Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/335 K.2022/200

T.C. ... 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/335 Esas - 2022/200

T.C. ... 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO : 2021/335

KARAR NO : 2022/200

DAVA

Endüstriyel Tasarım Hükümsüzlüğü

DAVA TARİHİ : 02/12/2021

KARAR TARİHİ : 16/06/2022

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 21/06/2022

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Endüstriyel Tasarım Hükümsüzlüğü istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, müvekkilinin davaya konu ürünün tasarlayıcısı olup bu ürünlerin tescili için Türk Patent ve Marka Kurumuna 06.07.2017 tarihinde başvuruda bulunduğunu, söz konusu başvuru sonrasında tescili talep edilen ürün ... başvuru numarası ile 278 sayılı Tasarım bülteninde yayınlanmış ve 3 aylık ilan süresi zarfında itiraz gelmemesi üzerine tescillendiğini, anılan tasarımın;

genel görünümde kenarları dairesel dikdörtgen prizma şeklinde, yan yüzey radüslü, yüzey üzerinde silindir formda sıralı profil ayaklar üstte kısadan tabanda uzuna doğru dizilim ile karakterize edilmiş, kulplar ayaklarla aynı malzemeden uzunlu kısalı silindir formda birimlerin dizilimi şeklinde, üst yüzeyi kenarları pahlı mermer desenli olduğunu, davalıya ait... tasarımın ise;

genel görünümde kenarları dairesel dikdörtgen prizma şeklinde, yan yüzey radüslü, yüzey üzerinde silindir formda sıralı profillerin diziliminden oluşan ayaklar bulunmakta, kulplar ayaklar ile aynı malzemeden olup uzunlu kısalı silindir formda birimlerin dizilimi şeklinde, önde kısa arkaya doğru uzun birimleri dizilimli, tasarımın üst yüzeyi kenarları pahlı ve mermer desenli olduğunu, tasarımlar karşılaştırıldığında;

her ikisi de genel form olarak ve üst tabla kısa kenarları yarım daire şeklinde olan dikdörtgen biçimli, tasarımların iki yanına yerleştirilmiş ayak görevi de bulunan ögeler yer almakta olup bu ögelerin biçimleri ile her iki tasarımda da benzer boyutlarda silindir boruların yan yana getirilmesi ile oluşturulmuş, her iki tasarımdaki borulan yerleşimi ve dizilimi birbirine yakın, her iki konsol da dört kapaklı olup üst tabla ile aralarında metal şerit bulunmakta, çekmece kulpları farklı boyutlarda çubuk biçimli ögelerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş ve her iki tasarımın üst yüzeyi kenarları pahlı mermer desenli olduğunu, davalının,

müvekkilinin tescil başvurusunda bulunduğu bu ürünlere ilişkin olarak müvekkilinin tescil başvuru tarihinden 2 yıl sonra, 30.10.2019 tarihinde 2019/06842 (3.1 Dolap, 4.1 Dolap) başvuru numarası ile tescil için başvuruda bulunduğunu, müvekkilinin, bu süreçte davalı yanın başvurusunu fark edememesi üzerine başvurunun kesinlik kazandığını beyan ederek davalı adına ... sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğü ile Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki tasarım sicilinden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tasarımları ile müvekkili tasarımlarının farklı olduğunu, müvekkili adına tescilli bulunan tasarımların TÜRKPATENT tarafından yapılan yenilik incelemesinden başarıyla geçerek tescil edildiğini, bu durumun müvekkili adına tescil edilen ürünlerin, davacı tasarımlarından farklılaştığının en önemli göstergelerinden olduğunu, tasarımların, görsel özellikleri bakımından, davacıya ait tasarımdan pek çok açıdan farklılaştığını, bununla beraber mobilyaların bilgilenmiş tüketicisinin, ürün alımı esnasında tüm seçenekleri inceleyip değerlendirme kabiliyetini haiz bir kitle olduğunu,

bilinç düzeyi yüksek olan bilgilenmiş tüketici nezdinde oluşacak farkların, davacının iddialarına konu tasarımı ile müvekkili tarafından tescil edilen ürünleri birbirinden ayırdığını, bu nedenle müvekkiline ait ürün görselinin davacının tasarımı karşısında ayırt edici niteliği haiz olduğunu, karşılaştırmaya konu dava konusu tasarımların birbirinden farklı olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, davalı adına tescilli tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

6769 sayılı Kanun’un 59. Maddesi tasarım hakkının kapsamını: Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünleri üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz” şeklinde belirlerken,

81. maddesinde tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısı veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller olarak açıklamıştır.

Tescilli tasarımla tespit konusu tasarımın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olup olmadığının tespitinde 6769 sayılı Kanunun 56. Maddesinde yer alan yenilik ve ayırt edici nitelik kriterleri dikkate alınacaktır. Yasanın 56/4, 5, 6 maddesi

Madde 56/4 : “ Bir tasarımın aynısı,

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.

(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim,

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.”

Tescilli tasarımlar karşılaştırılırken, yukarıda kısaca değinilen genel ilkelere uygun olarak değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede söz konusu değerlendirme yapılırken belirlenmesi gereken husus, “bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır.

Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin kesinlikle birer uzman olmadıkları, aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması beklenmektedir.

Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir ve bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir.

Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir.

Somut olayda hipotetik bilgilenmiş kullanıcıyı emtianın geniş kitleler tarafından kullanıldığı varsayımından mobilya araştıran, satın alma kararı veren yahut başka sebeplerle piyasayı takip etmiş, deneyimli bir tüketici olarak belirlemiştir. Bu kişi uzman değildir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak birisidir.

Yargılama konusu tasarımlara ait görseller incelendiğinde:

Davacı tarafa ait 2017/04532-3 sayılı tescilli konsol ürünü; genel görünümü yan yüzeyleri yarım daire şeklinde yuvarlak dikdörtgen prizma şeklindedir. Yan yüzeyler üzerinde silindir formda üst yüzeyleri aynı hizada farklı boylardaki profillerin dizilimi ile oluşturulan ayaklara sahiptir. Kapaklardaki kulplar yan yüzeylerde kullanılan silindir profillerle aynı biçim ve renkte, farklı boylardaki profillerin yan yana dizilimi ile oluşturulmuştur. Konsolun üst tablası kenarları pahlandırılmış ve yuvarlatılmış mermer desenlidir.

Davalı tarafa ait 2019/06842-3 ve 2019/06842-4 sayılı tescilli ürünler; davacı taraf ürüne benzer şekilde her iki ürün genel görünümü de yan yüzeyleri yarım daire şeklinde yuvarlak dikdörtgen prizma şeklindedir. Yan yüzeyler üzerinde silindir formda farklı boylardaki profillerin dizilimi ile oluşturulan ayaklara sahiptir. Profillerin boyları ve üst yüzeylerinin aynı hizada bitmemesi tasarımları 2017/04532-3 tescil nolu tasarımdan kısmen farklılaştırmıştır. Kapaklardaki kulplar davacı taraf ürüne benzer şekilde yan yüzeylerde kullanılan silindir profillerle aynı biçim ve renkte, farklı boylardaki profillerin yan yana dizilimi ile oluşturulmuştur. Kulplarda profillerin boyut ve diziliş biçimleri bakımından küçük farklar mevcut olup benzer niteliktedir.

Netice itibariyle yapılan tespitler ve değerlendirmeler çerçevesinde;

davacı tarafa ait ... sayılı tescilli ürünlerin sahip oldukları ortak özelliklerle karıştırılmaya sebebiyet verecek derecede benzer oldukları, ürünler arasındaki farklılıkların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edici derecede bir farklılık oluşturmadığı sonuç ve kanaatlerine varılmış davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

MASRAF DÖKÜMÜ

İlk Masraf : 127,10.-TL Bilirkişi Ücreti :2.300,00.-TL Tespit Giderleri :2.280,50.-TL

P.P : 60,50.-TL

TOPLAM :4.768,10.-TL