Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/467 K.2023/688

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ev satın almak isteği ile ...'e ait emlak ofisine gittiğini, ... isimli kişi tarafından müvekkilinin talebini karşılayacak özelliklere sahip bir evin bulunduğunu söylenerek müvekkilinin ikna edildiğini, evi satın almak isteyen başka alıcılar olduğu söylenerek önce sözleşmenin imzalatıldığını, araştırmaların daha sonra yapılabileceğinin söylendiğini, sözleşme gereğince kendisinden 5.000,00 TL kapora bedeli ve 10.000,00 TL bedelli boş teminat senedi alındığını,

sözleşmeye konu ev için kredi çekeceği sırada daire ile ilgili yaptığı araştırmada evin belirtilen özelliklere sahip olmadığını hatta sahibinin de farklı bir kişi olduğunu öğrenendiğini, bunun üzerine sözleşmeden döndüğünü ancak kapora ve teminat senedinin kendisine teslim edilmediğini hatta teminat senedinin davalı tarafından icra takibine konulduğunu belirterek ...

32. İcra Md. 2015/23219 E. Sayılı dosyası üzerinden takibin durdurulmasını, keşidecisi ... ve lehtarı ... olan 10.000 TL bedelli, 15.10.2015 vade tarihli senedin bedelsizliğinin tespitine, ...'e ödenen 5.000 TL kaporanın 16.11.2015 tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...'den alınarak müvekkiline verilmesini, davalıların %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretini davalılara aidiyetine karar verilmesini istemiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmış ancak cevap dilekçesi sunulmamıştır.

Yargılama safahatı : Davanın açıldığı mahkeme olan ... 4.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 2015/462 Esas ve 2015/385 Karar sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın Tüketici Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği akabinde, ... 2.Tüketici Mahkemesine ait 25/12/2019 tarih, 2016/1507 esas, 2019/559 karar sayılı ilam ile davanın kabulüne dair karar verilerek, ...

32. İcra Müdürlüğü'nün 2015/23219 Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan icra takibinin iptaline, dava konusu Keşidecisi ... ve lehtarı ... olan 11/10/2015 keşide ve 15/10/2015 vade tarihli 10.000,00 TL tutarlı senedin bedelsizliğinin TESPİTİNE, 5.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiği, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine, ...

Bölge Adliye Mahkemesi 22.Hukuk Dairesi'nin 27/02/2023 tarih, 2020/1029 Esas, 2023/27 Karar sayılı kararı ile ; ''........davacının davalılardan ... yönünden talebinin kambiyo hukukuna ilişkin olduğu, davalı emlakçı ... yönünden ise kapora iadesinin talep edildiği ve adı geçen davalı yönünden tüketici mahkemesi görevli ise de davalı ... yönünden 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenen kıymetli evrak hukukuna ilişkin olup, bu davalıya yönelik dava yönünden ticaret mahkemesinin TTK 4.madde gereğince görevli olduğu,

davalı ...'a yönelik davayı ayırarak görev hususunun da resen gözetilmesi gerektiğinden bu davalı yönünden mahkemenin görevli olmaması nedeniyle HMK'nin 114/c. ve 115/2.maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği....' gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek dosyanın ... 2.Tüketici Mahkemesine iadesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İstinaf karar ilamı sonrasında dosyanın ... 2.Tüketici Mahkemesine ait 2023/176 Esas sırasına kaydının yapıldığı akabinde 03/04/2023 tarihli ara karar ile davalı ...(bono lehdarı) yönünden tefrik kararı verilerek dosyanın bu kez ... 2 Tüketici Mahkemesine ait 2023/184 Esas sırasına kaydedildiği, akabinde 2023/184 Esas ve 2023/252 Karar sayılı karar ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın mahkememize tevzi edildiği anlaşılmıştır.

DELİLLER

-Sözleşme örneği, -... 32. İcra Md. 2015/23219 E. Sayılı dosyası -Tanık beyanları -... 7.Asliye Ceza Mahkemesi 2017/96 E sayılı dosya örneği -İhtarname örneği -Tapu Kaydı -Bilirkişi İncelemesi

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; bonodan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekilince açılan dava ile; davacının ev satım sözleşmesi kapsamında kapsamında kendisinden alınan teminat senedi niteliğindeki davaya ve icra takibine konu bonodan dolayı borçlu olmadığını iddia ederek menfi tespit talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davaya ve ... 32. İcra Md. 2015/23219 E. Sayılı dosyasına konu bono incelendiğinde, keşidecisinin davacı ..., lehtarının davalı ... olduğu, 10.000 TL bedelli olup, 15.10.2015 vade, 11/10/2015 düzenleme tarihli olduğu görülmektedir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle senede karşı senetle ispat kuralı, bononun hukuki niteliğine ilişkin kuralların bir arada irdelenmesi gerekmektedir.

İspat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190.maddesine göre “ (1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.”

Senetle ispat kuralı ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) 201. maddede yer almakta olup, buna göre; senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen, senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemlerin kanunda belirtilen miktardan az bir miktarda olsa bile tanıkla ispat edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine göre ise; borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilecektir.

Davanın açıldığı tarih itibari ile yürürlükte bulunan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 776. maddesine göre bono veya emre yazılı senet, senet metninde (bono) veya (emre yazılı senet) kelimesini ve senet Türkçe'den başka bir dilde yazılmışsa o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini, vadeyi, ödeme yerini, kime ve kimin emrine ödenecek ise onun adını, düzenlenme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını içermelidir.

Sıralanan bu kayıtlar bononun zorunlu ve geçerliliğini etkileyecek olan zorunlu unsurlardır. Bonoyu düzenleyen borçlunun ödeme vaadini içeren bir tür kambiyo senedi olan bonoda taraflar 776. maddede belirtilen şekli koşulların yanında bononun ihdas nedeni (malen/nakden ya da teminat kaydı ile alındığını), uyuşmazlık durumunda aralarındaki anlaşmaya göre yetkili olacak mahkeme, faiz gibi bononun geçerliliğine etki etmeyecek ihtiyari unsurları belirleyerek senede ekleyebilirler.

Sıralanan şekil şartlarından da anlaşıldığı üzere, kambiyo senetleri temel hukuki ilişkiden bağımsız bir nitelik taşır ve soyut bir borç ikrarı içerir. Bu nedenle de bono düzenlenirken temel ilişkinin kaynağına yönelik “bedelin malen-nakden ya da teminat olarak alındığına” ilişkin ibarelerin senede yazılması zorunlu değildir. Taraflar bu ibareleri ticaret hayatındaki olası bir uyuşmazlık durumunda ispat hukukunda karşılaşabilecekleri zorlukları daha kolay aşmak amacıyla ihtiyari olarak kayıt altına almaktadırlar. Yoksa elbette ki bu kayıtlar bağımsız borç ikrarı içeren senetlerin niteliğine etki etmemektedir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ışığında gerçekleşen somut olay değerlendirildiğinde ;

Davacı eldeki davada, davaya konu bononun teminat senedi olarak verildiğini ileri sürmekte olup, menfi tespit davalarında kural olarak davalı alacaklı alacağını ispatla yükümlü ise de, takibe konu bono kambiyo senedi vasfında olup illetten mücerret olduğu, bu durumda bonodan dolayı borçlu olunmadığına dair ispat yükümlülüğünün davacıya ait olduğu anlaşılmaktadır. Senede karşı senetle ispat kuralı gereğince, davacı borçlunun, takip ve dava konusu edilen bononun teminat olarak verildiğini yazılı delille kanıtlaması gerekmekte olup, teminat iddiasının senet metninden anlaşılamadığı sabit olup, davacı vekilince, dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmadığı anlaşılmaktadır.

Dosya içerisinde yer alan ... E sayılı dosya örneğinin incelenmesinde ; sanığın ..., müştekinin davacı ... olduğu, sanığın "biz bu parayı söke söke alırız, canını da çok yakarız" diyerek tehdit ettiği gerekçesiyle açılan davada sanığın mahkumiyetine karar verilmiş olduğu, eldeki dosya davalısının sanık sıfatının bulunmadığı gibi, dosyada bononun veriliş nedeni ilişkin alınmış bir ifadesinin de bulunmadığı hal böyle olunca, davacının davasını kanıtlayamadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır