Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/391 K.2025/62

....

DAVA

Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali)

DAVA TARİHİ : 18/09/2024

KARAR TARİHİ : 14/02/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 21/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 18/09/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, 1985 yılından bu yana .... nezdinde tescilli "..." markası ve ... asli unsuru ile eklentili karma marka şeklinde tescilli başkaca markalarıyla; uzun yıllardır elektronik, güvenlik, pos cihazları, tv ve başkaca bir çok farklı alanda kullanım ile pazarda büyük tanınırlığa sahip olduğunu, itirazlarının müvekkili ... asli unsuru kullanması ile 39. sınıfta tescilli markalarının olması nedeniyle kazanılmış üstün hakkının korunmamasını da barındırdığını, müvekkiline ait ... sayılı "...+..." ibareli marka başvurusunun SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca kısmen reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

müvekkilinin müktesep hak sahibi olduğu olgusunun davalı kurumca dikkate alınmadığını belirterek; .... 'nun 18.07.2024 tarihli ... karar numaralı itirazlarının reddi kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 09/10/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Başvuru konusu marka ile redde mesnet alınan markanın aynı/aynı tür hizmetleri içerdiğini, markaları oluşturan işaretlerin ayırt edilemeyecek derecede benzer olduklarını, müvekkili kurum tarafından verilen ... kararının hukuka uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalının tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı "...+..." ibareli marka başvurusu ile redde mesnet alınan .... sayılı marka arasında "Su temin hizmetleri" bakımından SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca ayırt edilemeyecek derecede benzerlik bulunup bulunmadığı, davacının müktesep hakkının bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşlem dosyasının tetkikinde; davacının 31.03.2023 tarihinde "...+..." ibareli ... sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca marka tescil başvuru kapsamından "Su temin hizmetleri"nin çıkarılmasına karar verildiği, redde mesnet olarak .... sayılı markaların gösterildiği, bu karara karşı davacı tarafından 27.09.2023 tarihinde karara itirazda bulunulduğu, yapılan itirazı değerlendiren ... ...'nun ... sayılı ... kararı ile itirazın reddine karar verdiği, ancak ... sayılı markayı ret gerekçesinden çıkardığı, bu kararın davacı ... vekiline 19.07.2024 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler marka olarak tescil edilmezler. (6769 sayılı SMK m.5/1-ç)

Mutlak red nedenleri, marka olarak seçilmiş bulunan işaretin niteliğinden kaynaklı, yetkili mercilerce re'sen incelenmesi gereken tescil engelleridir. Söz konusu engellerin dayanağı kamu menfaati ve kamu düzenidir.

Bu kategori içerisine giren işaretlerin, başka bir kişiye ait oldukları veya üzerlerinde üçüncü kişilerin hakları bulunduğu için değil, aksine herkesin kullanımına açık tutulmaları gerektiğinden üzerlerinde hiç kimsenin hak iddia edemeyeceği mülahazasıyla marka olarak tescilleri reddedilmektedir.

Bunun tek istisnasını, daha önce, aynı türdeki mal ya da hizmetler için tescil olunmuş veya tescili için müracaat edilmiş bulunan bir markanın aynısı ya da ayırt edilemeyecek derecede benzeyen marka başvuruları oluşturmaktadır. Bu olasılık, üçüncü bir kişinin marka hakkı temeline dayanmakla birlikte mutlak red nedenleri arasında sayılmıştır. (.... ) Marka hukukunda öncelik ilkesi hakimdir.

Bu ilkeye göre, marka olarak tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir işaret, aynı mal ya da hizmetler için başkası tarafından tescil ettirilemez. Bu ilkenin görünümlerinden birini 6769 sayılı SMK m.5/1-ç bendinde düzenlenen mutlak red nedeni oluşturur.

SMK'nin 5.maddesi mutlak red nedenlerini düzenlemiş olup, bu maddede sayılan hususlar gerek ..., gerekse mahkemelerce resen gözetilmesi gerekir. SMK'nin 6.maddesi ise, nisbi red sebeplerini düzenlemiş olup, bu maddede düzenlenen hususlar resen gözetilemez, ancak ilgili kişiler tarafından ileri sürülebilir.

SMK'nin 5/1-ç bendinde belirtilen "aynı" olma; karşılaştırılan işaretlerin özdeş, birbirinden farksız, birebir aynı, taklit v.b. olmalarını ifade eder. Bunun yanında, işaretlerin örneğin farklı renk veya büyüklükte olması, yazı karakteri ya da tipinin farklılaştırılması gibi değişiklikler de "aynı" olma durumunu etkilemez.

"Ayırt edilemeyecek kadar benzerlik" ise, karşılaştırılan işaretler arasındaki farklılıkların markanın kapsadığı mal ve hizmetin orta düzeydeki alıcı kitlesi üzerinde bıraktığı genel izlenim itibariyle önemsenmeyecek derecede düşük olması nedeniyle aynı işaret gibi algılanmasıdır.

Bu durumda, karşılaştırılan işaretlerin "aynı" ya da "ayırt edilemeyecek kadar benzer" olması halinde, markayı oluşturan işaretler arasında iltibasın varlığı ayrıca bir inceleme yapılmasını gereksiz kılacak derecede güçlü ve açık olduğu peşinen kabul edileceğinden; anılan Kanunun 5/1-ç bendinde ayrıca iltibas tehlikesi bulunup bulunmadığı hususlarının da araştırılması gibi bir koşul yer almamıştır.

Bu bakımdan, yukarıda da ifade edildiği gibi bir ayniyet veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlik mevcut ise ... tarafından re'sen başvurunun 6769 sayılı SMK 5/1-ç bendi uyarınca reddine karar verilebilecektir.

Ancak, marka tescilinde nispi ret nedeninin düzenlendiği 6769 sayılı SMK 6/1 fıkrasına göre başvurunun reddedilebilmesi için, başvurunun bültende ilanı üzerine yasal sürede ilgililerin itirazı halinde Kurumca işaretler arasında bağlantı olduğu ihtimali de dahil halk tarafından karıştırılma ihtimaline neden olacak derecede benzerlik bulunup bulunmadığı hususu incelenecektir.

Bir başka deyişle, anılan madde hükmüne göre yapılacak benzerlik incelenmesinde asıl olan karıştırılma ihtimalidir.

Bu nedenle, 6769 sayılı SMK m.18. maddesi uyarınca Kurum tarafından 6. madde yönünden inceleme yapılırken, başvuru konusu işaretin üzerinde kullanılacağı mal veya hizmetlerin ortalama tüketicileri nezdinde sicilde daha önce tescilli bir marka veya marka başvurusu ile karıştırılma ihtimaline yol açılıp açılmayacağının da değerlendirilmesini gerektiren derecede, yani Kurumca takdir yetkisinin kullanılacağı bir benzerlik mevcut ise, bu takdirde işaretler arasında güçlü ve açık bir iltibasın varlığı peşinen kabul edilmiş sayılamayacağından "ayırt edilemeyecek kadar benzerlik" bulunduğundan bahisle re'sen, başvurunun reddine karar verilemez.

Çünkü, böyle bir durumda işaretlerin 6769 sayılı SMK m.6/1 fıkrası anlamında bir "benzer"liği söz konusu olacağından, artık bu husus nispi ret nedeni olarak ve ancak başvuruya itiraz halinde Kurumca değerlendirilebilecektir. Zira, nispi red sebepleri kamu menfaati ile ilgili olmadığından, mahkeme veya ... tarafından re'sen dikkate alınması mümkün değildir.

Bunların mutlaka 6769 sayılı SMK'nin düzenlediği prosedür çerçevesinde ilgili kişiler tarafından itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir. SMK'nin 6/1 fıkrası kapsamında karıştırılma tehlikesine yol açıp açmadığının değerlendirilebilmesi ise ancak ilgililer tarafından anılan Kanun çerçevesinde itirazda bulunulmasına bağlıdır. Böyle bir değerlendirme yapılırken her tescil başvurusunun somut koşullarının gözetilmesi gerekliliği de göz ardı edilmemelidir.

(Mülga KHK dönemine ilişkin değerlendirme; ... 05/10/2012 tarih .... )

Ayırt edilemeyecek kadar benzerlik incelemesinde, markaların kapsadıkları mal veya hizmet gruplarına göre belirlenecek olan ortalama tüketiciler esas alınacak ve yapılacak karşılaştırma sırasında markalardaki ayırt edici özellik taşımayan tali ve jenerik unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Ortalama tüketicinin dikkat ve algı düzeyi, mal veya hizmetin niteliğine, türüne ve fiyatına göre değişebilmektedir.

Markaların ortalama tüketici tarafından ne şekilde algılandıkları, ayırt edilemeyecek kadar benzerlik incelemesinde yapılacak global değerlendirme bakımından belirleyici role sahiptir. Ortalama tüketici. "İyi bilgilenmiş, makul derecede gözlem yapan, makul derecede dikkatli, makul derecede tecrübeli ve makul derecede ihtiyatlı kimse"dir. Bu farazi kişi, markayı bir bütün olarak algılar, değişik markalar arasında karşılaştırma imkanını nadiren bulabilir.

Daha çok, markaları, hafızasında tutabildiği kadar görüntüsüne göre değerlendirme yapar, detayların analizine girmez. (.... )

Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, celp edilen marka işlem dosyası, redde mesnet marka tescil belgesi ve tüm dosya kapsamına göre;

İlk olarak belirtilmesi gerekir ki; .... Dairesi'nin ve ...'nun yerleşmiş uygulamasına göre (HGK. 19.11.2003 T, E. .... ) ... kararının yerinde olup olmadığı, kararın alındığı tarihteki koşullara göre değerlendirilmelidir. (.... ) Eldeki talep de salt ... kararının iptali istemini barındırdığından ... karar tarihi olan 18.07.2024 tarihindeki marka işlem dosyasında mevcut maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak ve salt marka işlem dosyası ile sınırlı olarak değerlendirme yapılmıştır.

.... Dairesi'nin 19/01/2023 tarih .... , 16/01/2023 tarih .... sayılı onama kararlarına mesnet ilk derece ve istinaf daire kararları da dikkate alınarak; ... kararının iptali istemine ilişkin iş bu davada, ... kararında redde mesnet gösterilen marka hakkında.... Esas sayılı dosyası üzerinden yürütülen hükümsüzlük davasının neticesinin, ... kararının denetimini yapan mahkememiz bakımından bekletici mesele sayılması isteminin reddine karar verilmiş ve işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Dava konusu marka başvurusundan çıkartılan ve iş bu davaya konu olan "Su temin hizmetleri" ile redde mesnet marka kapsamında yer alan "Su temin hizmetleri" emtiaları aynıdır.

Dava konusu marka başvurusu incelendiğinde; kelime, renk ve ... unsurlarından oluştuğu, koyu mavi ve açık mavi renkler ile yukarıya ve aşağıya bakacak şekilde yön figürlerine yer verildiği, koyu mavi renkli zemin üzerinde beyaz renkler ile "..." ibaresine yer verildiği müşahede edilmiştir.

Redde mesnet marka incelendiğinde; salt kelime unsurundan oluştuğu, siyah renk ile "..." ibaresinden teşekkül edildiği tespit edilmiştir.

Dava konusu marka başvurusu ile redde mesnet marka global olarak karşılaştırıldığında; "..." ibaresinin müşterekliğinden kaynaklı olarak, markalar arasında yüksek düzeyde benzerlik bulunsa da, karşılaştırılan markalar tıpa tıp aynı değildir. Markalarda yer alan ..., renk ve yazı tipleri birbirlerinden farklıdır. Başvuru markasında yer alan ve yukarıda tasvir edilen ... unsurları, bu markanın genel görünümüne asgari düzeyde somut ayırt edicilik katmaktadır.

Markalarda bulunan renk, ... ve yazı stili gibi farklılıkların, markaları genel olarak ayırt edilemeyecek derecede benzer olmaktan çıkardığı kabul edilmelidir. Ayrıca; kelime ibaresinden kaynaklı benzerliğin ilgili tüketiciler nezdinde bağlantı kurma ihtimali dahil karıştırılma tehlikesine yol açabileceği düşünülse bile, bu husus SMK m.6/1 hükmü bağlamında ancak nispi tescil engeli oluşturabilecektir.

Bu durumda, davalı ...'in SMK m.6/1 hükmü kapsamı içerisine girecek şekilde benzerlik değerlendirmesi yapması, gerek SMK m.5/1-ç bendinde belirtilen düzenlemeye, gerekse SMK m.5/1-ç bendinin uygulanmasını gösterir yerleşik yargı içtihatlarına aykırılık teşkil etmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki.

SMK m.5/1-ç bendinde belirtilen mutlak tescil engeline ilişkin düzenleme, SMK'nin genel gerekçesinde ... mevzuatıyla uyumunun arttırılmasını amaçladığını belirten açıklama karşısında, ...'nin 2015/2436 sayılı topluluk marka direktifi ile ... sayılı topluluk marka tüzüğünde mutlak tescil engeli olarak değil, nispi tescil engeli olarak düzenlenmiştir.

SMK'nin ... mevzuatıyla uyumunun arttırılmasına ilişkin Kanun Koyucunun amacı doğrultusunda SMK m.5/1-ç bendinin dar yorumlanması, Kanun Koyucunun amacına uygundur. Esasında markaların benzerliği problemi, içerisinde subjektif unsurları barındırdığından SMK m.5/1-ç bendi kapsamında yapılacak değerlendirmede ilk bakışta ve hemen aynılık veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlik olgularının mevcudiyetinin aranması elzemdir.

Somut olayda, yukarıda yer verilen maddi tespitler karşısında, ilk bakışta ve hemen markaların aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer bulunmadıkları, markalar arasında bulunan ve yukarıda açıklanan farklılıkların, marka başvurusunun yayıma çıkartılmasını zaruri kıldığı, davalı ...'ce SMK m.5/1-ç bendi dayanak gösterilerek yapılan değerlendirmenin belirtilen gerekçelerle hatalı olduğu kabul edilmiştir.

Nitekim eldeki uyuşmazlığa emsal olabilecek nitelikteki bir uyuşmazlıkta; .... Dairesi'nin 15.02.2021 T .... sayılı kararı ile; ... markası ile ... (Şekilli yazım karakterinde) markası arasında, SMK m.5/1-ç hükmü uyarınca iltibas bulunmadığı yönünde karar verilerek, SMK m.5/1-ç hükmü, yukarıda ifade edildiği üzere, dar yorumlanarak mesele çözümlenmiştir. Yargılamanın sonucuna etki etmemekle birlikte, eksiklik bulunmaması adına davacı yanın ileri sürdüğü müktesep hak iddiası da aşağıdaki şekilde irdelenmiştir. .... .’nin 19.09.2008 tarih ve .... . sayılı “.... ” kararında kazanılmış hak teşkil eden önceki markaların tespiti yönünden bazı kıstaslar getirmiştir.

.... Dairesinin 19.09.2008 tarihli ve ..... Sayılı kararına göre.

Bir işletme tarafından uzunca süredir kullanılan markanın asli unsuru muhafaza edilerek ve markanın bu işletme ile bağlantısı ve tüketici nezdinde yarattığı izlenim korunmak suretiyle, önceki markanın kapsadığı ürünlerin veya bir ürün çeşidinin tüketiciye yenilenmiş bir marka imajı ile sunulması ve bu yolla marka sahibi işletmenin piyasaya arz ettiği ürünlerinin de işletmesel köken olarak öncekilerle bağlantılı olduğu mesajını veren yeni markalar yaratmak amacıyla önceki markada yer alan asıl unsurun yanına başkaca asli ve/veya tali unsurlar ekleyerek oluşturduğu markaların seri marka olarak kabulü olanaklıdır.

Bu tür markalar niteliği itibariyle 556 sayılı KHK'nın 55. maddesinde tanımlanan ortak markalara benzemekle birlikte; seri markalar, ortak markalarda mevcut olan bir grupta yer alan işletmelerin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerden ayırt edilmesi fonksiyonu, teknik yönetmelik gibi özelliklere sahip olması gerekmeyen ve esasen ortak asli unsuru taşımakla birlikte her biri diğerinden bağımsız nitelikteki ticaret ve hizmet markalarıdır.

Bu karar içeriğinden de anlaşılabileceği üzere müktesep hakkın kabulü üç koşula bağlanmıştır. Bunlar:

• müktesep hak iddia edilen marka ile davaya konu markadaki asli unsurların muhafaza edilmiş olması ve eski markaya karşı hükümsüzlük davası açılacak sürenin dolmuş olması ve bu markanın çekişmesiz şekilde kullanılması,

• markalar arasında işletme ile bağlantısı ve tüketici nezdinde yaratılan izlenimin korunması,

• dava konusu markada, müktesep hak iddia edilen markaya nazaran kapsamın genişletilmemiş olması.

Bu üç şartın gerçekleştiği durumlarda marka sahibi kazanılmış hak elde eder.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olayda yapılan incelemede; dava konusu marka tescil başvuru tarihi olan 31/03/2023 tarihi itibariyle en az beş yıldır tescilli olan davacı markaları bakımından yapılan değerlendirmede, "Su temin hizmetleri"nin bu kapsama giren markaların tescil listelerinde yer almadığı, dava konusu marka tescil başvuru tarihi itibariyle beş yıldan daha az süreli olarak tescilli olan davacı markaları bakımından ise potansiyel hükümsüzlük süresi sona ermediğinden söz konusu markaların müktesep hak iddiasına mesnet olamayacakları, sonuç olarak, davaya konu marka başvurusundan çıkartılan ve iş bu davanın konusunu oluşturan "Su temin hizmetleri" bakımından davacı yanın önceki tarihli markalarından kaynaklı olarak müktesep hakkının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; somut olayda SMK m.5/1-ç hükmü koşulunun oluşmadığı anlaşıldığından, davanın kabulü ile; ... sayılı ... kararının iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E imzalıdır Hakim ... · E imzalıdır