Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/129 K.2023/384

Av. ... - ...

DAVALILAR

1- ... - (T.C.:...) ... Av. ... - ... : 2- ... ... Av. ...

DAVA

Tasarım (Tasarım ile ilgili Kurum Kararlarının İptali)

DAVA TARİHİ : 13/03/2023

KARAR TARİHİ : 19/12/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 18/01/2024

TALEP

Davacı vekili 13/03/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Müvekkili tarafından 03/11/2021 tarihli ve ... numaralı 10 adet sweatshirt tasarımının tescili amacıyla ...'na (...) başvuru yapıldığını, davalı şahsın önceki tarihli tescilli yurt dışı tasarımları, önceki tarihte kamuya sunulan ürünleri, başvuruya konu tasarımlarda bayrak kullanılması ve kötü niyet gerekçelerine dayanarak başvuruya itiraz ettiğini, başvurunun nihai olarak Kurum'un ... (...) kararı ile reddine karar verildiğini, müvekkil tasarımlarının renk ve yazı farklılığının tasarımların ayırt ediciliğini açıkça göstermekte olduğunu,

müvekkiline ait tasarımlarla aynı olduğu iddia edilen ürünlerde “...” yazılı iken, müvekkili tasarımlarında “...” ibaresinin geçmekte olduğunu, itiraz sahibinin itirazına gerekçe olarak gösterdiği web aramalarındaki ürünlerin satışını yapan firmanın bu ürünleri stok olarak bulundurmayıp sipariş üzerine görsel ve yazıları boş sweatshirtlere ekleyerek baskı yoluyla hazırlamakta olduğunu, müvekkili tasarımlarının mesnet alınan tasarımlardan farklı olduğunu, davalının önceden beraber iş yapıp ortaklık sona erdikten sonra müvekkilini zor durumda bırakmak amacıyla hareket ettiğini ileri sürerek;

... sayılı tasarım başvurusu ile ilgili olarak ... tarafından alınan ... sayılı kararın iptalini ve ... sıra numaralı tasarımların tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Alınan kararlar ve yapılan işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı şahıs vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili ve davacının hem akraba hem iş ortağı olarak uzunca bir süre tekstil ürünleri sektöründe faaliyet göstermiş olduğunu, bu sebeple de müvekkilinin davacı yana ait ürünler, ne zamandır satıldıkları v.b. konularda ilk elden bilgi sahibi olduğunu, ilgili ortaklığın fiili olarak 2021 yılı itibari ile bittiğini, bundan sonraki süreçte davacı yanın hukuki müdahaleler gerçekleştirmek sureti ile ticari faaliyetlerini engellemeye çalıştıklarını,

ortaklık bittikten sonra tarafların uzun yıllardır ilgili piyasada satışını gerçekleştirdiği hatta çeşitli varyasyonlarını yıllar öncesinde uluslararası ofisler nezdinde tescil başvurusuna konu ettiği kapüşonlu ve kapüşonsuz şekilde, üzerinde " ... " vb. şehir isimlerini ihtiva eden sweatshirt ürünlerini kendi adına tescil ettirdiğini, bu başvurulardan doğan hakları müvekkil ve müvekkilin ailesine karşı bir tehdit unsuru olarak kullanmak suretiyle ticari faaliyetlerini sekteye uğratmayı hedeflediğini, müvekkilinin bu başvuruların her birine ayrı ayrı itiraz ettiğini, davacı yana ait ... çoklu tasarım başvurularının tamamı reddedilmişken,

bazı tasarımlar açısından ise kısmen iptal kararları verildiğini, işbu dava konusu ... sayılı tasarımların harcıalem hale geldiğini ve davacı yanın başvurularının reddi yönünde verilen Kurum kararının son derece isabetli olduğunu, söz konusu tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığı gerekçesiyle işlem dosyasına sunulan onlarca delilin sunulduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR

Dava; yeni ve ayırt edici olmadığı gerekçesiyle Kurum tarafından reddedilen ...- ... sayılı tasarımların tesciline ilişkin davacı başvurusu ile ilgili olarak, ... ... tarafından alınan ... sayılı kararın iptali istemine ilişkindir.

Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'dan celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı şahsın ...- ... sayılı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik içermediği iddiası yönünden ...'in ... sayılı ... kararının iptalinin gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen ... kararının davacıya tebliğ tarihinin 14/01/2023 olduğu, 13/03/2023 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... ...'in ... sayılı kararında; " ...- ... sıra numaralı tasarımların itiraza gerekçe gösterilen önceki tarihli tescilli yurt dışı tasarımlar, önceki tarihte kamuya sunulan ürünler, başvuruya konu tasarımlarda bayrak kullanılması ve kötü niyet gerekçelerine dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir.

…

Akabinde Kurul ülke bayraklarının kullanılması gerekçesini incelemiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede itiraz gerekçesinin aksine, itiraza konu sweatshirtlerde yer alan görsellerin ürünler üzerinde bayrak olarak değil tasarımın bir parçası olarak yer aldığı görülmüş ve bu görsellerin tek başına bir bayrak olarak algılanmayan desen olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Ayrıca, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 61/6 maddesi ise “Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen, tasarımın görsel anlatımı üzerinde yer alan yazılı ibareler, ifade ettikleri kavramlar üzerinde inhisari hak sağlamaz.” hükmünü ihtiva etmekte olup bu açık hüküm uyarınca herhangi bir tasarımda yer alan yazılar ve şekiller başvuru sahibine inhisari bir hak da sağlamamaktadır.

Nihayetinde de Kurul yeni ve ayırt edici olmama gerekçesini incelemiştir. İtiraza konu ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen önceki tarihli tescilli yurt dışı tasarımlar ile önceki tarihte kamuya sunulan ürünlere ait fotoğraflar genel izlenim itibariyle benzer görülmüştür. Diğer taraftan başvuru sahibi vekili tarafından beyan edilen itiraza gerekçe tasarımların sahibinin müvekkilinin babası ... olması, ...’un müvekkilinin yaptığı tasarımların tesciline muvafakat vermesi veya itiraza sadece ...’un ye kili olduğu biçimindeki iddialar ise tasarım hukukunda mutlak yenilik ve ayırt edicilik arandığından değerlendirmeyi etkiler nitelikte bulunmamıştır. Belirtilen nedenlerle itiraz kabul edilmiştir.

KARAR

İtirazın kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

GEREKÇE

Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir.

Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı" dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir.

Aynı maddede (56/6); ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır.

Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda bir çok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır.

Seçenek özgürlüğüne ilişkin olarak; dava konusu tasarım sweetshirt ürünlerine dair olup kol ve gövdeyi örtecek baz form açısından benzerlik göstermeleri beklendik bir durumdur. Bileşenleri açısından bakıldığında da bel kısmında lastik, yaka kısmı, kol kısmı ve kol uçlarında lastik olması da ürününü temel yapısı gereği gene beklendik bir durumdur.

Temel unsurları varlığı açısından benzerlik beklendik bir konu olsa da bunların nasıl tasarlandığı, birbirleri ile nasıl ilişkilendirildikleri ve sweetshirt üzerinde yer alan grafik öğelerin nasıl kurgulandığı ise tasarımcının seçenek özgürlüğüne sahip olduğu alanlardır. Sweetshirtler benzer bileşenlere sahip olsalar bile özellikle üzerlerindeki grafiklerin tasarımları açısından tasarımcıya son derece geniş bir seçenek özgürlüğü alanı sunmaktadır.

Bunun yanında temel bileşenlerin birbirleri ile ilişkilendirilmeleri noktalarında da tasarımcının seçenek özgürlüğünden bahsetmek mümkündür.

Somut uyuşmazlığa "bilgilenmiş kullanıcı"nın tespiti bakımından bakacak olursak; bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Somut olay için hipotetik bilgilenmiş kullanıcının sweatshirt almış veya almaya niyetli olarak araştırma yapan kişiler olacağı, bu kişilerin sweetshirtler konusunda uzman olmayan, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri tahlil edebilecek nitelikte olduğu uyuşmazlık kapsamında alınan bilirkişi raporunda tespit edilmiş ve Mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgesi, ...'in ret kararına mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre;

Davaya konu iptali istenen ... sayılı ... kararına esas ...- ... sıra numaralı tasarım tescil başvurusunun ... kaydının incelenmesinden; 03/11/2023 tarihinde Kurum'a başvuru yapıldığı, başvurunun ... sınıfının 02-02 olduğu, ürün adının "Sweatshirt/tshirt" şeklinde belirtildiği, çoklu başvuru olduğu, Kurum tarafından yapılan değerlendirmede "İtiraza konu ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen önceki tarihli tescilli yurt dışı tasarımlar ile önceki tarihte kamuya sunulan ürünlere ait fotoğraflar genel izlenim itibariyle benzer görülmüştür." şeklinde tespit yapıldığı anlaşılmış ve söz konusu tespit ... kararına esas alınmıştır.

... Dairesi ( ... tasarım hukukuna ilişkin davalarda yenilik kriterinin belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesini aradığından ( ... , 14.12.2002 tarihli ve ... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (endüstriyel tasarımcı- marka ve patent vekili, endüstriyel tasarım bölümünde profesör) rapor dosyaya kazandırılmış, denetlenebilir olduğundan hükme esas alınmıştır. Bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle: "...Davalıya ait ...– ... sıra numaralı tasarımların mesnet tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer algılanacak tasarımlar olduğu ve hükümsüzlük koşullarının söz konusu olduğu..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

KARŞILAŞTIRMALAR

Tasarımlar karşılaştırılırken tüm benzerlik ve farklılıkların saptanması önem arz eder. Değerlendirme ise tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözündeki genel izlenimi açısından yapılır. Genel izlenimi doktrinde "..." olarak tanımlanan doğrultuda ele almak doğru bir yaklaşım olacaktır ki buna göre “Bütün kendisini oluşturan parçaların bir araya gelmesinden farklı bir şeydir.” ...

] Unutulmamalıdır ki; tasarımın, öncekilerden tamamen farklı olmasını beklemek yerinde bir davranış değildir. Başka bir deyişle, tasarımın tüm özelliklerinin öncekilerden farklı olması gerekmez. Bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle farklı olduğu değerlendirilen sonraki tasarım ayırt edici sayılır ve yenilik kriterini de sağlıyorsa tescili mümkündür.

1)...- ... Sıra Numaralı Tasarımlar ile Dava Konusu ... kararında Hükümsüzlüğe Mesnet Alınan Tasarımın Karşılaştırması:

Öncelikle dava konusu tasarımlar kendi içlerinde incelendiklerinde aynı tasarımın renk farkı olan versiyonları oldukları görülmektedir. Bir tasarım için sadece rengin farklı olması, tasarımı farklılaştıracak bir nitelik değildir. Mesnet tasarımlar incelendiğinde de tasarımlarının birbirlerinin renk farkı içeren versiyonları ve üzerlerinde yazan şehir ve ülke ismi farklılaşmış versiyonları olduğu görülmektedir. Bu noktada da renk farkı ve salt yazı farkı tasarımları farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda tasarımların karşılaştırılması aslında bir tasarım ile bir tasarımın karşılaştırılması şeklinde olacağı görülmektedir. Tasarımlar incelendiğinde mesnet tasarımlar ile davacı yana ait tasarımların ayniyet derecesinde benzer oldukları görülmektedir. Bu noktada davacı yana ait ...- ... sıra numaralı tasarımların, mesnet tasarımlar karşısında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Bu tasarımlar açısından ... ... sayılı kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

2)...- ... Sıra Numaralı Tasarımlar ile Dava Konusu ... Kararında Hükümsüzlüğe Mesnet Alınan Tasarımların Karşılaştırması:

Öncelikle dava konusu tasarımlar kendi içlerinde incelendiklerinde aynı tasarımın renk farkı olan versiyonları oldukları görülmektedir. Bir tasarım için sadece rengin farklı olması, tasarımı farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Mesnet tasarımlar incelendiğinde de tasarımlarının birbirlerinin renk farkı içeren versiyonları ve üzerlerinde yazan şehir ve ülke ismi farklılaşmış versiyonları olduğu görülmektedir. Bu noktada da renk farkı ve salt yazı farkı tasarımları farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Bu açıklamalar doğrultusunda tasarımların karşılaştırılması aslında bir tasarım ile bir tasarımın karşılaştırılması şeklinde olacağı görülmektedir. Tasarımlar incelendiğinde mesnet tasarımlar ile davacı yana ait tasarımların ayniyet derecesinde benzer oldukları görülmektedir. Bu noktada davacı yana ait ...- ... sıra numaralı tasarımların, mesnet tasarımlar karşısında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Bu tasarımlar açısından ... ... sayılı kararın yerinde olduğu anlaşılmıştır.

3)...- ... Sıra Numaralı Tasarımlar ile Dava Konusu ... Kararında Hükümsüzlüğe Mesnet Alınan Tasarımların Karşılaştırması:

Öncelikle dava konusu tasarımlar kendi içlerinde incelendiklerinde aynı tasarımın renk farkı olan versiyonları oldukları görülmektedir. Bu tasarım için sadece rengin farklı olması tasarımı farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Mesnet tasarımlar incelendiğinde de tasarımlarının birbirlerinin renk farkı içeren versiyonları ve üzerlerinde yazan şehir ve ülke ismi farklılaşmış versiyonları olduğu görülmektedir. Bu noktada da renk farkı ve salt yazı farkı tasarımları farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Bu açıklamalar doğrultusunda tasarımların karşılaştırılması aslında bir tasarım ile bir tasarımın karşılaştırılması şeklinde olacağı görülmektedir. Tasarımlar incelendiğinde mesnet tasarımlar ile davacı yana ait tasarımların ayniyet derecesinde benzer oldukları görülmektedir. Bu noktada davacı yana ait ...- ... sıra numaralı tasarımların, mesnet tasarımlar karşısında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Bu tasarımlar açısından ... ... sayılı kararın yerinde olduğu anlaşılmıştır.

4)...- ... Sıra Numaralı Tasarımlar ile Dava Konusu ... Kararında Hükümsüzlüğe Mesnet Alınan Tasarımların Karşılaştırması:

Mesnet tasarımlar incelendiğinde de tasarımlarının birbirlerine göre renk farkı içeren versiyonları, üzerlerinde yazan şehir ve ülke ismi farklılaşmış versiyonları ve kapüşonlu ve kapüşonsuz versiyonlarına karşı yine aynı düzende ve yakın formda yazılmış altında benzer fontta bir çizgiye yer verilmiş farklı bir şehir ismi ile bu grafik ögelerin beyaz bir kontur ile çevrili oluşuna kadar benzer ele alındığı, bayrağın bir yerden başka bir yere çekildiği, ancak yine kolda bayrak kullanımının benzer devam ettiği görülmektedir.

Ürünler karşılıklı olarak tasarımlar benzer grafik unsurların küçük farklılıklar ile benzer düzende yerleşimle çeşitli kombinasyonlar oluşturulması suretiyle elde edilmiş izlenimi bırakmaktadır. Bu noktada da renk farkı, yazı farkı, kapüşonlu olup olmama durumu tasarımları farklılaştıracak bir nitelik değildir.

Bu açıklamalar doğrultusunda ...- ... sıra numaralı tasarımların mesnet ürünler karşısında farklılaşamadığı, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer algılanacağı ve bu nedenle hükümsüzlük koşullarının söz konusu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Mahkememizce yukarıda yapılan açıklamalar ışığında görseller değerlendirildiğinde; tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırmadığı, dava konusu tasarım ile dava konusu ... kararında hükümsüzlüğe mesnet alınan ürünler arasında ayniyete varan benzerlik olduğu kanaati oluşmuş, dava konusu ... kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup yukarıda açıklanan gerekçelerle, davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸