Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/815 K.2024/451

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 22/05/2013 tarihli "..." imal edilmesi konusunda sözleşme yapıldığını, iş bedelinin 700.000,00 TL+KDV olarak belirlendiğini, bedelin %50'si olan 350.000,00 TL'nin sipariş avansı olarak peşin, 15/08/2013 tarihinde 50.000,00 TL, 15/09/2013 tarihinde 25.000,00 TL ödeme yapılması ve bakiyenin iş bitiminde teslim sırasında faturaya müteakip ödenmesinin kararlaştırıldığını, teslimin 2013 yılı ekim başı olarak kararlaştırıldığını, davalının 28/05/2013 ve 03/06/2013 tarihinde kararlaştırılan avans ödemesini yapması üzerine imalata başladıklarını,

ancak davalının sözleşme dışı taleplerinin olması nedeni ile bir kısım değişiklikler ve ek işler yapılarak teslimin 02/12/2013 tarihinde tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, teslim sonrası ürünün müvekkili çalışanlarında montajının yapılarak hazır hale getirildiğini ancak davalının sözleşme gereği düzenlenen ve gönderilen faturayı haksız olarak iade ettiğini iddia ederek eser sözleşmesinden kaynaklı şimdilik 50.000,00 TL alacağın temerrüt tarihi olan 17/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı-karşı davalı 25/03/2014 tarihli dilekçesi ile bedel arttırım talebinde bulunmuş, 215.502,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; sözleşme konusu makinelerin leasing sözleşmesi kapsamında alındığını, davacının sözleşmeye aykırı olarak makineleri ilk kez 02/12/2013 tarihinde müvekkilinin işyerine getirip montajına başladığını, ancak 28/01/2014 tarihine kadar makinelerin tekniğe aykırı imal edilmesi nedeni ile montajının mümkün olmadığını ve deneme dahi yapılmadığını, davacının teslim tutanağı düzenlenmeden makineleri bırakıp gittiğini, usulüne uygun bir teslim yapılmadığını, ürünün ayıplı olduğunu, davacının talebi üzerine .... d.iş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını,

kendilerinin talebi üzerine 24/10/2014 tarihli ... tarafından hazırlanan raporda bu durumun tespit edildiğini, faturanın finansal kiralama şirketi tarafından iade edilmesinden sonra davacının müvekkili adına düzenlediği faturayı tebliğ ettiğini, ancak açıklanan nedenlerle müvekkili tarafından faturanın iade edildiğini savunarak davanın reddini istemiş, karşı davasında kapasite düşüklüğü ve fazla yakıt tüketimi nedeni ile müvekkilin uğrayacağı kazanç kaybının şimdilik 9.000,00 TL'sinin,

geç teslim ve çalıştırılamaması nedeni ile uğradığı şimdilik 1.000,00 TL'sinin ve geç teslim nedeni ile sözleşmede belirlenen cezai şartın şimdilik 1.000,00 TL'sinin karşı dava tarihinden işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili 22/04/2021 tarihli dilekçesi ile bedel arttırım talebinde bulunmuş, cezai şart alacağı olan 17.700,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin bakiye kısmının tahsili ile karşı dava, ayıplı ve geç teslim nedeni ile kazanç kaybı ve geç teslim nedeni ile cezai şart istemine ilişkindir.

Mahkememizce asıl davanın kabulüne, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinafı üzerine .... sayılı ilamı ile, "Uyuşmazlık konusu makinenin finansal kiralama sözleşmesi ile alındığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Bahse konu finansal kiralama sözleşmesinin okunaklı bir sureti dosya içerisine alınmalı, bu sözleşme çerçevesinde davalı iş sahibine bir ödeme yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, bir ödeme yapılmış ise bu ödemenin tarafların taleplerine etkisi irdelenmelidir.

Taraflar arasında imzalanan 08/05/2013 tarihli sözleşme ile taraflar arasında, eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu, iş bedelinin 700.000,00 TL+KDV şeklinde, 6098 sayılı TBK 480. maddesinde düzenlenen götürü bedelli olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir.

Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir. (....) Ancak götürü bedelli sözleşmelerde iş bedelinin tamamı ödenmiş ise, eksik ve ayıplar nedeniyle fiziki oran kurulması gerekmez; bu durumda iş sahibi, eksik ve ayıplı işlerin giderim bedelini isteyebilir. (....) Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir (TBK m. 97).

Mahkemece hükme esas alınan 3. bilirkişi heyeti raporunda götürü bedel esaslarına göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. Hükme esas alınan 3. bilirkişi heyeti raporunda geç teslim nedeniyle, davalı karşı davacı iş sahibinin bir kazanç kaybı isteyemeyeceği belirtilmiş, mahkemece de karşı davada geç teslim iddiası nedeniyle bir kazanç kaybına hükmedilmemiştir. Sözleşmede söz konusu makinenin 2013 yılı ekim ayının başında teslim edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Davacının makineyi 02/12/2013 tarihinde teslim ettiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının 63 günlük bir gecikmesi vardır. Davalı iş sahibinin bu gecikme sebebiyle kazanç kaybı talep etmesi mümkündür. .... Dairesi'nin yerleşik içtihatları çerçevesinde, karşı davada davalı karşı davacı lehine, kazanç kaybı hesap edilmesi de icap etmektedir.

O halde Mahkemece; yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda bilirkişi heyetinden bir ek rapor alınmak suretiyle, asıl dava ve karşı davadaki taleplerin incelenip, değerlendirilmesi, gereklidir," gerekçesi ile kaldırılarak Mahkememize iade edilmiştir.

Mahkememizce finansal kiralama şirketine yazılan yazıya verilen cevapta, sözleşme kapsamında taraflara bir ödeme yapılmadığı belirlenmiştir.

Kaldırma ilamı doğrultusunda üçüncü raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden alınan 09/07/2023 tarihli ek raporda özetle, götürü bedel esaslarına göre yapılan inceleme gerçekleşme oranının %80,30 olarak tespit edildiğini, davalının 63 günlük kazanç kaybının hesaplanmasının mümkün olamayacağı bildirilmiştir.

Kazanç kaybı hususunun değerlendirilmesi amacıyla alınan 18/12/2023 tarihli ek raporda, fiziki gerçekleşme oranının % 80,30 olacağı, dosyada söz konusu parçaların (tension clamp-yaylı kıskaç) birim fiyatlarını gösterir belge bulunmadığından tahmini de olsa kazanç kaybı hesaplanamadığını, 24.030 TL gecikme cezası talep edilebileceği bildirilmiştir.

Bilirkişi heyetinden alınan 29/04/2024 tarihli ek raporda özetle, 137.961,15 TL eksik malzeme bedeli + 24.030 TL gecikme cezasına ilişkin kanaatlerini tekrar ettiklerini, 84.462,81 TL kazanç kaybı oluşabileceğini, bu bedelin sözleşme bedelinden minha edilmesi gerektiğine ilişkin kanaatlerini bildirmişlerdir. Son ek raporlar oluşa ve kaldırma ilamına uygun bulunarak hükme esas alınmıştır.

İstinaf ilamı da gözetilerek alınan bilirkişi raporları doğrultusunda, götürü bedelli sözleşmeye ilişkin asıl davacının işin %80,30'unun tamamladığının kabulü gerekeceği, iş bedelinin 700.000,00 TL+KDV ile toplam 826.000,00 TL olduğu, iş bedelinden yapılan bir ödeme bulunmadığı gözetildiğinde davacının talep edebileceği iş bedeli miktarın 663.278,00 TL olacağı ve asıl davacının davasının taleple bağlı kalınarak kabulüne karar vermek gerektiği değerlendirilmiştir.

Karşı davacının geç teslim nedeni ile kazanç kaybı, cezai şart ve işin ayıplı ifası nedeni ile kazanç kaybı talebinde bulunduğu, istinaf ilamında kabul edildiği üzere işin 63 gün geç teslim edildiği, bu hale göre bilirkişi heyeti tarafından hesaplanan 63 günlük gecikme cezasının 24.030,00 TL ile kazanç kaybının 84.462,81 TL olduğu, işin ayıplı ve geç ifa edildiğinin de sabit olması karşısında karşı davacının da davasının sübut bulduğu ve taleple bağlı kalınarak bu miktarlar ile talep edilen miktarlar üzerinden karşı davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan gerekçelerle asıl davanın ve karşı davanın kabulüne karar vermek gerektiği değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · ¸¸ ¸¸