Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/220 K.2024/97

Av. ... -...

DAVALILAR

1- ... - ... Av. ... -... : 2- ... -... Av. ...- ...

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali), Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 28/04/2023

KARAR TARİHİ : 07/03/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 21/03/2024

TALEP

Davacı vekili 28/04/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle: Müvekkilin uzun süredir alüminyum profil üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdiğini, geniş bir ürün yelpazesi sahibi olduğunu, davalıya ait .... sıralı profil tasarım tescil başvurularına yenilik özelliklerine haiz olmadığı gerekçesi ile itirazda bulunduğunu, ... tarafından itirazın kısmen kabul edildiğini ancak ..... nolu tasarımın tescilin devamına karar verildiğini, anılan ... kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının profil tasarımları değerlendirildiğinde yenilik ve ayırt edicilik vasfına sahip olmadığını,

davalının müvekkili tasarımlarından haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu tasarımın başka tasarımlar ile de benzerlik taşıdığını, davalı tasarımlarının müvekkile ait ... nolu tescil ile ve dava dışı ....

Şirketine ait Eylül 2010 tarihli katalogda yer alan ... ve Eylül 2022 tarihli katalogda yer alan ... kod nolu ürünler ile tırnak, yuva, kulak vb. gibi girinti ve çıkıntılara haiz bölgeleri açısından birebir aynı ve iltibas yaratacak nitelikte olduğunu, davalı tarafından tasarımlarda yer alan farklılıkların küçük farklılıklar olduğunun ikrar edildiğini, boyutsal farklılıkların tek başına bir ürünü farklılaştırmaya yetmeyeceğini, profil tasarımında geniş bir seçenek özgürlüğü olduğunu ileri sürerek,

... ... sayılı ... kararının iptaline, davalı şahıs adına ... nezdinde kayıtlı ... sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesi ve beyanında özetle: Kurulca yapılan inceleme ve değerlendirme sonucu; itiraza konu tasarımlardan ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımın ve ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen ...

Alüminyum Ürün Kataloglarında yer alan ... ve ... ürün kod numaralı ürünlerin genel izlenim itibarıyla benzer olduğu tespit edildiğini, buna karşılık itiraza konu ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen .... sıra numaralı tasarımlar ve diğer katalog ürünleri ise genel izlenim itibariyle farklı tasarımlar olduğunu, bu nedenlerle ... tarafından itirazın kısmen kabulüne yönelik ... sayılı karar hukuka uygun olup davacı vekilinin aksi yöndeki iddiaları haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı vekilinin, dava dilekçesinde,

müvekkil kurumun başka tasarımlara ilişkin verdiği kararlar ile mahkemelerce verilen yargı kararlarını örnek göstererek, bu kararların bu yargılamaya dayanak olması gerektiğini belirtmişse de bu iddiası da haksız ve mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı şahıs vekili dilekçe ve beyanında özetle: Müvekkilinin kendi entelektüel çabası neticesinde oluşturmuş olduğu tasarımları tescil etmek istediğini, itiraza konu tasarımların müvekkilin ilk veya tek tasarımları olmadığını, müvekkilin işbu başvurudan önce de tescil edilmiş veya tescil başvurusuna konu edilmiş birçok tasarımı bulunduğunu, kötü niyet itirazının kabul edilmemesi gerektiğini, son kullanıcı veya müşteri nezdinde bir iltibas ancak marka hukukunun konusu olabileceğini, müvekkilin başvurularının ayırt edici oldukları kadar yenilik özelliğine de sahip olduklarını ve aynı olmadıklarını,

profil tasarımının tescil edilebilmesi için perspektif açısının zorunlu olduğunu, profil tasarımlarında yer alan tırnaklar, taşıyıcılık özellikli eklentiler vb unsurlar tasarımcının seçenek özgürlüğünü daralttığını, ayırt edicilik değerlendirmesi bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yapılacağı için, söz konusu özelliklerin tasarımın genelinde dikkate alınmayacağını, ve tasarımlarda yer alan küçük farklılıklar ise ön plana çıkacağını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME

HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR

Dava; davalı başvurusu olan ... sayılı tasarım başvurusu ile ilgili olarak ... tarafından alınan ... sayılı ... kararının 9 nolu tasarım yönünden iptali ve tasarımın hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'dan celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, UYGULANACAK HÜKÜMLER ve GEREKÇE Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı başvurusu olan ... sayılı tasarım başvurusunun yeni ve ayırt edici olup olmadığı, ... tarafından alınan ... sayılı ... kararının 9 nolu tasarımlar yönünden iptali ve dava konusu tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen ... karar tebliğ tarihinin 03/03/2023 olduğu, 28/04/2023 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... ...'in ... sayılı kararında; "... sıra numaralı tasarımların itiraza gerekçe gösterilen .... ... sıra numaralı tasarımlar, katalog görselleri ve faturalara dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir.

...

Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede, itiraza konu tasarımlardan .... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen ... sıra numaralı tasarımın ve ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen ... Alüminyum Ürün Kataloglarında yer alan ... ve ... ürün kod numaralı ürünlerin genel izlenim itibarıyla benzer olduğu düşünülmüştür.

Buna karşılık itiraza konu ... sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen .... , ... sıra numaralı tasarımlar ve diğer katalog ürünlerinin ise genel izlenim itibariyle farklı olduğu kanaatine ulaşıldığından itirazın kısmen kabulü gerekmiştir.

KARAR

İtirazın kısmen kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.

6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir.

Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez.

Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir.

Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı" dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir.

Aynı maddede (56/6); ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır.

Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda bir çok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır.

Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallere ilişkin olarak SMK 58/f.2'deki kapsam, "tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürünün işlevini yerine getirebilmesi ancak belirli bir şekilde tasarlanmasını gerektiriyorsa, bu ürünün tasarımı korunamaz.

...., tasarım hukukuna ilişkin davalarda "mutlak yenilik" kriterinin belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesini aradığından (...., 14.12.2002 tarihli ve ... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (endüstriyel tasarım bölümünde profesör öğretim üyesi, tasarım uzmanı, sınai mülkiyet uzmanı) rapor dosyaya kazandırılmış, denetlenebilir olduğundan hükme esas alınmıştır.

Bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle: "...Davalıya ait ... sayılı tasarımının davacıya ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürün karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı • Davalıya ait ... sayılı tasarımının ... firmasına ait ... ve ... kodlu ürünler karşısında yeni ve ayırt edici olduğu..." şeklinde görüş bildirilmiştir. Dosya kapsamında alınan ek raporda da aynı görüş sunulmuştur. Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgesi, ...'in ret kararına mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre yapılan tespitler şu şekildedir:

Bilgilenmiş Kullanıcı: Profillerin ara mamul olması çoğu zaman nihai tüketicinin salt dışı ile muhatap olmasına sebep olmaktadır. Bu tür ürünlerde sıradan tüketiciler profilin kullanıldığı ürünler ile temas etmektedir. Bu açıdan bakıldığında somut olayda bilgilenmiş kullanıcı ürünlerinde bu tür profili kullanan ara tüketiciler olmalıdır. Bu meyanda heyetimizce somut olaya dönük bilgilenmiş kullanıcı bir pencere imalatçısı olarak seçilmiştir. Zira bu kullanıcı profilleri muayene edecek, kıyaslayacak aralarındaki farkları tahlil edebilecek bir gruptur. Seçenek Özgürlüğünün Belirlenmesi:

Huzurdaki dava profil geometrisi tasarımı ile alakalıdır. Bilindiği üzere, profil tasarımı kesit tasarımı üzerinden şekillenir be oluşturulan kesit tasarımı ektrüzyon ile profil haline getirilir. Profil ürünü bir amaç dahilinde tasarlanan kendinden beklenen fonksiyona göre formu oluşturulan bir ara mamuldür. Her profil birleşik bir sistemin parçası olabileceği kadar kendi ürün ailesi içinde belirli bir görevi yapmak üzere de tasarlanmış olabilir.

Günümüzde belirli bir yapısal çözüm gerektiren her alanda profiller kullanılmakta, ara mamul olarak nihai ürünü vücut bulması için önemli yapısal görevler üstlenmektedir. Kesit geometrisi çeşitliliği kadar profile tasarımına ulaşmak mümkündür. Her ne kadar yerleşik ve standartlaşmış çözümler olsa da her firma kendi ürün portföyünü yaratmakta bu ürünlerin tasarımında çoğu zaman standart haline gelmiş detaylarına ürünlerinde yer vermektedir.

Profillerin ara mamul olması bu tür harcı alem detayların birçok firma tarafından kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu meyanda kesit geometrisi tasarımı belirli standartların kılavuzluğunda amaca uygun şekilde çeşitlenebilmektedir. Bu açıdan bakıldığında geniş kesit seçeneği özgürlüğü geniş bir profil çeşitliliğine ve seçenek özgürlüğüne izin vermektedir.

KARŞILAŞTIRMALAR

Davacı vekilinin dava dilekçesi ile yenilik öldürücü bilgi-belge kapsamında;

1. ... firmasının ... nolu profil, ... alüm. kodu / ... sistem ismi ... / ...tasarımın yer aldığı kataloğu,

2. ... firmasının ... nolu profil, ... alüm. kodu / ... sistem ismi ... / ...tasarımın faturalarını,

3. ... firmasına ait profil tasarımlarının yer aldığı katalog görseli, 2010 ve 2012 yıllarına ait (... ve ... kod numaralı) ürünleri,

sunduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım ve ürünlerin kesit görüntüleri dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda belirtilmiştir. Isı bariyerinin üstüne gelen fitil nedeniyle, fitilin altında kalan tırnaklar normal kullanımda görünmemektedir.

1) Davalıya ait ... sayılı tasarım ile davacıya ait ... kararı ile hükümsüz kılınan davacıya ait itiraza mesnet ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürünü karşılaştırılması:

Benzer oranlara sahip "..." şeklindeki yapı, "..." nin alt ve üst yüzeylerinin düz/düze yakın olması, "..." nin kolunun ucunda "..." ve "..." şeklinde iki tırnağın bulunması, "..." nin uzun kısmında toplamda (3+2) 5 adet tırnağın bulunması, sol kısımda yer alan tırnakların sırasıyla ..., ... ve ... şeklinde olması ortak özellikleridir. Aralarında ... kodlu üründe "..."nin sol düz yüzeyinde, ... sayılı tasarımda sağ iç köşesinde bulunan minik çıkıntılar, iç yüzeyde sağda yer alan tırnakların birbirine mesafesi ve birinin "..." diğerinin "..." şeklinde olması, ... sayılı tasarımda profilin daha kalın olması gibi farklılıklar vardır.

Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandıramadığı kanaatine bilirkişi heyetince varılmış, mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

2. Davalıya ait ... sayılı tasarım ile ... firmasına ait ... kodlu ürünün karşılaştırılması:

Benzer oranlara sahip "..." şeklindeki yapı, "..." nin alt ve üst yüzeylerinin düz olması, "..." nin kolunun ucunda "..." ve "..." şeklinde iki tırnağın bulunması, "..." nin uzun kısmında tırnakların bulunması, sağ iç köşede bulunan minik çıkıntı ortak özellikleridir. Aralarında iç yüzeyde yer alan tırnakların birbirine mesafesi, sayısı ve şekilleri, ... kodlu üründe profilin daha kalın olması gibi farklılıklar vardır.

Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırdığı kanaatine bilirkişi heyetince varılmış, mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

3. Davalıya ait ... sayılı tasarım ile ... firmasına ait ... kodlu ürün karşılaştırılması:

Benzer oranlara sahip "..." şeklindeki yapı, "..." nin alt ve üst yüzeylerinin düz olması, "..." nin kolunun ucunda "..." ve "..." şeklinde iki tırnağın bulunması, "..." nin uzun kısmında tırnakların bulunması, sağ iç köşede bulunan minik çıkıntı ortak özellikleridir. Aralarında iç yüzeyde yer alan tırnakların birbirine mesafesi, sayısı ve şekilleri, ... kodlu üründe profilin daha kalın olması gibi farklılıklar vardır.

Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırdığı kanaatine bilirkişi heyetince varılmış, mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

Davalı yanın ... kodlu kataloğa yönelik itirazı dosya kapsamında alınan ek raporda değerlendirilmiş olup; ... kodlu katalog ürünü için mezkûr kataloğun ... nolu sayfasına ait bir görsel üzerinden değerlendirme yapıldığı rapor edilmiştir.

Devamla; öncelikle davacıya ait ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürününün bir birisinin aynısı olduğu, hatta 18.10.2022 tarihli ... başvuru numaralı tasarım başvurusuna yapılan itiraza karşı davalının kendisinin ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürününü müşterek kullandığı tespiti yapılmıştır.

Dosya kapsamında davalı vekilinin sunduğu dilekçelerinde de (26/06/2023 tarihli dilekçe) ... kodlu katalog ürününün bizzat davalı tarafından karşılaştırmaya konu edildiği, kataloğun mahiyeti konusunda bir beyanda bulunulmadığı görülmüştür.

Davacıya ait ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürünü bir birisinin aynısı olması ve ... kodlu katalog hakkında herhangi bir çekince olmaması ve bizzat karşılaştırmaların böyle bir çekince olmadan davalı yanca yapılması münasebeti ile bu itirazın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Mahkememizce; yukarıda yapılan açıklamalar ışığında görseller değerlendirildiğinde, tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalıya ait ... sayılı tasarımının davacıya ... nolu tasarım ve ... kodlu katalog ürün karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı davalının tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırmadığı kanaatine varıldığından, dava konusu tasarım ile görsel arasında ayniyete varan benzerlik olduğu kanaati oluşmuştur.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davaya konu ... sayılı tasarımın, davacıya ait itiraza mesnet görsel karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı, benzer olduğu tespit edildiğinden ... kararının iptali ve dava konusu tasarımın hükümsüz kılınması koşullarının oluştuğuna Mahkememizce kanaat getirilerek, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır. Davacı Masraf Dökümü: · İlk Masraf 385,40.-TL · Posta Masrafı 257,00.-TL · Bilirkişi Ücreti 3.300,00.-TL · Toplam 3.942,40-TL