Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/114 K.2025/445

... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2025/114 Esas

KARAR NO : 2025/445

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...

VEKİLİ

Av. ... -.......

DAVALI : HASIMSIZ

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 12/02/2025

KARAR TARİHİ : 08/07/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 08/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı .... ile müvekkili arsındaki ticari ilişkiye binaen müvekkili lehine ....... numaralı ve 580.000,00 TL bedelli çek düzenlendiğini, söz konusu çekin müvekkili tarafından teslim alındıktan sonra ciro edilmeksizin nedeni belirlenemeyen bir nedenle kaybolduğunu, müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız zarara uğramısının önlenmesi bakımından .... numaralı ve 580.000,00 TL bedelli çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; zayi nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali istemine ilişkindir.

Dava dilekçesi ekinde sunulan çek görüntüsü incelendiğinde; çekin keşidecisinin davacı ..., lehdarının dava dışı .... olduğu görülmüştür.

TTK'nun 818. Maddesinin 1. Fıkrasının s bendi, poliçeye ilişkin iptal hakkındaki 757 ile 763. Maddelerle 764. Maddenin 1. Fıkrasındaki hükümlerin çekler için de uygulanacağını öngörmüştür.

TTK'nun 757. Maddesinde; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği, 760. Maddesinde; mahkemece, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulur ise verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar edeceği, 764. Maddede ise elden çıkan poliçe verilen süre içinde mahkemeye sunulmaz ise iptaline karar verileceği düzenlemesi mevcuttur.

Zayi nedeniyle iptal, kıymetli evrakta hak ile senet arasındaki sıkı bağlılığın, senedin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuş olup, zayi edilen senedin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı senetsiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza konusu bir işlemdir. İptal kararı ile birlikte borçlu, senet ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır.

Amaç; kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve senedin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu lazimeyi yerine getiremeyen lehdar veya hamile, hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, senedi ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ve yasal mevzuattan anlaşılacağı üzere de 6102 sayılı TTK'nın 757/1. maddesine göre çek iptalini, ancak çek (kıymetli evrak) üzerinde hak sahibi olan lehtar veya hamil isteyebilir. Keşideci ise çekin hak sahibi değil, borçlusudur. Dava konusu çeklerin keşidecisi olan davacının çeklerin iptalini istemekte hakkı bulunmamaktadır. Kendisine ait çekin elinden rızası hilafına çıktığını ileri süren davacının çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini talep etme imkanı vardır.

Anlatılanlar doğrultusunda belirtmek gerekir ki zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması, zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve davacının zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hamil olması gerekmektedir.

Somut olayda; davacı keşideci olduğundan çek iptalini talep etme hakkı bulunmamaktadır. (Y. .....K., )

Yapılan açıklamalar kapsamında somut olayda davacının hamil değil keşideci olması nedeniyle, çekin iptalini isteme hakkı bulunmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Hakim ... · e-imzalıdır