Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/611 K.2024/217

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/611 Esas - 2024/217 T.C.

... TÜRK MİLLETİ ADINA

6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2023/611 Esas

KARAR NO : 2024/217

DAVA

Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 05/09/2023

KARAR TARİHİ : 30/04/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 08/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ...Mühendislik Mimarlık Turizm İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile...

Pazarlama Ve Dağıtım Ticaret Anonim Şirketi arasında 01/02/2019 tarihinde açık satış noktası sözleşmesi (bayilik) akdedildiğini, davacı şirketin davalıdan 60.000,00 litre ürün almayı taahhüt ettiğini, davalı firmanın ise alım taahhüdü karşılığında davacı şirkete işletme katkı payı adı altında KDV dahil 155.000 TL ödeme yapmayı taahhüt ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin davacı şirketin ürün alım taahhüdünü yerine getirmediği için fesih edildiğini, davalı şirketin ...

1. İcra Müdürlüğü'nün 2022/17201 esas sayılı dosyası dosyasından 155.000 TL nakit bazlı katkı tutarı ve 155.000 TL cezai şart alacağı için hem davacı şirket hem de şirketin temsilcisi hakkında icra takibi başlattığını, öncelikle Selçuk Sarı'nın sözleşme tarafı olmadığından icra takibinde borçlu olarak gösterilemeyeceğini, Selçuk Sarı'nın ...Mühendislik şirketinin temsilcisi olduğunu, sözleşmeyi kendi adına imzalamadığını, davalının bunu bilmesine rağmen kötüniyetle takip başlattığından kötüniyet tazminatı talep ettiklerini, ayrıca davalının maddi katkıyı ve cezai şartı aynı anda talep edemeyeceğini, maddi katkının hibe olduğunu,

aksi halde dahi kıstelyevm usulüne göre hesaplama yapılması gerekeceğini beyanla müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, icraya konulan tutarın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: taraflar arasındaki açık satış noktası sözlşemesi uyarınca müvekkili tarafından 155.000,00 TL nakit katkı aktarıldığını, ancak davacı yanın sözleşmeyi ihlal etmesi nedeniyle sözleşme feshedilerek cezai şart ve nakit katkı tutarının ödenmesinin talep edildiğini, ödenmemesi üzerine takip başlatıldığını, davacı Selçuk sarının sözleşmede imzası bulunduğunu, icra takibine konu borçtan müştereken sorumlu olduğunu beyanla davanın redine dava konusu müddeabihin % 20’sinden az olmamak üzere tarafları lehine tazminata hükmedilmesine, yargılama masraf ve harçları ile vekalet ücretinin davacılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava taraflar arasında akdedilen açık satış noktası sözleşmesi (bayilik) sözleşmesi) feshinden kaynaklanan katkı payı iade alacağı ve cezai satış tahsili amacıyla başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davaya konu, ... 6. Genel İcra Dairesi 2023/143214 (Eski esas ... 10. İcra Md. 2022/17201) Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; takip alacaklısının davalı şirket, takip borçlularının Selçuk Sarı ve ...Mühendislik... Ltd. Şti. Olduğu, takibin 155.000,00 TL nakit katkı tutarı, 155.000,00 TL cezai şart, 90.256,72 TL işlemiş faiz olmakla 400.256,72 TL toplam alacak üzerinden ilamsız takip olarak başlatıldığı görülmüştür.

Mali müşavir ve hesap bilirkişiler tarafından birlikte tanzim edilen 16/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Davalı tarafından davacı şirkete 155.000,00 TL nakdi katkı sağlandığı Davacı ...Mühendislik Mimarlık Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin tanzim edilen sözleşmede davalı... Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. sözleşme tarafı olduğu, anlaşma gereği dava dışı bayi Nesel Meşrubat Ltd.

Şti.'nden alması gereken 60.000 litre alıma karşılık 18.367,09 Litre alım gerçekleşmiş olup, 60.000 litre -18.367,09 litre 41.632,91 litre mal alışı sözleşme gereği alınmadığı, alınmayan mal değerinin 107.551,68 TL olduğu (41.632,91 It ) Yasal koşulları takdiri Mahkemeye ait olmak üzere 155.000,00 TL cezai şartın taraflar arasında akdedilen açık satış sözleşmesi ile düzenlendiği" hususları belirtilmiştir.

Eldeki davada; davacılardan Selçuk ile davalı şirket arasında öncelikle, davacı Selçuk Sarı'nın da (kendi adına) bahsi geçen sözleşmenin tarafı olup olmadığı uyuşmazlık konusudur.

Diğer davacı ...Mühendislik Şirketi ile davalı arasında ise esasen aralarında bayilik sözleşmesi akdedildiği, sözleşme gereği 60.000 litre ürün alımı taahhüt edildiği, davacı şirkete 155.000 TL nakit katkı aktarıldığı, sözleşme devam ederken davacının sözleşmeye konu işyerini (ticari faaliyetini) kapattığı dolayısıyla alım taahhüdünü tam olarak yerine getirmediği hususu ihtilaflı değildir.

Davacı ...Mühendislik Şirketi özetle; katkı payı adı altında yapılan ödemenin hibe niteliğinde olduğundan geri alınamayacağını, aksi durumda dahi yalnızca eksik alım ile orantılı olarak geri alınabileceğini, ayrıca katkı payı iadesi ve cezai şartın birlikte talep edilemeyeceğini ileri sürmüş, davalı yan ise özetle sözleşmenin feshi nedeniyle cezai şart ve nakit katkı tutarının ödenmesi gerektiğini savunmuştur.

Davaya konu sözleşme incelendiğinde; sözleşmenin giriş hükümlerinde taraflarının "Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret Aş" (şirket) ve "...Mühendislik Mimarlık Turz. İnş. San. Ve Tic. Ltd Şti." (işletici) ve dava dışı "Nesel Meş. Paz. Ve Tic Ltd. Şti" (bayi veya distribütör) olarak gösterildiği, sözleşmenin 1. Sayfası veya son sayfasında Selçuk Sarı'nın sözleşmede taraf olarak belirtilmediği, son imzaların bulunduğu kısımda ise Selçuk Sarı isminin şirket kaşesi üzerinde yer aldığı bu itibarla davacılardan Selçuk Sarı'nın sözleşmede şirket temsilcisi olarak yer aldığı sözleşmenin tarafı olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim Selçuk Sarının diğer davacı şirketin kurucusu ve münferiden temsil ve ilzama yetkili müdürü olduğu anlaşılmıştır.(Bkz. Türkiye Ticaret Sicili Gz. 23/11/2016, sayı 9204 syf 916)

Diğer davacı yönünden sözleşme hükümleri ele alındığında;

"Madde 3 : İşletici (davacı ) işletmekte olduğu iş yerin şirketin ( davalı ) pazarlama dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 60 bin litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt etmektedir. Sözleşme süre sınır olmaksızın satış miktarının tamamlanması ile sona erer.

Madde 9 : iş yerinde ürün satışı yapılmaması halinde şirket veya bayi ihtara gerek olmaksızın sözleşmeyi tek taraflı olarak fesheder ve sözleşme gereğince işleticiye yapılmış olan tüm yatırım ve mali yardımları sözleşmenin 21 de belirtilen cezai şart da dahil olmak üzere her türlü hak ve alacaklarını derhal tahsil etmeye ve işleticini vermiş olduğu her türlü teminatı herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın nakde çevirmeye yetkilidir.

Madde 12: şirket iş yerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetlerini artırmak amacıyla bayi veya distibütör ile işletici karşılıklı mutabakata vardığı 155.000,00 TL (KDV dahil ) tutarında nakit veya nakit bazlı katkıya ürünleriyle ilgili bayi tarafından yukarıda belirtilen oranlarda iskonto uygulanacaktır. Söz konusu işleticiye bayi tarafından pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarılacak katkılar iş bu sözleşmesinin 2 maddesindeki hedefe veya rakip ürünlerin satılmaması koşuluna bağlı olmadan sözleşme süresi boyunca bir kereye mahsus aktarılacaktır.

Madde 20 : işletici sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması işletmesindeki ürünlerin bulunurluğunun etki şekilde yapılmaması veya azaltılması “nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi hainde kredi veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep teme hakkını yitireceği gibi şirket veya bayi kayıtlarındaki işleticiden olan alacakları ile şirketten almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan ıskonto tutarlarını verildiği tarihte itibaren işlemiş ticari faizi dahil olmak üzere T.C.

Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca şirket 155.000,00 TL cezai şart ile şirket kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder işletici cezai şartın tenkisini talep edemez." Düzenlemeleri bulunmaktadır.

Tarafların sözleşme serbestisi ilkesi gereğince düzenledikleri ve benzer uyuşmazlıklarda aynı davalıya ait matbu nitelikteki bayilik sözleşmeleri ile ilgili uyuşmazlıkların Yargıtay denetiminden de geçtiği dikkate alındığında sözleşmenin geçerli ve tarafları bağlayıcı nitelikte olduğu kabul edilmiştir.

Davacı şirket, sözleşme devam ederken ticari faaliyetine son vermekle sözleşmenin 9 ve 20. maddesi uyarınca sözleşmeyi ihlal etmiş sayılacağından davalının cezai şart bedelini ve katkı payının tamamını verildiği tarihten itibaren avans faizi ile talep etme hakkı bulunmaktadır.(Aynı yönde bkz. ... BAM 22 HD. 2020/486 E., 2023/441 K. Sayılı ve Yargıtay 19.HD. 16/05/2018 Tarih, 2017/5162 Esas, 2018/2763 Karar sayılı ilamı.)

Yapılan açıklamalar kapsamında; sözleşme serbestisi, ahde vefa ve basiretli tacir olmanın sonucu olarak sözleşme hükümlerinin davacılardan ...şirketi yönünden bağlayıcı bulunduğu buna göre takibe konu alacak isteminin yerinde olduğu, bu davacı yönünden davanın reddi gerektiği anlaşılmıştır. Diğer davacı Selçuk Sarı'nın ise sözleşmenin tarafı olmadığından takibe konu borçtan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla Selçuk Sarı tarafından açılan davanın kabulüne, diğer davacı ...Mühendislik şirketi tarafından açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Bununla birlikte takibe ilişkin herhangi bir tedbir kararı verilmediği gibi davalının kötüniyetli olduğu da kanıtlanmadığından tarafların lehine İİK'nın 72. Maddesine dayalı tazminat koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla tarafların tazminat taleplerinin de ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.