Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/390 K.2024/840

Av. ... - ..... Av. ... - .....

DAVALI : ... -

VEKİLİ

Av. ... - .....

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 01/06/2023

KARAR TARİHİ : 18/11/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 22/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin 07/01/2022 tarih ve ... e-fatura ile davalı şirketten 25.750,00 EURO karşılığında ... seri numaralı ... marka forklift satın aldığını, söz konusu malın müvekkili şirkete tesliminden sonra,

malın yüklü ve yüksüz olarak ön tekerlek aksamından olağan dışı bir ses geldiği tespit edildiğini, bu hususta davalı şirket ile iletişime geçildiğini, 22/03/2022 tarihinde şikayet kaydı oluşturulduğunu ve davalı tarafça konu ile ilgili servis firması yetkililerinin 48 saat içerisinde müvekkili şirkete gideceği taahhüt edilmişse de servis elemanları 12 gün sonra gittiğini, davalı şirket servis elemanları forkliftteki ayıbı gidermeye çalışmış ise de ayıbın giderilemediğini,

ve olağan dışı seslerin devam etmesi sebebiyle müvekkili şirket tarafindan 28/07/2022 tarihinde tekrar şikayet kaydı oluşturulduğunu bunun üzerine davalı şirketin satış sonrası hizmet yetkilisi müvekkili şirkete giderek sorunun yürüyüş motorundan kaynaklandığını tespit edildiğini, sorunun giderilmesi için davalı tarafça yedek parça siparişi verileceği ve yedek parça temin edildiğinde arızanın giderileceği bildirilmişse de yine giderilemediğini, söz konusu ayıba ilişkin müvekkili şirket tarafından 24.08.2022 tarihinde ....

Noterliğinden ... yevmiye numarası ile ihtarname gönderildiğini, gelinen aşamada hiç bir ilerleme kaydedilemediğini, arızalı forklift tamir edilemediğini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulüne, dava konusu aracın öncelikle ayıpsız misli ile ücretsiz olarak değiştirilmesine, bunun mümkün olmaması halinde ayıp oranında satış bedelinden indirime, ayıp oranında satış bedelinden indirime karar verilmesi halinde ise davacıya iade edilecek meblağın davalıdan avans faiziyle alınarak davacıya verilmesine,

Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili yargılamanın devamı sırasında mahkememize vermiş olduğu 11.10.2024 tarihli dilekçesinde Forkliftin ayıplı haliyle bedelden yapılacak indirim miktarı bilirkişi raporunda tespit edilen indirim yapılması gereken bedel doğrultusunda talebimizi 4.689,32 € 'a artırdıklarını, Fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı olmak üzere, öncelikle dava konusu Forkliftin ayıpsız misli ile ücretsiz olarak değiştirilmesine, mahkeme farklı kanaatte ise, Forkliftteki ayıbın karşılığı olan 4.689,32 € tutarında indirim yapılmasına,

bu miktarın ödeme tarihindeki kur üzerinden yapılacak hesaplama ve buna uygulanacak faizle davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ayıba yönelik iddiaları haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava konusu forklifte herhangi bir ayıp bulunmadığını, davacı taraf, müvekkili şirketten ... seri numaralı ... marka forkliftin satın alındığı malın yüklü ve yüksüz olarak ön tekerlek aksamından ses geldiğini, müvekkili şirketin ayıbı gidermeye çalıştığını ancak iddia olunan ayıbın giderilmediğinden bahisle huzurdaki davayı ikame ettiğini, davacı tarafın iddiaları haksız ve mesnetsiz olduğunu, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-25/10/2022 tarihli Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Sonu tutanağı, -Ticaret Sicil Kayıtları, Sipariş Formu, Teknik Servis Kayıtları, -Dava konusu araca ait resim suretleri, İhtarname Suretleri, Fatura Suretleri,

-19/12/2015 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...dava konusu ..... model yılı ... seri numaralı ... marka forklift davacı tarafından 07/01/2022 tarih ve ... fatura numaralı e-fatura ile davalı şirketten 25.750,00 EUR karşılığında satın almıştır.

Forkliftin tesliminden sonra, malın yüklü ve yüksüz olarak ön tekerlek aksamından olağan dışı bir ses geldiği tespit edilmiştir. davalı şirketin satış sonrası hizmet yetkilisi 19.10.2022 tarihli ... iş makinalarını temsilen ... ve ...'i temsilen ... tarafından tutulan tutanakta Davacı şirkete giderek sorunun yürüyüş motorundan kaynaklandığını tespit edilmiş olup.

18.12.2023 tarihinde yerinde yapılan incelemede arızanın devam ettiği dava konusu Forklift in alındığı tarihten beri Forklift in ön yürüyüş takımını kontrol eden SAĞ VE SOL olmak üzere iki adet Elektrik motoru ( diferansiyel kısmından) tıkırtı, metal sürtmesi sesi geldiği ÖN YÜRÜYÜŞ TAKIMININ arızalı olduğu bu hali ile forklift in AYIPLI olduğu, aracın Sıfır Alındığı ve teslim tarihinden sonra ayıbın ortaya çıktığından ayıbın GİZLİ AYIP niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.

19.10.2022 tarihinde tarafların temsilcileri arasında forkliftteki ayıba ilişkin tespit tutanağı düzenlenmiş, söz konusu tutanakta difransiyel sesinin mevcut olduğunun tespit edildiği ve sesin imalat kaynaklı olduğu açıkça belirtilmiş ve davalı tarafça da kabul edilmiştir. Davalı, difransiyel değişimi yapılması akabinde olağan dışı sesin tekrarlanıyor olması durumunda aracın yenisi ile değişim yapılmasının değerlendirmeye alınacağını kabul etmiştir.

Rapor tarihi itibariyle yerinde yapılan incelemde, arızalı forklift tamir edilmediği tespit edilmiştir. Mevcut malın yüklü ve yüksüz olarak ön tekerlek aksamından olağan dışı ses geldiği ve rapor tarihi itibariyle onarım yönünde davalının bir müdahalesi olmadığı Sipariş Şartları Belgesinde: 6 Maddesinde; GARANTİ süresi 3 yıl veya 3000 çalışma saati( hangisi önce dolarsa) garanti şartlarının kapsamı garanti belgesinde yazılıdır denilmekte

... nolu Sipariş formunda:sipariş veren firma :... Şirket ,sipariş tarihi 28.12.... model yılı ... marka türü ... Depo Ekipmanı, marka model ... ...-2.0 , ürün garantisinde; ... Akülü Forkliftler işçilik ve malzeme hatalarına karşılık 1 yıl veya 8000 saat hangisi önce dolarsa ... ... ortak garantisindedir denilmekte

07/01/2022 tarih ve ... fatura numaralı e-fatura ile davalı şirketten 25.750,00 EUR karşılığında satın almıştır. Forkliftin tesliminden sonra, malın yüklü ve yüksüz olarak ön tekerlek aksamından olağan dışı bir ses geldiği tespit edilmiştir.

Bu hususta davalı şirket ile iletişime geçildiği, 22/03/2022 tarihinde şikayet kaydı oluşturulmuş olduğundan,18.12.2023 tarihinde yerinde yapılan incelemede arızanın devam ettiğinden ayrıca Çalışma saatinin olduğundan :1838.8 saat olduğu, Sipariş Şartları Belgesinde: 6. Maddesinde.

GARANTİ süresi 3 yıl veya 3000 çalışma saati( hangisi önce dolarsa) garanti şartlarının kapsamı garanti belgesinde olup ve ... nolu Sipariş formunda: 1 yıl lık süre ve 8000 saat dolmadığından garanti kapsamında olduğundan dava konusu Forklift in ayıpsız misli ile ücretsiz olarak değiştirilmesinin gerektiği kanaatine varıldığı.." bildirilmiştir.

Davalı vekilinin 19/12/2015 tarihli bilirkişi raporuna olan itirazları üzerine dosya 3 makine mühendisinden oluşturulan bilirkişi kuruluna tevdi edilip rapor aldırılmış 24/06/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; "...hukuki değerlendirme ve nihai değerlendirme sayın mahkemenin takdirinde olmak üzere.

Bu hususlar kapsamında ve yerinde yapılan inceleme neticesinde, davaya konu ... marka ... model, 2,0 Tip, ... seri numaralı elektrikli forkliftin ayıplı olduğu, ayıbın elektrikli forkliftin ön yürüyüş aksamı olarak tabir edilen bölgesinde bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinden (drive unit) dişli sürtme sesi olarak tabir edilebilecek şekilde ses gelmesi olduğu, söz konusu sesin Ek-3'de ...

Tahrik Ünitesi Parça Kataloğunda gösterilen tahrik ünitesinden kaynaklandığı, arızanın teslim tarihinden sonra ortaya çıktığı, gizli ayıp niteliğinde olduğu, ayıbın üretimden kaynaklandığı, kullanımdan kaynaklı olmadığı, ayıbın söz konusu elektrikli forkliftin ilk satın alınması sırasında belli olmayabileceği, kullanıcı tarafından fark edilemeyebileceği, bu çerçevede söz konusu arızanın elektrikli forkliftin kullanımı ile anlaşıldığı, söz konusu arızanın (ayıbın) davalı şirket tarafından bu güne kadar giderilmemiş olduğu, arızanın (ayıbın) devam ettiği,

Söz konusu arızanın (ayıbın) onarımının EK-3'de parça kataloğuna yer verilen, forkliftin ön yürüyüş aksamı olarak tabir edilen bölgesinde bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinin (drive unit), değişimi ile giderilebileceği, onarımının mümkün olduğu, söz konusu elektrikli forkliftten faydalanmayı sadece kısa süren onarım süresince etkileyen arıza niteliğinde olduğu, söz konusu elektrikli forkliftin davacı firma tarafından kullanılmaya devam edildiği, ayıplı hali ile kullanımının mümkün olduğu, ancak, kullanımının hareketli aksamının daha kısa sürede aşınarak daha büyük arızalara neden olabileceği, bu nedenle kullanımını uzun zamanda olumsuz etkileyecek nitelikte olduğu,

Davaya konu elektrikli forkliftin periyodik bakımlarının süresinde yapılmadığı,

Davaya konu elektrikli forkliftin şimdilik ayıpsız misli ile değişiminin gerekmediği, davalı tarafından garanti kapsamında ön yürüyüş aksamında bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinin (drive unit) değiştirilmesi, davacı tarafından da aracın fokliftin periyodik bakımının yaptırılmasından sonra ön yürüyüş aksamındaki ses probleminin giderilememesi halinde forkliftin, ayıpsız misli ile değişiminin söz konusu olacağı,

Davaya konu forkliftin (ayıplı) rayiç değeri; Davaya konu ... marka ... model, ... 2,0 Tipinde, ... seri numaralı elektrikli forkliftin 07.01.2022 tarihinde 25.750 € alındığı,

Ayıplı olduğu değerlendirilen yürüyüş aksamı olarak tabir edilen bölgesinde bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinin (drive unit) yapılan piyasa araştırması sonucu, tanesinin 3.056,00$ *2= 6.112,00$ olacağı, Tahrik ünitelerinin değişim işçiliği ve forkliftin servise getir götür nakliyesinin yaklaşık 1.528,00.-$ olacağı, toplam yedek parça, onarım işçiliği ve nakliyesi ile birlikte 7.650,00$ olacağı tespit edilmiştir.

İş Makinesinin satın alındığı 07.01.2022 tarihinde ... Efektif Satış (1 €= 15,6015.-₺, 1$= 13,7981.-₺) olduğu tespit edilmiştir. 7.650,00$ x 13,7981$= 105.555,46.-₺, 105.555,46/ 15,6015€= 6.765,72€ etmektedir.

Yapılan piyasa araştırmasında, forkliftin ayıplı değerinin 20.500,00€ olacağı,

Fokliftin satış bedelinden yapılacak indirim bedeli, Yargıtay kararlarında benimsenen Nispi Metot formülü ile hesaplanmıştır.

Forkliftin Ayıpsız Değeri = 25.750,00 €

Forkliftin Piyasa Rayiç Bedeli = 23.000,00 €

Forkliftin Ayıplı Değeri = 20.500,00 €

Ödenecek Bedel = Piyasa Rayiç Bedeli × Satılanın Ayıplı Değeri

Satılanın Ayıpsız Değeri

= 23.000,00€ x 20.50,00€ /25.750,00€= 18.310,67€

Bedelden indirilecek mikt. = Kararlaştırılan Bedel – Ödenecek Bedel

= 23.000,00€- 18.310,67€= 4.689,32€,

Fokliftin ayıplı haliyle bedelden yapılacak indirim miktarının 4.689,32-€ olacağı.." kanaatine vararak rapor düzenlenmiştir.

Mahkememizce alınan 24/06/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli olduğu görülmüş ve hükme esas alınmıştır.

MAHKEMENİN GEREKÇESİ

Dava, iş makinasının ayıpsız misli ile değişimi, olmadığı takdirde (ayıp oranında satış bedelinden indirim) değer kaybının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı davalından forklift satın aldığını, ayıplı olduğunu, ayıbın tamir edilemediğini iddia ederek malın ayıpsız misli ile değişimi, olmadığı takdirde ayıp oranında satış bedelinden indirim uygulanmasını talep ederken, davalı malın ayıplı olmadığını, tamir edildiğini, ayıp iddialarının süresinde ileri sürülmediğini savunmuştur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 227 nci maddesinde gizli ayıp nedeniyle alıcının seçimlik hakları düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; "satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.

2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.

3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.

4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme. Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir."

Emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.06.2017 tarihli, ...... sayılı ilamında da açıklandığı üzere; alıcı seçimlik haklarından herhangi birisini kullanabilecektir, ancak kanun tarafından korunan sözleşme taraflarından alıcının yanında, kurulacak hükmün sözleşmenin diğer tarafı olan satıcı için de orantısız güçlükleri de beraberinde getirmemesi gerekir. Ayıbın öneminin aracın kullanımına ve beklenen faydaya bir etkisinin olmaması, aracın ayıplı ve ayıpsız değeri arasındaki farkın araç bedeli nazara alındığında azlığı yani karşılıklı menfaatler dengesi ile hukukun temel prensibi olan hakkaniyet kuralları değerlendirilerek ayıp nedeni ile bedel indirimi veya tüketicinin diğer seçimlik haklarını kullanıp kullanmayacağının tesbit edilmesi zorunludur.

Somut olay yukarıda belirtilen ilke ve kurallar ışığında değerlendirildiğinde; bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere; davaya konu ..... marka ... model, 2,0 Tip, ... seri numaralı elektrikli forkliftin ayıplı olduğu, ayıbın elektrikli forkliftin ön yürüyüş aksamı olarak tabir edilen bölgesinde bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinden (drive unit) dişli sürtme sesi olarak tabir edilebilecek şekilde ses gelmesi olduğu, söz konusu sesin Ek-3'de ...

Tahrik Ünitesi Parça Kataloğunda gösterilen tahrik ünitesinden kaynaklandığı, arızanın teslim tarihinden sonra ortaya çıktığı, gizli ayıp niteliğinde olduğu, ayıbın üretimden kaynaklandığı, kullanımdan kaynaklı olmadığı, ayıbın söz konusu elektrikli forkliftin ilk satın alınması sırasında belli olmayabileceği, kullanıcı tarafından fark edilemeyebileceği, bu çerçevede söz konusu arızanın elektrikli forkliftin kullanımı ile anlaşıldığı, söz konusu arızanın (ayıbın) davalı şirket tarafından bu güne kadar giderilmemiş olduğu,

arızanın (ayıbın) devam ettiği, söz konusu arızanın (ayıbın) onarımının EK-3'de parça kataloğuna yer verilen, forkliftin ön yürüyüş aksamı olarak tabir edilen bölgesinde bulunan sağ ve sol tahrik ünitelerinin (drive unit), değişimi ile giderilebileceği, onarımının mümkün olduğu, söz konusu elektrikli forkliftten faydalanmayı sadece kısa süren onarım süresince etkileyen arıza niteliğinde olduğu, söz konusu elektrikli forkliftin davacı firma tarafından kullanılmaya devam edildiği, ayıplı hali ile kullanımının mümkün olduğu,

ancak, kullanımının hareketli aksamının daha kısa sürede aşınarak daha büyük arızalara neden olabileceği, bu nedenle kullanımını uzun zamanda olumsuz etkileyecek nitelikte olduğu, yapılan piyasa araştırmasında, forkliftin ayıplı değerinin 20.500,00-€ olacağı, Fokliftin satış bedelinden yapılacak indirim bedeli, Yargıtay kararlarında benimsenen Nispi Metot formülü ile hesaplanmıştır.

Forkliftin Ayıpsız Değeri = 25.750,00 €

Forkliftin Piyasa Rayiç Bedeli = 23.000,00 €

Forkliftin Ayıplı Değeri = 20.500,00 €

Ödenecek Bedel = Piyasa Rayiç Bedeli × Satılanın Ayıplı Değeri

Satılanın Ayıpsız Değeri

= 23.000,00€ x 20.50,00€ /25.750,00€= 18.310,67€

Bedelden indirilecek mikt. = Kararlaştırılan Bedel – Ödenecek Bedel

= 23.000,00€- 18.310,67€= 4.689,32-€,

Fokliftin ayıplı haliyle bedelden yapılacak indirim miktarının 4.689,32-€ değer kaybı oluştuğu gözetildiğinde ayıp nedeni ile bedel indirimine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla kabulüne ve alacağa dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarında EURO üzerinden açılan bir yıla kadar vadeli döviz tevdiyat hesaplarına uygulanacak faiz oranları üzerinde faiz uygulanmasına karar verilip aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

DAVACI YARGILAMA GİDERLERİ

Vekalet Harcı 25,60 TL Başvurma Harcı 179,90 TL Peşin Harç 179,90 TL Peşin Harç 9.612,60 TL Tamamlama Harcı 3.050,00 TL Tebligat ve müzekkere 372,00 TL Bilirkişi Ücreti 14.000,00 TL

TOPLAM 27.420,00 TL