Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/55 K.2023/719

T.C. ...6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/55 Esas - 2023/719

T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN

ANKARA GEREKÇELİ KARAR

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/55

KARAR NO : 2023/719

DAVA

Banka Teminat Mektubunun İadesi Davası

DAVA TARİHİ : 20/01/2023

KARAR TARİHİ : 09/11/2023

G.K.YAZILDIĞI TARİH : 09/12/2023

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

1.İDDİA:

Davacı vekili özetle.

Davacı şirket ile davalı arasında, ...Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve İşletme Müdürlüklerine ait "Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım İşi" dolayısı ile 22.12.2015 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2016 tarihinde başlanılan işin 31.12.2018 tarihinde bitirildiğini, Sözleşmenin 11.1.1. maddesi uyarınca, Türkiye Vakıflar Bankasına ait 11.12.2015 tarihli ve 7100077813 numaralı 600.000,00 TL tutarlı 30.05.2019 tarihine kadar geçerli kesin teminat mektubu verildiğini, halen süresinin devam ettiğini, davalı uhdesinde bulunan teminat mektubunun iadesi taleplerinin geri çevrildiğini, yüklenilen işin 31 12.2018 tarihinde bitirildiğini,

davalı idare tarafından davacı şirkete kesin kabul işlemi yapılarak, iş deneyim belgesi verildiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ceyhan Sosyal Güvenlik Merkezince davalıya yazılan 16.04.2019 tarih ve 73826954-202.99-E.5851313 sayılı yazı ile davacı şirketin teminat mektubunun iadesinde 5510 sayılı Yasanın 90. maddesi gereğince herhangi bir sakınca olmadığının bildirildiği,

kesin ve ek kesin teminat mektubunun iadesi için tüm yasal şartların yerine getirildiğini, teminat mektubunun iade edilmediği süre zarfında bankalarca davacı şirketten teminat mektubu komisyonu adı altında aylık/yıllık dönemler halinde teminat mektubu için ücret tahakkuk ettirildiğini belirterek, Türkiye Vakıflar Bankası TAO.

Cumhuriyet Şubesinin 11.12.2015 tarih ve 71000077813 numaralı 600.000,00 TL tutarındaki kesin teminat mektubunun davacıya iadesine, bankanın teminat mektubu masrafları, komisyonu ve sair giderleri olarak tahsil ettiği ödemeler için şimdilik 1.000,00 TL'nin masrafların yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.SAVUNMA:

Davalı vekili özetle.

Davacının iadesini talep ettiği teminat mektubunun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca çıkılan 2015/126129 ihale Kayıt numaralı ihale sonucu 22.12.2015 tarihinde akdedilen ...Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve işletme Müdürlüklerine Ait Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım Sözleşmesi'nin 1. Maddesi uyarınca davalı Kurum BOTAŞ'a teslim edildiğini, Sözleşmenin kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi hususunu düzenlediği 11.4.1. maddesinde "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra,

Sosyal Güvenlik Kurumandan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı yükleniciye iade edilecektir” hükmünün yer aldığını, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 13. maddesinde ise "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokumanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlarını yapım işlerinde;

varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonrası, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirimesi ve kesin kabul - tutanağının onaylanmasından sonra kalanı yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiğini, saptandıktan sonra, alınan mal veya yapıları iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmayen hallerde ise tamamı, yükleniciye iade edilir.

Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kasin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.

İşin konusunun piyasadan hazır halde alımp satılan mal alımı olması halinde.

Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi Şartı aranmaz” hükmünün yer aldığını, bu yasal düzenleme ve sözleşme maddesinde, kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yükleniciye iade edilmesinin şartlarından birinin, yüklenicinin imzaladığı sözleşme konusu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığının tespit edilmesi şartı olduğunu, Sözleşmenin 22.1 maddesinde “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları,

ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emradici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıcı Bölümünde belirtenmiş olup Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür" hükmü yer aldığını, sözleşme kapsamında davacı yüklenici tarafından istihdam edilmiş işçiler tarafından davalı aleyhine davalar açıldığını, davaların bir kısmının derdest, bir kısmi hakkında tesis edilen kararların ise henüz kesinleşmediğini, bu davaların davalı Kurum bakımından muhtemel mali bir risk teşkil ettiğini ve bu sebeple yüklenicinin sözleşme konusu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmaması şartının gerçekleşmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3. DELİLLER: -İhale evrakı -SGK kayıtları, -Dava konusu teminat mektubu hakkındaki banka kayıtları, -Davalı aleyhine işçi alacağının tahsili için açılan dava dosyaları, -Bilirkişi incelemesi.

4.İDDİA, SAVUNMA VE DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE: Dava, Kamu İhale Kanunu uyarınca yapılan sözleşme kapsamında yüklenici tarafından idareye kesin teminat olarak verilen teminat mektubunun iadesi ve teminat mektupları sebebiyle bankaya ödenen komisyon bedelinin tahsili taleplidir.

Davacı yüklenici, davalı idareye sözleşme kapsamında kesin teminat olarak verilen teminat mektubunun iade şartlarının oluşmasına rağmen iade edilmediği iddiası ile teminat mektubunun iadesini ve ödenen komisyon bedelinin tahsilini talep etmiş, davalı idare ise, sözleşme ve dayanak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca davacı uhdesinde çalıştırılan işçilerin açtığı işçi alacağı ve tazminat davaları ile yapılan icra takipleri sebebi ile teminat iadesi için gereken, yüklenicinin sözleşme konusu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartının gerçekleşmediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Tarafların dayandığı tüm deliller, davalı idare aleyhine işçi alacağının tahsili için açılan dava dosyaları getirtilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Hükme esas alınan 21.06.2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Dosyaya sunulan dava ve icra dosyalarında, dava konusu sözleşmede çalışan işçilere ait ise ve açılan davalarda idare de davalı olarak gösterilmiş ise özellikle iş davalarında başlangıçta kısmi dava açılarak bilirkişi raporundan sonra alacak rakamı belirlendiği nazara alındığında, davalı idarenin büyük bir ödeme riski karşı karşıya kalabileceği ve davacı yüklenici her ne kadar SGK dan ilişiksiz belgesi almış olsa da henüz işçilerin SGK ile ilgili ödemelerini tamamlamamış olduğu kabul edilecektir" değerlendirmesi yer almaktadır.

Taraflar arasında, ...Genel Müdürlüğü ile Bağlı Bölge ve İşletme Müdürlüklerine ait "Özel Silahlı Güvenlik Hizmet Alım İşi" dolayısı ile imzalanan 22.12.2015 tarihli sözleşmenin;

11.4.1. maddesinde; "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunurn olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir." ,

22. maddesinde "yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel şartnamenin 6.Bölümünde belirlendiği" belirtilmiştir.

Teknik Şartnamenin 6. maddesinde "Yüklenicinin Yükümlülükleri" başlığı ile;

6.1.11. maddesinde; "4857 Sayılı Kanun'un 2.maddesinin 6 fıkrasına göre idare ile yüklenici arasında özel güvenlik hizmet alımı ilişkisi nedeniyle kurulan ilişki asıl işveren-alt işveren ilişkisi olarak kabul edilmiştir. Bu çerçevede ; Yüklenici çalıştıracağı özel güvenlik görevlileriyle ilgili olarak Kanun, 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ile ilgili yönetmelik, genelge ve emir yazılarda hüküm altına alınan tüm yasal düzenlemelerden kayrıaklanan ödevlerini yerine getirmek zorundadır.”

6.13. maddesinde; "Yüklenici ilgili ayın hakediş ve eklerini en geç takip eden ayın 7 iş günü içerisinde idareye eksiksiz teslim edeceği .... İdare tarafından kesilecek cezalar, yüklenici namı hesabına yapılan vergi, SGK, icra borç ve ödemeleri bu kapsamda olduğu belirtilmiştir. Bu madde ile tüm işçilik alacaklarının yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği ancak ödenmemesi halinde idarenin yüklenici nam ve hesabına ödeyerek hakedişinden keseceği",

6.14. maddesinde; "yüklenici tarafından ödenmeyen işçi ücretleri, sigorta primleri, işveren hissesi idare tarafından ödeneceği ve ilk hakedişten cezai işlem olarak kesileceği",

6.28.maddesinde; "Yüklenici çalıştırdığı elemanların her türlü özlük ve sosyal haklarını ilgili mevzuata göre karşılamak ve ödemek zorundadır."

Düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde. Taraflar arasında 22.12.2015 tarihli Sözleşme kapsamında akdi ilişkinin varlığı, davacı yüklenicinin, davalı iş sahibine sözleşmenin 11. maddesi kapsamında kesin teminat olarak verilen 600.000 TL bedelli teminat mektubunun iade edilmediği ve süresinin en son 23.11.2023 tarihine kadar uzatıldığı ihitlafsızdır. Sözleşmenin 11.4.1.

Maddesine göre teminat mektubunun iadesi, taahüdün tümüyle yerine getirlmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)'dan ilişiksiz belgesi alınması, SGK'ya borcunun olmaması yanında, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartına da bağlanmıştır. Sözleşmenin 22. maddesi ve Teknik Şartnamenin yukarıda belirtilen ilgili maddelerinde açık olarak tüm işçilik alacaklarının yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.

Davalı İdare savunmasında, işçiler tarafından açılmış 28 adet derdest dava olduğunu, ayrıca 8 adet icra takip dosyalarına ...tarafından kesin temninat mektubu verildiği veya ödeme yapıldığını belirtmiştir.

Bu dosyalardan bir kısmı UYAP'tan getirtildiğinde, dava konusu sözleşme kapsamında, davacı yanında çalıştırılan işçiler tarafından, davacı ve davalı aleyhine açılan işçi alacağı ve tazminat davaları olduğu, taraflar aleyhine tazminat ve işçi alacağına karar verildiği, bu dosyalardan bir kısmının kesinleşmediği görülmüştür.

Buna göre teminat mektubunun iadesi için gereken yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmaması şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, davacı yüklenicinin sözleşme dolayısı ile kesin teminat olarak verdiği teminat mektubunun iadesi talepli davasının reddi gerektiği, teminat mektubunun iadesi şartları oluşmadığından da, bu teminat mektubundan kaynaklanan giderlerin de davalı Kurumdan talep edilmeyeceği kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir.