvekkili ile davalı ... Genel Müdürlüğü arasında 05/06/2009 tarihli 3 yıl süreli ...

Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi'nin imzalandığını, sözleşme gereğince ...'ye ait Reklam Ortamları'ndaki reklam zamanlarının belirlenen süre ile müvekkili şirketten tahsis olunduğunu, müvekkilinin ...'ye 3.650.000,00-TL miktarlı kesin teminat mektubu verdiğini, sözleşme imzalanmadan önce müvekkiline verilen bilgi ve belgelere göre aynı zamanda rating ölçümü ile ilgili olarak yapılan tüm düzenlemeler kapsamında müvekkili olan şirketin ihaleye katılarak en yüksek teklifi vermesi nedeniyle ihaleyi kazandıklarını ve sözleşmeyi imzaladıklarını,

taraflar arasında yapılan sözleşmedeki mevcut şartlara güven ile ve karşılıklı dürüstlük ilkeleri kapsamında sözleşmeyi imzalayarak taahhüt altına girdiğini, medya ve reklam sektörü açısından ratingin çok önemli bir yeri olduğunu, reklam yayınlayan kanallar ile bu kanalların reklam zamanlarını pazarlayanlar için ratingin çok önemli olduğunu, kazanç ve gelir getirici unsur olduğunu, reklam verenlerin hedef kitlesine ulaşabilmek için özellikle ratinge tabi kanalları tercih ettiklerini, müvekkilini sözleşme yapmaya iten asıl unsurun rating olduğunu,

davalı ile yapılan sözleşmenin reklam alanlarının tahsisine yönelik olduğundan reklam alanının pazarlanması ve satışı aşamasında en önemli kriterlerin başında ratinge tabi olma ve rating ölçüm sonuçları gelmekle birlikte ayrıca rating sistemine tabi olmanında reklam verecek müşterilerin reklam alana güven duymasına ve reklam vermeye istekli olunmasına yönelik en büyük etken olduğunu, bu hususun ise müşteriler nezdinde bir garanti olgusunu yarattığı, bu kapsamda reklamı verilen ürünün kitlelere ulaşacağı inancını yansıttığını,sözleşmenin diğer tarafı olan ...'nin idare gücünü arkasına alarak hareket ettiğinin tartışmasız olduğunu,

koşullarının tartışılarak dahi kabul edilmediği, taraflar arasındaki sözleşme ve eklerinin TBK'nın 20. ve devam maddelerine aykırılık teşkil ettiğini, genel işlem koşullarının uygulanmasının gerektiğini, sözleşme yapıldıktan sonra müvekkilinin reklam verecek firmalar ile reklam zamanlarının pazarlanmasına yönelik sözleşmeler imzaladığını, alınacak reklam miktarları belli olduktan sonra davalı taraf kendi takdiri ve insiyatifi ile rating sisteminden çıkarak izleme payını tespit ettirmeme yolunu seçerek müvekkil şirketi zor durumda bırakarak müvekkil şirketin prestij kaybı ve yapmış olduğu yatırımlar nedeniyle zarara uğradığı.

İhaleye çıkıldığı zaman ...'nin rating sistemine dahil olduğu, müvekkilinin buna dayanarak sözleşmeyi yaptığı, en baştan beri ...'nin rating sisteminden çıkacağını bilmiş olsalardı sözleşmeyi yapmayacaklarını yada daha düşük bir fiyat ile ihaleye katılacaklarını, davalı ...'nin rating ölçümünden çıkması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme, dürüstlük ilkesi ve hakkaniyet çerçevesinde ratinge bağlı olarak belirlenen fiyatın tenzili gerekirken hakkaniyete ve dürüstlüğe aykırı suretle davalı ...'nin satış bedelini fazla talep ederek müvekkilinin fazla bedel ödemek zorunda bırakmıştır.

Sözleşme nedeniyle fazla ödenen bedellerin tematik kanallar ratinge tabi olmayan kanallar baz alındığında bu bedellerin çok fazla olduğunu ileri sürerek aynı zamanda ...'nin rating sisteminden çıkması nedeniyle reklam sektöründe kendisine ayrılan payın olumsuz yönde etkilenmesine neden olduğunu, işin doğası gereği rating sistemine dahil olması gereken davalının sistemden çıkması nedeniyle müşterilerin ...'ye olan şevkinin kalmadığını, aynı zamanda reklam zamanlarının müvekkiline sözleşmeye uygun olarak kullandırılmadığını, buldukları sponsarların davalı tarafından iptal edildiğini, müşterilerinin mağdur edildiğini,

...'nin müvekkil firma ile 3. Kişilere farklı fiyat uygulaması yaptığını, birkısım yayınlarda müvekkili olan şirketin Prime Time reklam zamanlarında kaybının söz konusu olduğunu, dava dilekçelerinde ayrıntılı olarak belirtmiş olduğu hususlar nedeniyle ...'nin sözleşme şartlarına uymayarak rating sisteminden çıkması dava dilekçelerinde ayrıntılı olarak belirtmiş oldukları diğer davranışları nedeniyle müvekkillerini zor duruma sokarak zarar etmelerine sebebiyet verdiğini ayrıca müvekkillerinin davalı ...'ye borçlu olduğunu ileri sürerek 3.650.000,00-TLlik kesin teminat mektuplarını paraya çevirdiklerini, bu nedenle;

davalının edimindeki eksiklik, kanal kimliği ve durumunun değişmesi nedeniyle bu oranda sözleşme satış bedelinin tenzili ile fazladan ödemiş oldukları bedeller kadar davalıdan olan alacaklarının, değerini tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere 30.000,00-TLnin davalıdan faizi ile birlikte tahsilini, davalıya borçlu olmadıklarının tespitini, davalının sözleşmeye aykırı davranarak kendisine yüklenen edimlerini gerektiği gibi yerine getirmemesi,

sözleşmeden doğan yan edimlerini de yerine getirmeyerek haksız davranışları neticesinde müvekkili olan şirketin uğramış olduğu zararlar ve davalının haksız rekabet nedeniyle elde ettiği ve etmesi mümkün görünen karşılığın, değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere 25.000,00-TLnin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve diğer beyanlarında özetle; davacının sözleşmeyi hür iradesiyle imzaladığını, TBK'nın 20. Maddesi gereğince sözleşmenin iptal edilmesinin mümkün olmadığını, sözleşmeye göre bedelin 60.001.000,00-TL + KDV olduğunu, ödemelerin daha sonra ek protokol ile yeniden düzenlendiğini, davacı Akdeniz Medya aleyhine...'de sözleşmeden kaynaklanan 155.819.694,20-TLnin tahsili için dava açtıklarını, görev uyuşmazlığı nedeniyle dosyanın Yargıtay'da olduğunu, davacının kendilerine sözleşmenin feshinden doğan 311.980,12-TL Damga Vergisi, 39.980,38-TL Reklam Bedeli,

3.650.000,00-TL Teminat Mektubundan kaynaklı olmak üzere toplam 4.000.968,50-TL asıl alacak, 1.392.037,41-TL faiz olmak üzere 5.393.005,91-TL borcunun bulunduğunu, bu alacağa ilişkin olarak da ...E.

Sayılı dava dosyasında dava açtıklarını, bu dosyanın da görev sorunu nedeniyle bekletici mesele yapıldığını, müvekkilinin rating ölçümlerinden çıkmasının, davacının bilgisi ve kabul beyanları doğrultusunda yapıldığı dikkate alındığında davacının iddialarının tamamen mesnetsiz olduğunu, müvekkili olan kurumun AGB rating ölçüm sisteminden ayrılacağının davacıya 02/12/2009 tarih ve 1781 sayılı yazı ile bildirildiğini, görüşünün sorulduğunu, cevaben sözleşme bedeli ve ödeme koşullarının yeniden düzenlenmesinin davacı tarafça talep edildiğini, bunun üzerine taraflar arasında sözleşme bedeli ve ödenmesine yönelik ek protokol imzaladıklarını,

...'nin sektörde herzaman önemli bir yer aldığını, müşterilerin ...'ye reklam vermemek gibi bir durumunun söz konusu olamayacağını, davacının sponsorluk iddialarına ilişkin beyanlarının da gerçeği yansıtmadığını, imzalanan sözleşmenin 10. Maddesine göre kurum yayınlarına ait sponsorluk sözleşme dışında olduğu ve ...'ye ait olduğunun açıkça belli olduğunu, ek ücrete tabi yayınlar konusunda da davacının iddialarını kabul etmediklerini, bu yayınların sözleşmenin 22. Maddesine göre ek süreye tabi olduğunu,

sözleşmenin imza tarihinden sonra kurumun bedel ödeyerek aldığı ulusal ve uluslararası etkinlikler ve özel yayınlar için ek ücret istenmesinin sözleşmeye uygun olduğunu, çünkü bu yayınların sözleşmeden sonra ... tarafından bedel ödenerek satın alınmış olduğunu ileri sürerek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN... ESAS SAYILI DAVADA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ve diğer beyanlarının özeti ile; ... ile davacı ....

Arasında 05/09/2009 tarihinde işe başlanması şartıyla 3 yıllığına Reklam Mecralarının Pazarlanması İşi ihalesi sonunda sözleşme imzalandığını, davalının 05/10/2009 tarihinde reklam sürelerinin pazarlanması işine başladığını, müvekkili olan ... yönetim kurulunun almış olduğu 11/11/2009 tarih 2009/409 Sayılı kararı ile ....'nin ...'de yaptığı Televizyon Kanalları İzleyici Ölçümü Sistemi'nden çıkma kararı aldığını,

tüm uyarılarına rağmen davalı tarafın sözleşme bedelleri ve sözleşme gereği uygulanan gecikme cezasının ödenmemesi üzerine davalı firmaya 25/09/2012 tarih 1669 sayılı yazıları ile müvekkiline olan borçlarını 10 gün içerisinde ödemelerini, ödemedikleri takdir de sözleşmenin 26. Maddesi gereğince teminatlarının irat kaydedileceğini ve yasal işlem başlatılacağını bildirdiklerini,

ödemelerin yapılmaması üzerine haklı olarak sözleşmenin feshedildiğini teminatın nakte çevrilerek irat kaydedildiğini ileri sürerek sözleşmeden kaynaklı alacak gecikme cezası ve cezai şart olmak üzere toplam 155.819.694,26-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ve diğer tüm beyanlarının özeti ile; müvekkili ile davacı ... arasında 3 yıl süreli ...

Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi'nin 05/06/2009 tarihinde imzaladıklarını, bu sözleşme ile reklam ortamlarındaki ...'ye ait reklam zamanlarının belirlenen sürede bile müvekkili olan şirkete tahsis edildiğini, ...'nin rating sistemine dahil bir firma olduğunu bildikleri için bu sözleşmeyi imzaladıklarını, ...'nin kamu gücünü kullanarak bu sözleşmeyi kendileriyle imzaladığını, TBK'nın 20. Maddesine göre sözleşmenin geçersiz olduğunu,sözleşmenin imzalanmasından kısa bir süre sonra ...'nin rating sisteminden çıktığını, bu durumun ise ihale hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini,

kendi müşterileri nezdinde kendileri için prestij kaybına neden olduğunu, şirketlerinin zarar görmesine yol açtığını, sözleşmenin başında ...'nin rating sisteminden çıkacağını bilselerdi ihaleye katılmayacaklarını ve yüksek fiyat teklifinde bulunmayacaklarını, ...'nin sistemden çıkarak kendilerini kandırdığını, TBK'nın 138.

Maddesine göre işin ifa imkansızlığı sonucunu oluşturduğunu, tüm bu hususlar dikkate alındığında davacının müvekkil şirketten alacaklı olmadığını, alacak iddiasının yerinde olmadığını, ayrıca sözleşmenin haksız olarak feshedilerek 3.650.000,00-TLlik Garanti Bankası Rumeli Caddesi Şubesi'ne ait teminat mektuplarının paraya çevrildiği,

her ne kadar davacı 3. Yıldan kaynaklı taksit bedellerinden alacaklı olduğunu iddia etse de davacının müvekkil şirketten alacaklı olmadığı gibi sözleşmenin asli unsurunun değişmesi karşısında sözleşme bedelinin aynı şekilde kalmasının tarafların edimleri arasındaki dengenin bozulmuş olduğunu, sözleşme bedelinin tenzili konusunda borçlarının bulunmayacağı, cezai şart nedeniyle de ...'nin alacaklı olmasının mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN... ESAS SAYILI DAVADA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesin ve diğer beyanlarının özeti ile; davalı ile yapılan ihale neticesinde 05/06/2009 tarihinde işe başlanması şartıyla 05/06/2009 tarihinde 3 yıllık sözleşme imzaladıklarını, sözleşmenin imzalanmasından sonra ... Yönetim Kurulu kararı ile ...

Sistemi'nden çıktıklarını , davalı firmanın sözleşme bedelini ödememesi üzerine kendilerine yapılan uyarıya rağmen 10 günlük süre içerisinde borçlarını ödememe nedeniyle sözleşmenin 26. Maddesi nedeniyle sözleşmeyi feshettiklerini, sözleşmeden kaynaklı olarak 311.980,12-TL Damga Vergisi, 39.980,38-TL Reklam Bedeli, 3.650.000,00-TL Teminat Mektubundan kaynaklı olmak üzere toplam 4.000.968,50-TL asıl alacak, 1.392.037,41-TL faiz olmak üzere 5.393.005,91-TL borcunun bulunduğunu, asıl alacağa dava tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve diğer beyanlarında özetle; 05/06/2009 tarihinde ... ile yapılan 3 yıllık Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi'nden ...'nin rating sistemine dahil olması nedeniyle imzaladıklarını, daha sonra ...'nin rating sisteminden çıkması nedeniyle ihale ve sözleşme şartlarına aykırı davrandığını, bu hususunda kendilerinin prestij ve müşteri kaybına neden olduğunu, şirketlerin zarar ettiğini, ...'nin rating ölçüm siteminden çıkacağını bilmiş olsalardı böyle bir sözleşmeyi yapmayacaklarını ve ihaleye katılmayacaklarını, bu hususun TBK'nın 138. Maddesine göre işin ifa imkansızlığını doğurduğunu, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava; sözleşme satış bedelinin tenzili, fazladan ödenen bedellere ilişkin alacağın tahsili, borçlu olmadığının tespiti, haksız davranışlar ve haksız rekabet nedeniyle uğranılan zararların tahsili, birleşen ... Esas sayılı dosyasındaki dava; sözleşmeden kaynaklanan alacak, gecikme faizi ve cezai şartın tahsili, birleşen... Esas sayılı dosyasındaki dava; sözleşmeden kaynaklanan damga vergisi, reklam bedeli, teminat mektubu alacağı ve bunlara işleyen faizin tahsili talebine ilişkindir.

Mahkememize açılan ...E. Sayılı dava dosyasında mahkememizin yapmış olduğu yargılama neticesinde Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle verilen... K. Sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine .... Ve 17/04/2013 tarihli kararı ile ''2954 Sayılı ... Kanunu'nun 8/2.

Maddesi uyarınca tarafsız bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu hakkında söz konusu kanundaki özel hükümler ile düzenlenen hususlar dışında kalan konularda, kamu iktisadi kuruluşlarına uygulanan genel hükümler uygulanır. 233 sayılı KİT'ler hakkında KHK'nın 2/1 maddesi uyarınca, TEŞEBBÜS olarak adlandırılan KİT'leri, kararnamenin 4/2. Maddesi uyarınca söz konusu KHK ile saklı tutulan haller dışında özel hukuk hükümlerine tabiidir.

Bu bağlamda 6102 sayılı TTK'nın 16/1 maddesi uyarınca, özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek üzere kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar tacir sayılacağından, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun tacir sayılacağı'' gerekçesiyle mahkememizin kararı bozulmuştur.

Bozma üzerine dava dosyası mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilerek, yargılama bu esas üzerinden yürütülmüştür.

Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ve Ticaret Mahkemesi'ne açılan, ...'nin davacı sıfatıyla açmış olduğu dava dosyaları da bizim bu dava dosyamız ile birleştirilmiştir.

Davacı ile davalı şirket arasında 05/06/2009 tarihli "... Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi"nin imzalandığı, sözleşme kapsamında.... Tarafından 3.650.000,00 TL'lik teminat mektubunun verildiği tespit edilmiştir.

Davalı birleşen dosyalarda davacı ...'nin rating sisteminden çıkması nedeniyle taraflar arasında ek protokol düzenlendiği anlaşılmıştır.

Ek protokolün konusu "... ile ... HAUSE (.... yeni İsmi İle ....) aralarında tanzim ve imza etmiş oldukları 05/06/2009 tarihli sözleşmede yer alan Sözleşme bedeli ve ödenmesi ile ilgili bölümlerin kurumumuzun rating ölçümleme sisteminden çıkması sebebiyle, Tanımlar, Sözleşme bedeli ve ödenmesi ile kesin teminata ilişkin konularda aşağıdaki şekilde değişikliklerin yapılması hususunda mutabıktırlar." şeklinde belirlenmiştir.

Davalı birleşen dosyalarda davacı ... tarafından, davacı birleşen dosyada davalı şirkete 25/09/2012 tarih 1869 yevmiye numaralı yazı gönderilerek ödenmesi gereken 91.593.224,72 TL'nin 10 gün içerisinde kurumun hesabına ödenmesi, aksi takdirde sözleşmenin 26. Maddesi gereği kesin teminatın gelir kaydedilerek yasal işlem başlatılacağı bildirilmiştir.

Sözleşmenin feshine ilişkin 05/10/2012 tarihli yazının ... tarafından ...ya gönderildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizin ... Esasında yapılan yargılamada, mahkememizce toplanan ve taraflarca sunulan deliller, alınan bilirkişi raporları dikkate alınarak, 05/06/2009 tarihli ... Reklam Ortamları Satış Sözleşmesinin bedele ilişkin hükmünün TBK'nun 138.

Maddesi ve yukarıda ayrıntılı olarak belirtildiği gibi ratingin sözleşmenin belirleyici unsur olması nedeniyle ...'nin rating sisteminden çıkması dikkate alınarak mahkeme heyetimizce hakkaniyet ve nesafete uygun olarak ...'nin sözleşme bedelinden uyarlama yapması gerekirken sözleşmeyi haksız nedenle fesih ettiği tespit edildiğinden ayrıca mahkememizce belirtilen yasal mevzuat, teknik ve hukuki durum dikkate alınarak sözleşme bedelinden %30 uyarlama yapılarak bilirkişi heyetince tespit edilen 246.753.873,00 TL'lik KDV dahil ...'nin yüklenici davacıdan fatura karşılığı alacağının bulunduğu,

asıl davanın davacısı yüklenicinin ...'ye 167.016.360,65 TL ödeme yaptığı, %30 oranında bedel üzerinden uyarlama yapıldığı takdirde sözleşme bedelinin 172.727.711,00 TL olarak mahkememizce tespit edilmiştir.

Davacı tarafın ödemiş olduğu 167.016.360,65 TL 'nin düşürülmesi neticesinde davacı ...'nin ... esas sayılı dava dosyasında talep edebileceği miktarın 5.711.351,10 TL olacağı tespit edildiğinden bu davanın kısmen kabulü ile dava tarihi olan 19/10/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı .... 'den alınarak davacı ...'ye verilmesine,

Birleşen.... esas sayılı dava dosyasında davacı ... tarafından istenilen bedeli...'de faturaya bağlanan alacak içinde olduğu ayrıca sporsorluğa ilişkin reklam bedeli buna ilişkin damga vergisi bedeli ve kesin teminat mektubu bedeli alacağının bulunmadığı bilirkişi heyetince tespit edildiğinden açılan bu davanın reddine, Mahkememizin 2013/721 esas sayılı dava dosyasında ise, yapılan yargılamada yukarıda izaha edilen gerekçe ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davalı ...'nin 3.650.000,00 TL'lik teminat mektubunu haksız olarak irat kaydettiği, davacı tarafın 30.000,00 TL'lik alacak davası açtığı,

davasını daha sonra miktar itibariyle arttırdığı halde artırılan kısım için faiz talep etmediği tespit edildiğinden talebe bağlı kalınarak 30.000,00 TL yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte geri kalan kısım için ise faize hükmedilmeyerek karar verilmiştir.

Karara karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Karar sayılı kararla "1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl davada davacı, birleşen davalarda davalı vekilinin tüm, asıl davada davalı birleşen davalarda davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamları dışındaki sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Asıl dava, taraflar arasında imzalanan reklam satış sözleşmesinin bedelinde indirim yapılması suretiyle uyarlanması, ek protokolün gabin nedeniyle geçersizliği, asıl sözleşme kapsamında borçlu olunmadığının tespiti, haksız rekabet nedeniyle uğranılan zararlara karşılık maddi tazminat ve sözleşme kapsamında fazladan ödenen bedellere ve sözleşme kapsamında verilen davalı tarafça haksız olarak nakde çevrildiği iddia edilen teminat mektubu bedeline karşılık maddi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçe ile asıl davanın kısmen kabulü ile sözleşmenin bedele ilişkin hükmünün uyarlanmasına, haksız rekabet nedeniyle istenilen tazminatın reddine, asıl davada davalı ...’nin sözleşmeyi haksız feshetmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Ancak, taraflar arasında 05.06.2009 tarihli reklam satış sözleşmesinin imzalanması sonra davalı ...’nin rating sisteminden çıkış yaptığı, bunu davacıya bildirdiği, davalı şirketin talebi üzerine 17.12.2009 tarihli ek protokolün yapıldığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Asıl davada davacı vekili, ek protokolün gabin nedeniyle geçersiz olduğu, asıl sözleşmenin de rating sisteminden çıkış nedeniyle edimler arası dengesizlik oluştuğu, buna dayalı olarak da asıl sözleşme bedelinin uyarlanması isteminde bulunmuştur. Gabin nedeniyle geçersizlik yaptırımının uygulanabilmesi için öncelikle sözleşmede bir tarafın muzayaka halinde olması, diğer tarafın da bu halden yararlanmak suretiyle edimler arası aşırı dengesizlikten istifade etmesi gerekmektedir.

Yine ek protokolün imzalandığı tarih itibariyle sözleşme hükümlerine uygulanması gereken 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca sözleşmenin kurulmasından itibaren 1 yıl içerisinde gabin nedeniyle geçersizliğin ileri sürülmesi gerekmektedir. Davacı tarafça 1 yıllık süre içersinde geçersizlik ileri sürülmediği gibi dosya kapsamına sunulan delillere göre de gabinin şartları oluşmamıştır. Bu durumda taraflar arasındaki ek protokolün geçerli olduğu kabul edilmelidir.

Sözleşmenin uyarlanması için sözleşmenin akdedilmesinden sonra öngörülemeyen bir durumun gerçekleşmesi ve bu halin edimin ifasını güçleştirmesi ve borçlunun temerrüde düşmemiş olması gerekmektedir.

Asıl davada davalı ... rating isteminden çıkılacağını asıl davacıya bildirmesi sonrasında asıl davacının talebi üzerine yeni şartlara uygun olarak asıl sözleşmede değişiklik yapan ek protokol akdedildiğine göre öngörülemeyen bir durumdan söz edilemeyeceği gibi davacı tarafça sözleşmeden doğan hakların kullanılmasına uzun süre devam edilmesi ve asıl davada davalı ... tarafından sözleşmeden kaynaklı alacakların tahsili için ihtar çekilerek asıl davacının temerrüde düşürülmesi karşısında sözleşmenin uyarlanması şartları da oluşmamıştır.

Bu hali ile taraflar arasında akdedilen asıl sözleşme ve ek protokol hükümleri geçerlidir. Hal böyle iken asıl davada davacının sözleşme hükümlerine göre ödemesi gereken bedelleri ödememesi karşısında asıl davada davalı ...’nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin ve teminat mektubunu da haklı nedenle paraya çevirdiğinin kabulü gerekir.

Bu durumda asıl davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kısmen kabul karar verilmesi doğru görülmemiş, asıl davada verilen hükmün davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3-Birleşen ...E. sayılı davada davacı tarafça, taraflar arasında akdedilen asıl sözleşme ve ek protokol uyarınca davalının ödemesi gereken sözleşme kalemlerinden diğer birleşen davaya konu edilmeyen kısımlar ile teminat mektubunun sözleşme uyarınca gelir kaydı yapılması gerekirken sehven borçtan düşülmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davada uyarlama isteminin kabulü karşısında işbu davada sözleşme uyarınca ödenmesi gereken bir borcun bulunmadığı, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle de birleşen davacının teminat mektubunu irat kaydedemeyeceğinden nakde çevirmesinin haksız olduğu gerekçesi ile işbu davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki asıl sözleşmenin 26. maddesinde davacı ...’nin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi halinde kesin teminatın gelir kaydedileceği belirtilmişse de, anılan madde ve asıl sözleşmenin ve ek protokolün diğer maddelerinde teminat mektubu bedelinin gelir kaydedileceği, borçtan düşülmeyeceği açıkça belirtilmediğinden borçlunun borcundan düşülmesi doğru olup bu nedenle sonucu itibariyle verilen red kararı işbu talep yönünden yerindedir.

Ancak, asıl davada uyarlama talebinin yukarıda yazılı gerekçe ile yerinde olmadığının anlaşılmış olmasına göre sözleşme kapsamında davalı tarafça ödenmesi gereken sözleşme kalemleri bakımından talebin kabulüne karar verilmesi gerekmekte olup, hükmün bu yönden davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

4- Birleşen ... E. sayılı davada davacı tarafça sözleşme kapsamında ödenmesi gereken bedeller ile cezai şart bedelinin tahsili talep edilmiştir.

Mahkemece, asıl davada uyarlama isteminin kabulü karşısında birleşen davalının, sözleşmeden kaynaklı borcundan uyarlama ile sözleşme bedelinden indirilen kısmın düşülmesi neticesinde bakiye kalan borçtan sorumlu olduğu, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle cezai şarttan kaynaklı istemin yerinde olmadığı gerekçesi ile işbu davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, asıl davada uyarlama talebinin yukarıda yazılı gerekçe ile yerinde olmadığının anlaşılmış olmasına göre, sözleşme kapsamında ödenmesi gereken sözleşme kalemleri bakımından istemin kabulüne karar verilmesi ve ayrıca asıl davada sözleşmenin feshinin ... bakımından haklı nedenle yapıldığının anlaşılmış bulunmasına göre de işbu davada cezai şartın sözleşeme hükmü nazara alınarak istenip istenemeyeceği değerlendirilerek cezai şart bakımından hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken,

yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle mahkememiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay bozma ilamına uyularak, birleşen davada talep edilen cezai şartın davacı birleşen dosyada davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı konusunda talimat yoluyla mali müşavir bilirkişiden rapor alınmıştır.

Bilirkişi 09/12/2022 tarihli raporda sonuç olarak; "a) ... nin 50.000,00 TL sermaye tescilli ve ödenmiş olduğu,

b) Dönem Faaliyetlerinin (-26.086.186,22) TL zarar ile sonuçlandığı,

c) Şirketin varlıklarının nasıl karşılandığını gösteren Borç Kaldıraç oranının arzu edilen oranın çok üzerinde olduğunu ve Borç Kaldıraç Oranının 1,98 olduğu,

d) Borç Özsermaye Oranı ise borçların...tarafından borcu karşılama oranı ise 2,03 olduğu ve arzu edilen (1,00) den iki katı kadar fazla olduğu,

e) Şirketin Öz kaynakları -37.552.342,28 TL olduğu,

d) Şirketin 2012 yılı faaliyet sonuçları ve varlık yapısı birlikte değerlendirildiğinde, Şirketin borçlarında artışa ve öz sermayesinde eksilmeye neden olduğu, huzurdaki davada Cezai şarttan kaynaklanan borcun ödenmesi halinde davacı...) şirketin ekonomik olarak mahvına ve iflasına sebep verilebileceği" şeklinde görüş bildirilmiştir.

Yargıtay bozma ilamında birleşen ...Esas sayılı dava yönünden sözleşme kapsamında ödenmesi gereken sözleşme kalemleri bakımından istemin kabulüne karar verilmesi belirtildiğinden, birleşen her iki davaya konu alacak kalemleri yönünden ödenmesi gereken miktarların ayrı ayrı tespit edilerek ek rapor düzenlenmesine karar verilmiş, bu kapsamda bilirkişi kurulundan 05/06/2023 tarihli ek rapor alınmıştır.

Bilirkişi kurulu 05/06/2023 tarihli raporda sonuç olarak.

"1)Dosyaya ibraz edilen 06.03.2018 tarihli bilimsel mütalaada tespit edildiği üzere "...' nin sözleşmenin zayıf tarafı olarak kaldığı ekonomik açıdan zayıf ve müzayaka halinde olan tarafın kendisine dikte sonucu hukuki işlemden kaçınma lüksünün olmadığı, Reytingin taraflar arasındaki sözleşme ve sektör teamülü bakımından esaslı unsur olduğundan hareketle, reytingden çıkış neticesinde sözleşmenin esaslı unsurunun değiştiği bu sebeple taraflar arasındaki edim dengesinin de eski haliyle kalmasının hakkaniyet ve edim dengesine aykırı olduğu, sözleşmelerin kelepçe sözleşmesi niteliğinde olduğu" nun belirtildiği,

Yargıtay bozma ilamında ise dava konusu olayda "gabin" olabileceği ancak bunun da şartları yerine getirilmediğinden sözleşmenin geçerliliği sonucuna ulaşıldığı, Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulmakla beraber ek protokolün kelepçe sözleşmesi olarak nitelendirmesi halinde. Mahkemenin önceki hükmü gereği sözleşme bedelinden hakkaniyet gereğince % 32,31459 indirim yapılabileceği, bu durumda asıl davaya ilişkin olarak. 05.06.2009 tarihli "...

Reklam Ortamları Satış Sözleşmesi" nin bedele ilişkin hükmünün uyarlanması ile sözleşme bedelinin KDV dahil 172.727.711,00 TL olarak tespiti ve davacının davalıdan sözleşme satış bedelinin tenzili sonucunda alacağının 3.650.000,00 TL olarak hesap edildiği ancak davacı yüklenicinin haksız rekabet sebebiyle alacak kaleminin bulunmadığı, birleşen ... esas sayılı dosyasında davacı ...' nin 5.711.351,10 TL alacağının bulunduğu, diğer birleşen A... esas sayılı dosyasında ise davacı idare ...' nin alacağına rastlanmayacağı,

2)Yargıtay bozma ilamında yer aldığı üzere, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinde gabin olabileceği ancak gabinin şartlarının oluşmadığından sözleşmelerin bedele ilişkin hükümlerinin geçerli olduğu Mahkemece kabul edilmesi halinde; heyetimizin görevlendirmesi gereğince birleşen davalara konu alacak kalemleri yönünden ödenmesi gereken miktarların (cezai şart hariç) aşağıda hesap edildiği buna göre;

-Birleşen ... esas sayılı dosyasında; Davacı ticari defterleri hesaplamada esas alınmış olup buna göre; birleşen ...esas sayılı dosyasındaki alacak kalemlerini de içerir şekilde; ... tarafından ... firmasına 3 yıl için toplam KDV dahil 223.672.227,44 TL televizyon reklam yayın bedeli, yine ... tarafından sponsorluk, damga vergisi, vade farkı, yeniden değerleme, yayın, süre aşımı, araştırma ve sair içerikle kesilen faturalar açısından bu kalemlere ilişkin olarak toplam KDV dahil olarak 23.081.646,42 TL fatura kesildiği, yekun olarak kesilen fatura miktarının KDV dahil 246.753.873 TL olduğu, buna karşılık yüklenicinin ...’ye yapmış olduğu ödemeler toplamının ise 167.016.360,65 TL olduğu, davacı alacağının (246.753.873-167.016.360,65=) 79.737.513,00 TL hesap edildiği,

.... sayılı ve mahkeme dosyasında yer alan bozma ilamında "anılan madde ve asıl sözleşmenin ve ek protokolün diğer maddelerinde teminat mektubu bedelinin gelir kaydedileceği, borçtan düşülmeyeceği açıkça belirtilmediğinden borçlunun borcundan düşülmesi doğru olup” şeklinde bir tespiti de göz önüne alındığında ... esas sayılı dosyasındaki alacak kalemlerinden olan ve idarece nakde çevrilen 3.650.000 TL teminat tutarı da hesaplanan alacak tutarından düşüldüğünde sonuç olarak dava tarihi 19.12.2012 itibariyle (79.737.513,00- 3.650.000=) 76.087.513,00 TL davacı ... alacağının hesap edildiği,

-Birleşen ... esas sayılı dosyasında; Ticari defter ve kayıtlar esas alınarak yukarıda birleşen dosya ile birlikte davacı alacağının hesap edilmesi ve teminat mektubunun da alacak kaleminden düşülmesi sebebiyle incelenen dosyaya ilişkin davacı alacağının hesap edilemediği, iş bu dosyaya ilişkin davacının alacağının bu şekli ile oluşmadığı," şeklinde görüş bildirilmiştir.

20/09/2023 tarihli duruşmada; -Birleşen davalarda alacak kalemlerinin farklı olmasına ve her bir davanın bağımsız olması nedeniyle ayrı ayrı değerlendirmesi gerekmesine rağmen bilirkişiler tarafından hesaplamanın birlikte yapılmış olması dikkate alınarak;

Dosyanın rapor alınan bilirkişilere tevdi edilerek,

-Davacı birleşen dosya davalı vekilinin hesaplamaya ilişkin itirazlarının değerlendirilmesi,

-Birleşen her iki dosya yönünden alacak kalemlerinin ayrı ayrı hesaplanması,

-Birleşen her iki dosyada dava tarihine kadar işleyen faizin müdeabihe dahil edilmesi nedeniyle takdiri mahkememize ait olmak üzere birleşen dosya davacının 25/09/2012 tarih ve 1869 sayılı yazısı ve birleşen dosya davalı şirketin ... Yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi ve Yargıtay bozma ilamındaki temerrüte ilişkin tespit de dikkate alınarak her iki birleşen dava yönünden dava tarihine kadar talep edilen işlemiş faiz alacağının hesabının yapılması ve bu konularda ek rapor düzenlenmesinin istenmesine, karar verilmiştir.

Ara karar gereğince bilirkişi kurulu tarafından sunulan ek raporda sonuç olarak; "1)Her iki birleşen dosya açısından davacı birleşen dosyalarda davalı vekilinin itirazları incelendiğinde davalı birleşen dosya davacısının beyanına ve kendi yaptığı tablolara dayalı olarak hesaplama yapılmdığından, 11.05.2018 tarihli raporumuzda da incelendiği üzere davacı ticari defter ve kayıtları esas alınabildiğinden, davacı itirazları açısından raporumuzda ve yaptığımız tespitlerde değişiklik yapmayı gerektirir bir durumun bulunmadığı,

2)Heyetimizin görevlendirmesi gereğince birleşen davalara konu alacak kalemleri yönünden ödenmesi gereken miktarların (cezai şart hariç) aşağıda hesap edildiği buna göre;

-Birleşen ... esas sayılı dosyasında; Davacı ticari defterleri hesaplamada esas alınmış olup buna göre; ... tarafından ... firmasına 3 yıl için toplam KDV dahil 223.672.227,44 TL televizyon reklam yayın bedeli, yine ... tarafından sponsorluk, damga vergisi, vade farkı, yeniden değerleme, yayın, süre aşımı, araştırma ve sair içerikle kesilen faturalar açısından bu kalemlere ilişkin olarak toplam KDV dahil olarak 23.081.646,42 TL fatura kesildiği, yekun olarak kesilen fatura miktarının KDV dahil 246.753.873 TL olduğu, buna karşılık yüklenicinin ...’ye yapmış olduğu ödemeler toplamının ise 167.016.360,65 TL olduğu, davacı alacağının (246.753.873-167.016.360,65=) 79.737.513,00 TL hesap edildiği,

... 04/12/2019 tarihli ... K. sayılı ve mahkeme dosyasında yer alan bozma ilamında "anılan madde ve asıl sözleşmenin ve ek protokolün diğer maddelerinde teminat mektubu bedelinin gelir kaydedileceği, borçtan düşülmeyeceği açıkça belirtilmediğinden borçlunun borcundan düşülmesi doğru olup” şeklinde bir tespiti de göz önüne alındığında birleşen davalar davacısı tarafından nakde çevrilen 3.650.000 TL teminat tutarı da hesaplanan alacak tutarından düşüldüğünde sonuç olarak (79.737.513,00- 3.650.000=) 76.087.513,00 TL birleşen ... esas sayılı dosyasında davacı alacağının hesap edildiği,

-Birleşen ... esas sayılı dosyasında; Ticari defter ve kayıtlar ile dosyadaki deliller ve kayıtlar esas alınarak incelenen dosyaya ilişkin alacak hesabına yönelik bir veri bulunmadığından, hesap yapılamadığı,

3)Heyetimizin görevlendirmesi gereğince birleşen davalara konu alacak kalemlerine dava tarihine kadar talep edilen işlemiş faiz alacağı yönünden ödenmesi gereken miktarın aşağıda hesap edildiği buna göre;

-Birleşen ... esas sayılı dosyasındaki davacı tarafın taleplerinin Mahkemece kabulü halinde; 76.087.513,00 TL alacak ve 2.235.722,12 TL faizi olmak üzere toplam bakiyenin 78.323.235,12 TL olarak hesap edildiği,

-Birleşen ... esas sayılı dosyası açısından davacı tarafın alacağının oluşmayacağı, aynı zamanda ara kararda yer alan birleşen dosya davacısının 25/09/2012 tarih ve 1869 sayılı yazısı ve birleşen dosya davalısı şirketin ... Yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde bu alacaklar bakımından herhangi bir talep veya cevap da yer almadığından, ilgili birleşen davada faiz alacağının hesap edilemediği," şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Yapılan yargılama sonucunda, Yargıtay bozma ilamı, dosyadaki delillere göre; asıl dava yönünden, davalı birleşen dosyada davacı ...'nin rating isteminden çıkılacağını asıl davacıya bildirmesi sonrasında asıl davacının talebi üzerine yeni şartlara uygun olarak asıl sözleşmede değişiklik yapan ek protokol akdedildiğine göre öngörülemeyen bir durumdan söz edilemeyeceği, davacı tarafça sözleşmeden doğan hakların kullanılmasına uzun süre devam edilmesi ve asıl davada davalı ... tarafından sözleşmeden kaynaklı alacakların tahsili için ihtar çekilerek asıl davacının temerrüde düşürülmesi karşısında sözleşmenin uyarlanması şartlarının oluşmadığı,

ek protokolün 17/12/2009 tarihinde yapıldığı, protokol tarihinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 21. Maddesinde ön görülen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde gabin nedeniyle geçersizliğin ileri sürülmediği ve dosya kapsamına sunulan delillere göre de gabinin şartlarının oluşmadığı, sözleşme bedellerinin ödenmemesi nedeniyle davalı ...'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği, bu nedenle 05/06/2009 tarihli sözleşmenin 26. Maddesi gereğince teminat mektubunun haklı nedenle paraya çevrildiği kanaatine varılmakla, asıl davanın reddine karar verilmiştir.

Birleşen...

Esas sayılı dosyasında, davacı ... tarafından birleşen diğer davaya konu edilmeyen bir kısım alacakların ve teminat mektubunun sözleşme uyarınca gelir kaydı yapılması gerekirken sehven borçtan düşülmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin tahsili talep edildiği, teminat mektubunun haklı sebeple paraya çevrildiği ancak sözleşmede ve ek protokolde gelir kaydedilen teminat mektubu bedelinin borçtan düşülmeyeceğinin açıkça belirtilmediğinden, borçlunun borcundan düşülmesinin doğru olduğu, bu nedenle teminat mektubuna ilişkin talebin yerinde olmadığı,

damga vergisi ve reklam bedeline ilişkin kalemler yönünden bilirkişi raporuna göre davacı ...'nin alacaklarının birleşen 8 ATM dosyası kapsamında hesaplandığı, bu dosyaya ilişkin davacının alacağının oluşmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

Birleşen ...

Esas sayılı dosyasında, davacı ... tarafından sözleşmeden kaynaklanan 12 aylık sözleşme bedeli ve faizi, sponsorluk ve özel uygulamalar bedeli ve faizi, süre aşım bedeli ve faizi, ...Kanal paralı yayın bedeli, reklam ölçüm bedeli ve cezai şart için toplam 155.819.694,26 TL alacağın talep edildiği, sözleşme ve protokolün geçerli olması nedeniyle, davalının sözleşme bedelini ödemesinden sorumlu olduğu, bilirkişi kurulu raporuna göre davacı tarafça kesilen fatura bedelinin KDV dahil 276.753.873,00 TL olduğu, davalı tarafından yapılan 167.016.360,65 TL mahsup edildiğinde, davacının bakiye 79.737.513,00 TL alacağının kaldığı,

borçtan düşülmesi gereken 3.650.000,00 TL'lik teminat mektubu da mahsup edildiğinde, davacının 76.087.513,00 TL alacağının kaldığı, davacının 25/09/2012 tarihli sözleşme bedelinin ödenmesine ilişkin yazıya karşı davacı tarafça 03/10/2012 tarihli yazı ile cevap verildiği, en geç bu tarihte ihtarın tebliğ edildiğinin kabulü gerektiği ve verilen 10 günlük süre dikkate alındığında davalının 14/10/2012 tarihinde temerrüte düştüğü ve bu tarihten dava tarihine kadar işlemiş faiz miktarının 2.235.722,12 TL olduğu, buna göre davaya konu edilen asıl alacak ve işlemiş faiz miktarı toplamının 78.323.235,12 TL olduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 05/06/2009 tarihli sözleşmenin 14. Maddesinde, firmanın bu sözleşmede ön görülen taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin ... tarafından feshedilmesi halinde firmanın fesihten önceki son 4 aya ilişkin tahakkuk ettirilmiş tutarı cezai şart olarak ödeyeceğinin kararlaştırıldığı tespit edilmiştir.

Sözleşme bedelinin davalı tarafça ödenmediği, davalının temerrüte düştüğünün anlaşılmasına göre, davacının sözleşmenin 14. Maddesi gereğince cezai şart talep edebileceği mahkememizce kabul edilmiştir.

Bozma öncesi bilirkişi kurulu tarafından sunulan 12/12/2017 tarihli raporda, sözleşmenin 14. Maddesi gereğince ödenmesi gereken 30.729.822,80 TL cezai şart hesaplanmış ise de, bu konudaki hukuki değerlendirmenin mahkemeye ait olduğunun bildirildiği, buna göre sözleşmenin 14. Maddesinde düzenlenen cezai şart bedelinin 30.729.822,80 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.

Talimat yoluyla alınan bilirkişi raporuna göre, talep edilen cezai şartın ödenmesinin şirketin ekonomik yıkımına sebep olacağı dikkate alınarak, şirketin mali durumuna göre takdiren cezai şart 2/3 oranında indirim yapılarak ödenmesi gereken cezai şart bedeli 10.243.274,30 TL olarak hesaplanmıştır.

Sonuç olarak, birleşen davada davacı ...'nin dava konusu sözleşme kalemlerinden dolayı 78.323.235,12 TL (76.087.513,00 TL asıl alacak + 2.235.722,12 TL faiz) ve cezai şarttan kaynaklanan 10.243.274,30 TL olmak üzere toplam 88.566.509,40 TL alacağının bulunduğu, bu alacağın ödenmesinden davalının sorumlu olduğu kanaatine varılmakla, davacının davasının kısmen kabulüne, dava tarihine kadar işlemiş faiz dava konusu olduğundan asıl alacağa dava tarihinden itibaren faiz işletilmesine ve cezai şart yönünden hakkaniyet gereğince indirim yapıldığından indirim yapılan miktara ilişkin davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ✎E-imzalıdır · Üye ... · ✎E-imzalıdır · Üye ... · ✎E-imzalıdır · Katip ... · ✎E-imzalıdır