Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/530 K.2024/463

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/530 Esas - 2024/463 T.C.

... TÜRK MİLLETİ ADINA

6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2023/530 Esas

KARAR NO : 2024/463

DAVA

İstirdat (Çek İstirdadı)

DAVA TARİHİ : 27/07/2023

KARAR TARİHİ : 10/09/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 30/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan çek istirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin lehtar olarak olduğu, Keşideci ... Harita Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi olan, keşide yeri ..., 10/02/2023 keşide tarihli 150.000,00-TL bedelli Türkiye Halk Bankası Yıldız/... şubesine ait 0847907 seri nolu çekin kaybolduğunu, bunun üzerine taraflarınca 05/12/2022 tarihinde A... .... .... .... 53393 sayılı cevabi yazısı ile. 10/02/2023 tarihinde ... .... .... Bankası AŞ..... .... ....

Şubesine ibraz edildiğinin öğrenildiğini, müvekkil firmanın, ... Teknoloji Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile hiçbir ticari ilişkisi ve hiçbir alacak-borç ilişkisi bulunmadığını, çeki bankaya ibraz eden firma ile ya da ...

Otomotiv şirketi ile müvekkili arasında herhangi fatura para alışverişi vs bulunmadığını, dava konusu çekin müvekkili elinden rızası dışında çıktığını bu konuda tanık beyanları vs delilleri ile ispat olunacağını 10/02/2023 keşide tarihli 150.000,00 -TL bedelli .... .... .... seri nolu çekin davalıdan istirdadına ve müvekkil firmaya iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

-Davaya konu 0847907 Seri Numaralı çek,

-.... .... ..... çek iptali dava dosyası, -Çekin ibraz edildiği dava dışı banka cevabi yazısı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan çekin istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı tarafından işbu dava konusu çekin de aralarında bulunduğu bir takım çekler için.... .... .... Esas sayılı dosyasına kayden hasımsız çek iptali isteminde bulunulduğu, yargılamanın devamında, dava konusu çekin ibrazı nedeniyle, davacıya çek istirdadı davası açılmak üzere süre ve önel verilmesi üzerine, eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' şeklindedir.

Yasal düzenlemeden anlaşılacağı üzere; zayi olan çekin istirdadı istemine ilişkin davada ispat yükü davacıda olup, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.(Bkz. Y. 11. HD. 2016/13508 E., 2018/6681 K., 25/10/2018 T.)

Anlatılan ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu çekin keşidecisinin dava dışı ... Harita...AŞ Şirketi, lehtarının davacı Proland şirketi olduğu, çekin arka yüzü incelendiğinde ilk cironun lehtar tarafından yapıldığı, akabinde dava dışı ... Otomotiv şirketi ve davalı şirketin cirolarının bulunduğu, ciroların tamamının beyan ciro şeklinde yapıldığı, çekin arka yüzünde ibraz şerhi görülmemekle birlikte banka cevabi yazısı ile çekin davalı şirket tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği görülmüştür. Bu doğrultuda ciro zincirinde şeklen kopukluk bulunmadığı, ve yine davalının şeklen yetkili hamil olarak gözüktüğü görülmektedir.

Davalının çeki kötü niyetli veya ağır kusuru ile iktisap edip etmediği yönündeki değerlendirmede ise; davacı yan; davanın ispatı noktasında, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığına dair ticari defter ve banka kayıtları gibi ticari kayıtlar üzerinde incele yapılması hususunda bilirkişi deliline, tanık ve yemin delillerine dayanmış yine eldeki dava konusu çekin haricinde başkaca çekler yönünden de istirdat davaları bulunduğuna ve bu davalarda davanın kabulü yönünde kararlar verildiği hususlarına dayanmıştır.

Hemen belirtmek gerekir ki eldeki davanın konusu olmayan başkaca çeklerin kötüniyetle/ağır kusurla devralınmış olması eldeki davaya konu çekin de kötüniyetle devralındığı anlamına gelmeyeceğinden dava konusu çek dışındaki başkaca çeklere ilişkin soruşturma veya dava dosyalarının varlığı ispata elverişli delil olarak görülmemiştir.

Tanık ve yemin delilleri bakımından ise; davacı yan tarafından tanık delilinden vazgeçilmiş olmakla tanık delili toplanılmamıştır. Yine dava dilekçesinde yemin deliline dayanılmış ise de HMK'nın 226/1-c maddesi uarınca kişiyi ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar yemine konu olamayacağından yemin delili hatırlatılmamıştır(toplanmamıştır).

Diğer yandan ticari defter ve kayıtların bilirkişi marifetiyle incelenmesi hususunda; bilindiği üzere defterle incelense dahi, davalının çeki deftere kayıt zorunluluğu bulunmadığı gibi(bkz.

Y 19. HD. 2015/8407 E., 2016/12396 K., yine 2016/17145 E., 2018/1865 K.), davalı ya da davalıdan önceki dava dışı ciranta ile davalı arasında ticari ilişki bulunmaması veya ispat külfeti kendi üzerinde bulunmayan davalının bu konuda herhangi bir açıklamada bulunmaması hususları davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiği anlamına gelmeyecektir. (Bkz. İst.

BAM 43. HD. 2020/1109 E., 2022/1201 K., 01/11/2022 T.) Dolayısıyla ticari defterlerin incelenmesi davanın ispatı açısından sonuca etkili olmayacağından, diğer bir anlatımla taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmamasının veya çekin defterlerde kayıtlı olup olmamasının davalı şirketin kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispata yeterli olmayacağı nazara alınarak ticari defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmamıştır.

(Aynı yönde bkz. Konya BAM 2019/2651 E., 2022/267 K., 03/03/2022 T.. Kayseri BAM 2024/868 E., 2024/928 K., 25/04/2024 T)

Yapılan açıklamalar kapsamında; ispat yükü kendi üzerinde olan davacı tarafın, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

10/09/2024