Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/446 K.2023/656

Av. ... - ... DAVALI : ... - ...

DAVA

İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24/09/2020

KARAR TARİHİ : 27/09/2023

K.YAZIM TARİHİ : 28/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.ş. İle davalı ... Tic. San. Ltd. Şti. arasında, konusu “Bayinin sadece ...’dan satın alıp stok tankında bulundurduğu otogaz (....)’ı 5307 sayılı ...

Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Yönetmelikler ve iştigal konusu ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun şekilde yalnızca ihtiyaç sahibi kara nakil araçlarının depolarına dolum yapma işi” olan ve imza tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süre ile geçerli olan bayilik sözleşmesinin 22/08/2015 tarihinde imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmiş olmasına rağmen, davalı şirketin 01/01/2018-31/12/2018 tarihleri arası 36.143,95 TL cari hesap borcu bulunduğunu,

davalının borcunu ödememesi nedeniyle müvekkili tarafından 22/08/2015 tarihli Sözleşmeye dayanarak alacağın tahsili amacıyla davalı hakkında takip yapma kararı alındığını, takip ... E. sayılı esasına kaydolduğunu, icra takibine karşı, davalının 07.08.2019 tarihinde takibe, yetki, borca ve ferilerine itiraz etmesi nedeniyle ....

08/08/2109 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiğini, bunun üzerine taraflar arasındaki hukuki (ticari) uyuşmazlığın 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında dava şartı (TTK. m. 5A/1) olduğundan uyuşmazlığın arabuluculuğa taşındığını, taraflar arasında yapılan görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamadığını, taraflar arasındaki 22/08/2015 tarihli Sözleşmenin 18. maddesinde bayi ile şirket arasındaki her türlü ilişkiden doğabilecek ihtilaf halinde ... yetkili kılındığı kabul edildiğini, müvekkili şirketin alacağı anılan "Otogaz Bayilik Sözleşmesi"nden kaynaklı mal mübayasına dayandığını,

taraflar arasında HMK' ya göre düzenlenmiş yetki sözleşmesi olduğunu, dolayısıyla davalının yetki itirazının yasal dayanağı olmadığını, davalının borca itirazının da haksız ve yersiz olduğunu, alacağı sürüncemede bırakmaya yönelik olduğunu, alacağın miktarı “Hesaplar Arası Muavin Dökümü” ticari kaydında belli olup, tarafların malumu ve likit olduğunu, o nedenle.

Haksız itiraz nedeniyle alacağın yüzde yirmisinden (% 20) aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödenmesini talep ettiklerini, sunulan nedenlerle; davalı aleyhine yapılan ... E. sayılı icra takibine yönelik itirazın iptaline ve takibin devamına , haksız itiraz nedeni ile alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, 13/02/2023 tarihli dilekçesi ile: 13/02/2023 tarihli dilekçesi ile mahkemece yaptırılan ve taraflarına tebliğ edilen bilirkişi raporunu tebellüğ ettiğini, davacının davasına dayanak olarak göstermiş olduğu hesaplar arası muavin dökümünün tek taraflı olarak düzenlendiğini, bunun üstünde mutabakat sağlanmadığını,

dolayısıyla delil olarak kabul edilemeyecek bir belge üstünden yapılmış bulunan bilirkişi incelemesinin ve raporunun da kabul edilmesinin ve delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, davacının sözleşmeye aykırı davranarak Otogaz sevkiyatını aksattığını ve edimini yerine getiremediğini, dolayısıyla şirketlerini zarara uğrattığını, anılan nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

... E. Sayılı dosyası ... Bayiilik Sözleşmesi Hesaplar Arası Muvain Dökümü ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; Alacaklı ... Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi vekili tarafından, borçlu ... Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi aleyhine 31.07.2019 harç tarihinde başlatılan icra takibinde, ödeme emrinin borçluya 06.08.2019 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu ... yetkilisinin 07.08.2019 tarihli itiraz dilekçesiyle; yetkiye ve borcun tamamına itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

... Mahkemesinden istinabe yoluyla alınan 14/01/2023 tarihli raporda. Dava dosyasında davacı yandan, 36.143,95.-TL Asıl Alacak + 1.880,48.-TL İşlemiş Faiz olmak üzere = 38.024,43.-TL toplam tutarındaki alacağı için Asıl Alacağa işleyecek yıllık ticari işlere uygulanan Adi Kanuni faizi ile icra giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte tahsili istemi ile takip başlatıldığının görüldüğünü, ilgili mevzuat gereği.

Davacı ...…A.Ş.’nin 2018 - 2019 yıllarında E-Defter tuttuğunu, inceleme dönemlerine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin E-Defter Beratlarının incelendiğini, oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde yapıldığının görüldüğünü, davacı ... resmi defterlerinde takip tarihi itibariyle.

Davalı ...'in, Davacı ...'a 36.143,95.-TL tutarında Borçlu olduğunun kaydedildiğini, davacının 36.143,95.-TL tutarındaki Alacağına davacı defterlerinde davalının izlendiği hesap hareketlerinde görünen 01.07.2018 vade tarihi ile 31.07.2018 takip tarihine kadar 3.520,32.-TL tutarında faiz hesap edilmiş ise de; davaya konu takip ile davacının 36.143,95.-TL tutarındaki Alacağına 01.01.2019 tarihinden 31.07.2018 takip tarihine kadar 1.880,48.-TL tutarında faiz talep edildiğinin görüldüğünü; faiz talebine ilişkin takdirin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

... istinabe yoluyla alınan 05/06/2023 tarihli raporda. Davalı ... Ticaret Sanayi Limited Şirketi’nin defter ve belgelerini yerinde inceleme yetkisi verilmiş bulunduğunu, bu yetkiye istinaden Davalı ...

Nakliyat Ticaret Sanayi Ltd.Şti’nin defterleri için firmanın muhasebe işlemlerini yürüten S.M.Mali Müşavir ... ile bağlantıya geçildiğini, kendisine dava konusunda bilgi verildikten sonra bilirkişi olarak görevlendirildikleriri ve defter ve belgelerin taraflarına ibrazının istendiğini, ... tarafından işlerin yoğunluğu nedeniyle biraz süre talebinde bulunulmuş bunun sonucunda 10 gün sonra arandığında telefonlarına cevap verilmediğini ve geri dönülmediğini, davalı tarafın defter ve belgeleri taraflarına ibraz edilmediğinden gerekli inceleme yapılamadığını,

bu defter ve belgeler taraflarına ibraz edilir ve taraflarına bu defter ve belgelerin incelenmesi için gerekli bilgi-belgeler teslim edildiği takdirde tekrar görevlendirilmeleri halinde Ek Rapor tanzim edileceğini, davalı ... Ticaret Sanayi Limited Şirketi’nin defterlerinin taraflarına ibraz edilmemesi nedeniyle gerekli inceleme yapılamadığını, söz konusu dönemlere ait defter ve belgeler taraflarına ibraz edildiği takdirde ek rapor tanzim edileceği bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRLİMESİ VE GEREKÇE

Davadaki uyuşmazlığın; Davacı şirket bayilik sözleşmesi kapsamında davalı yandan alacak talebinde bulunduğu, icra dosyasında yapılan takibe borçlunun icra müdürlüğünün yetkisini ve borca itiraz ettiği, davalı cevaben davacının delil olarak dayandığı muavin dökümünün tek taraflı düzenlenebileceğini, mutabakat sağlanacak bir belge olmadığını belirtmekle icra müdürlüğünün takip yönünden yetkili olup olmadığı, borcun dayanağı bayilik sözleşmesi ile ilgili takip tarihinde davacı yanın alacağı olup olmadığına ilişkin olduğu anlaşıldı.

Tarafların delilleri toplanmış icra dosyası ve davacının ticari defterleri incelenmiştir.

Türk Hukukunda kural olarak her dava, dava tarihindeki durum ve koşullara göre karara bağlanır. Ancak itirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlı davalardan olduğundan tarafların alacak borç durumu ve haklılık durumu icra takip tarihi itibariyle tespit edilir (... .11/11/2015 tarih, .... ,).

Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Davacıda dava dilekçesinde ticari defterlere dayanmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir.

... sayılı ilamına göre Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir.

Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur.

Çünkü tarafın ticari defterleri Yasa'da belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir.

Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir.Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir.

Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.

Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir.

Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK'ndaki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır...." ...'nin 27.06.2016 tarih, ... sayılı ilamı da aynı yöndedir.

Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Davacıda dava dilekçesinde ticari defterlere dayanmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir.

Tarafların yargılama sırasında ellerindeki belgeleri mahkemeye ibraz yükümlülüklerine ilişkin genel kurallaHMK’nın 219 ve devamındaki maddelerde düzenlenmiş olup, anılan Kanun’un 219/1. maddesi; “Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir.” hükmünü içermektedir.

... Hukuk Genel Kurulu'nun 27/01/2022 tarih, ... sayılı kararında açıklandığı üzere HMK’nın219/1. Maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar.

Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır.

Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür.

Bu doğrultuda taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. Anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgenin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebilecektir.

Bu sayede ileri sürülen hususların ispatıyla ilgili olmayan belgelerin gereksiz yere ibrazı önlenebileceği gibi HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırları tespit edilebilecektir (...).6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 64/1. maddesinde ise: her tacirin, ticarî defterleri tutmak ve defterlerinde, ticarî işlemleriyle ticarî işletmesinin iktisadi ve malî durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri,

bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Kanun’un 64/3. maddesinde de, tacirlerin tuttuğu yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin açılış onaylarının, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce yapılacağı, yevmiye defterinin kapanış onayının ise, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması gerektiği belirtilmiştir.

Yine TTK’nın 82. maddesinde de her tacirin ticarî defterlerini 10 yıl süre ile saklamak zorunda olduğu düzenlenmiştir.

Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir.

Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir (HMK m. 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar. (HMK m. 222/4).

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222/5. maddesi uyarınca taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticarî defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır. Bu hüküm, taraflardan birinin ileri sürdüğü hususun ispatında münhasıran karşı tarafın defterlerine delil olarak dayandığı hâllerde uygulanacaktır. Ayrıca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır.

Dava, cevap, mübrez deliller, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre somut olayda davacıya ait ticari defterlerin 6102 sayılı TTK’nin 64/3 ve HMK 222.maddelerinde ifade edilen kanuni şartlara uygun olarak tutulduğu, davacı ticari defterlerinde;delil niteliği taşıdığı, davalının ticari deftererini ibraz etmediği,

HMK m. 222 gereğince davacı ...…A.Ş.’nin 2018 - 2019 yıllarında E-Defter tuttuğunu, inceleme dönemlerine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin E-Defter Beratlarının incelendiğini, oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde yapıldığının görüldüğünü, davacı ... resmi defterlerinde takip tarihi itibariyle davalı ...'in, Davacı ...'a 36.143,95.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği, davacının 36.143,95.-TL tutarındaki alacağına davacı defterlerinde davalının izlendiği hesap hareketlerinde görünen 01.07.2018 vade tarihi ile 31.07.2018 takip tarihine kadar 3.520,32.-TL tutarında faiz hesap edilmiş ise de;

davaya konu takip ile davacının 36.143,95.-TL tutarındaki alacağına 01.01.2019 tarihinden 31.07.2018 takip tarihine kadar 1.880,48.-TL tutarında faiz talep edildiği anlaşılmakla HMK m. 26 hükmünde öngörülen taleple bağlılık ilkesi gereğince davanın kabulü ile ...

Esas sayılı dosyasında 36.143,95 TL asıl alacak, 1.880,48 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 38.024,43 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına, Asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... ¸[e-imzalıdır] Hakim ... · ¸[e-imzalıdır]