Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/409 K.2025/59

...

DAVA

Tazminat, Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/07/2009

...

DAVA

Tazminat, Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/04/2021

KARAR TARİHİ : 16/01/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/01/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat, Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde asıl davada özetle; tarafların, davalının üretmiş olduğu 19 litrelik damacana ve bardak sularının ...Mahallelerinde müvekkili tarafından satışı hususunda 12.4.2007 tarihli tek satıcılık sözleşmesi düzenlediklerini, müvekkilinin bu nedenle dört adet araç satın aldığını ve 1900 damacana yaptırdığını, akdin ifası sırasında davalının aynı bölge için üçüncü kişilerle yeni sözleşmeler akdettiğini, müvekkilinin satışlarının düştüğünü, aldığı araçların, istihdam ettiği şoförlerin, yaptırdığı damacanaların atıl kaldığını,

kar ve kazanç kaybına uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere yoksun kalman kar için için 70.000,00 TL, fiili zarar 30.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL' nın 26.6.2008 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen ...esas sayılı dosyasında; Davacı vekili birleşen davaya ilişkin dava dilekçesinde özetle; ilk davanın açıldığı tarıhten itibaren sözleşmenin feshedildiği 29.6.2011 tarihine kadar 10.000,00 TL daha kar kaybına uğradıklarının tespit edilmiş olduğunu belirterek 10.000,00 TL' nın ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve sözleşmenin haksız feshedilmiş olması nedeniyle 10.000,00 TL kar kaybının fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsilini ve 1.000,00 TL müşteri tazminatının (denkleştirme tazminatının) fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsilini istemiştir.

Birleşen ... esas sayılı dosyasında; dava dilekçesinde; tarafların, davalının üretmiş olduğu 19 litrelik damacana ve bardak sularının ...

Mahallelerinde müvekkili tarafından satışı hususunda 12.04.2007 tarihli tek satıcılık sözleşmesi düzenlediklerini, akdin ifası sırasında davalının aynı bölge için üçüncü kişilerle yeni sözleşmeler akdettiğini, bu durumun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesine açıkça aykırılık taşıdığını, zararın tazmini için davalar açıldığını, Mahkemece verilen kısmen kabul kararının temyizi üzerine kararın ... tarafından bozulduğunu, bozma ilamına uyularak dosyada bilirkişi raporunun alındığını, yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda yoksun kalınan kârın 34.027,07 TL olarak hesaplandığını,

bu nedenle ilk davanın açıldığı tarih olan 06.07.2009 tarihinden sözleşmenin davalı tarafından feshedildiği 29.06.2011 tarihine kadar oluşan kâr kaybı sebebiyle 24.027,27 TL'nin davalıdan tahsili için işbu davanın açıldığını, davalının tek satıcılık sözleşmesini haksız yere feshettiğini, bu hususun bozma ilamındaki tespitlerle de teyit edildiğini, ... alınan 23.03.2020 tarihli bilirkişi raporunda denkleştirme tazminatı talebinin 63.575,62 TL olarak hesaplandığını ileri sürerek 24.027,27 TL tutarındaki tazminatın, 4.119,20 TL kâr kaybının ve 62.575,62 TL müşteri tazminatının ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının 12.04.2007 tarihi sonradan yazılan belge ile geçici bir süre su satışını üstlendiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin ileride düzenlenmesi öngörülen sözleşmeye zemin hazırlayan, müeyyidesi ve şartları olmayan, geçici bir sözleşme teşebbüsü, niyet mektubu olduğunu, satış ve bayilik sözleşmesi niteliği taşımadığını, hazırlandığı esnada davacının su satış ve dağıtımı için ruhsatı, donanımının bulunmadığını, iyi niyetinin görülmesi,

şartlarını hazırlaması halinde sözleşmenin yapılmasının düşünüldüğünü, davacının bir müddet kaçak su sattıktan sonra 28.08.2008 tarihinde ruhsat alıp legal faaliyete başladığını, damacanaları dışarıdan temin ettiğini, belgenin ... İlçesini kapsamadığını, bağlayıcı bir kural olmadığı halde müvekkilinin ..’de hiçbir satıcıya su vermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili birleşen ... E. sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; davacının mükerrer taleplerde bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin ileride düzenlenmesi öngörülen sözleşmeye zemin hazırlayan, müeyyidesi ve şartları olmayan, geçici bir sözleşme teşebbüsü, niyet mektubu olduğunu, hazırlandığı esnada davacının su satış ve dağıtımı için ruhsatı, donanımının bulunmadığını, iyi niyetinin görülmesi, şartlarını hazırlaması halinde sözleşmenin yapılmasının düşünüldüğünü, davacının bir müddet kaçak su sattıktan sonra ruhsat alıp legal faaliyete başladığını, belgenin Keçiören İlçesini kapsamadığını, müvekkilinin Keçiören’de hiçbir satıcıya su vermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili birleşen ... E. sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; davacının ilgisiz kişileri davaya dahil etmeye çalıştığını, hayali isimler adına broşürler hazırladığını, sahte bayilikler oluşturduğunu, muhasebe kayıtlarında oynama yaptığını, müvekkilinin sözleşmeyi haklı feshettiğini, davanın zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

MAHKEMENİN GEREKÇESİ

Asıl ve birleşen davalar; taraflar arasındaki tek satıcılık sözleşmesinin ihlali ve haksız fesih nedeniyle uğranılan zararın ve kar kaybı ve portföy tazminatının tahsili istemiyle açılmış alacak davasıdır. Mahkememizin 20/04/2014 gün ve .... esasına kaydı yapılarak, yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilip yargılamaya devam olunmuş, bozma ilamından sonra davacı birleşen... esasına kaydı yapılarak, yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilip yargılamaya devam olunmuştur.

Mahkememizce tüm deliller toplanarak, dava dosyası yargıtay bozma ilamı doğrultusunda ek rapor alınmak üzere önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 26/12/2024 tarihli rapor hükme esas alınan bilirkişi raporlarında özetle; "...heyetimizce dava dışı su bayilerinden şifahi bilgi alınarak sektör araştırması yapıldığı, yapılan araştırmalar ve telefon görüşmeleri sonucunda yeniden bayilik sözleşmesi kurabilmek için gereken makul sürenin 1 ay (30 gün) olabileceği kanaatine ulaşıldığı, 78,44 TL günlük kâr üzerinden 30 güne isabet eden yoksun kalınan kâr kaynaklı müspet zarar tutarının 78,44 X 30 = 2.353,20-TL olarak hesaplandığı,

bundan harcanmayan emek ve mesai ile başka işlerden elde edilebilecek menfaatlerden kaynaklı olarak ne oranda kesinti yapılacağı hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, heyetimizce hesaplanan denkleştirme tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay bozmasında hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğine işaret edilmiş olup hakkaniyet indirimi tamamen mahkemenin takdirinde olan hukuki bir mesele olduğu için denkleştirme tazminatı yönünden heyetimizce bozmadan sonra yeni ve farklı bir hesaplama yapmak mümkün olamadığı,

bozma kararı uyarınca mahkemece ilişkinin devam ettiği süre ve ilişkinin ileriye dönük menfaat sağlayıp sağlamayacağı hususları nazara alınmak suretiyle hakkaniyete uygun bir tazminatın belirlenmesi konusunda takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu..." bildirilmiştir.

Bozma kararı sonrası eksiklikler giderilmiş bozma ilamı doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır alınan rapor hükme elverişli ve yeterli olduğu gerekçeli olduğu görülmüş ve hükme esas alınmıştır. .... Hukuk Dairesinin bozma kararı iki hususa ilişkindir. Birleşen davalarda talep edilen portföy tazminatını (denkleştirme) hakkaniyet indirimi uygulanması gerektiğinden bahisle kararın davalı yararına bozulmasına ve davacının fesihten sonra aynı nitelikteki bir işi, aynı koşullarda, ne kadar sürede temin edebileceği belirlenip bu süre için müspet zarar isteyebileceği gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken kararın birleşen davalarda davacı yararına bozulmasını karar verilmiştir.

Bozma kararı öncesi ve sonrası alınan bilirkişi raporları ve ek raporlar delil durumuna uygun, gerekçeli ve tatminkar bulunmakla davacının fesihten sonra aynı nitelikteki bir işi, aynı koşullarda, ne kadar sürede temin edebileceği belirlenip, bu süre için müspet zarar isteyebileceği gözetilerek yeniden bayilik sözleşmesi kurabilmek için gereken makul sürenin 1 ay (30 gün) olabileceği 78,44 TL günlük kâr üzerinden 30 güne isabet eden yoksun kalınan kâr kaynaklı müspet zarar tutarının 78,44 X 30 = 2.353,20-TL olarak hesaplandığı,

bu süre için müspet zarar isteyebileceği gözetilerek talebinin kabulüne karar verilmiş, portföy denkleştirme tazminatına) tazminatı yönünden ise; bilirkişilerce daha önceki raporlarda hesaplanan denkleştirme tazminatına ilişkin olarak ise yargıtay bozmasında hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğine işaret edilmiş olup hakkaniyet indirimi mahkememizce %20 oranında uygulanmış ve birleşen...

Esas sayılı dosyasında talep edilen tazminattan (1.000,00-TL) ve birleşen ankara ... esas sayılı dosyasında tazminattan (62.575,62-TL) %20 oranında hakkaniyet indirimi uygulanmış, belirlenen tutarlar üzerinden portföy tazminatı taleplerinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Toplanan deliller, ... bozma ilamları ve alınan bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; yanlar arasında davalının üretmiş olduğu 19 litrelik damacana ve bardak sularının Keçiören ve İncirli Mahallelerinde davacı tarafından satışı hususunda 12.04.2007 tarihli tek satıcılık sözleşmesi düzenlediği, yanlar arasında düzenlenen tek satıcılık sözleşmesinin 29/06/2011 tarihli fesih ihbarı ile davalı tarafından feshedildiği, sözleşmenin geçici bir sözleşme teşebbüsü olduğu yolundaki davalı savunmasının yerinde olmadığı,

esasen davalının davacıya ihtarname keşide ederek sözleşmeyi feshettiğini bildirmesinin de sözleşmenin varlığının davalı yanca kabul edildiği anlamına geleceği, dinlenen davacı tanığının anlatımları ve davacı yanca dosyaya sunulan fotoğraf ve broşürler itibariyle davacının yetki alanında üçüncü kişilerin su sattığının, bu hali ile sözleşmeyi ihlal edip kusurlu davrananın davalı olduğu, davacının kusuru olmaksızın davalının sözleşmeyi feshetmesinin haksız olduğu, davacının bunun üzerine ifa yerine tazminat talebinde bulunduğu,

davalının tazminat ödeme borcundan kurtulabilmesi için kusursuz olduğunu ispat etmesi gerektiği, dosya kapsamı itibariyle kusursuzluğunu ispat edemediği, somut olayın özelliği itibariyle davacının olumlu zararı ile birlikte kardan yoksun kalma tarzındaki zararını talep edebileceği, davacı müspet zarar talep edebileceğinden davalının davacıya kar kaybı ve denkleştirme tazminatı ödemesi gerektiği, davacının borca aykırılık yüzünden uğradığı zararı ispat etmesi gerekli ise de; zararın gerçek miktarının ispat edilmesinin zor ve imkansız bulunduğu,

bu nedenle TBK.m.114/2'de yapılan yollama gereğince TBK.m.50/2 uyarınca zarar hesabı yoluna gidilmesi gerektiği, bu yolda ikinci bilirkişi kurulunun belirlediği zarar hesabına üçüncü bilirkişi kurulu da katılmakla mahkememizce de zarar hesabı yerinde görüldüğünden asıl davanın kısmen kabulüne. 20.866,25 TL'nın 26.06.2008 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödemesine, fazlaya ilişkin isteğin reddine,

Birleşen ...E sayılı davanın kısmen kabulüne; 10.000,00 TL'nın 29.06.2011 fesih tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine. sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilmesi nedeniyle talep edilen Kar Kaybı Zararı yönünden talebin kısmen kabulü ile; 2.353,20-TL sının fesih tarihi olan 29/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Müşteri Tazminatı (Portföy tazminatı) yönünden; -%20 hakkaniyet indirimi uygulandıktan sonra kalan 800.00-TL tazminatın fesih tarihi olan 29/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Birleşen ... E sayılı davanın kısmen kabulüne; 06/07/2009 tarihinden 29/06/2011 tarihleri arasındaki dönem için talep edilen Yoksun Kalınan Kar mahrumiyeti yönünden; 24.027,27-TL'nin dava tarihi olan 19/04/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilmesi nedeniyle talep edilen Kar Kaybı Zararı yönünden talebin reddine, Müşteri Tazminatı (Portföy tazminatı) yönünden; -%20 hakkaniyet indirimi uygulandıktan sonra kalan- 50.060,50-TL tazminatın dava tarihi olan 19/04/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

ASIL DAVADA DAVACI YARGILAMA GİDERLERİ

Vekalet Harcı 2,50 TL Tebligat ve müzekkere 249,90 TL Bilirkişi Ücreti 9.082,00 TL

TOPLAM 9.334,40 TL