Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/565 K.2021/326

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde, Müvekkilinin babası ...'un 08.03.2017 tarihinde ve Büyükbabası ...'un ise 12.08.2018 tarihinde Ankara’da vefat ettiğini, Müvekkilinin bu nedenlerle büyükbabası ...’un mirasçısı olduğunu, ...

Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd.Şti.’ne ait hisselerin murisleri tarafından davalıya, davalının o tarihlerde hiçbir hal ve şartta hisse bedeli ödemek ekonomik gücü olmadığı halde, muvazaa yapılarak verildiğini, murisin, davalının etki ve yönlendirmesi ile yaşı ve ekonomik durumu gözetildiğinde hisse satmasına ihtiyaç olmadığı halde yıllar içerisinde değişik oranlarda ve sürekli biçimde davalıya hisse verdiğini ve nihayetinde davalının hisselerinin %90’a ulaştırıldığını, murisin, bunu yapmasındaki temel nedeninin davalının yönlendirmesi ve murisin, oğluna kırgınlığı nedeniyle yok saydığı müvekkiline miras bırakmak istememesi olduğunu,

dava konusu olayda muris muvazaasının söz konusu olduğunu, muvazaa nedeniyle, genel muvazaa nedenine dayalı olarak davalı adına olan ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd.Şti. şirketindeki hisselerinin davalı adından iptali ile davacının miras hisseleri oranında adına tesciline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçelerinde, davacının talep ve iddiaları soyut varsayımlar üzerine kurulu olduğunu bu iddiaları ispata yönelik hiçbir bilgi ve belgenin dosyaya ibraz edilemediğini, ispat yükünün davacı yanda olduğunu, ilgili şirketin, müvekkilin yıllardır vermiş olduğu büyük emek ve çalışmalarının karşılığında bugünlere kadar gelebildiğini, davacının amacının kötü niyetli olarak,

herhangi bir emek ve çaba sarf etmeksizin şirkete ortak olabilmek olduğunu, müvekkilinin şirketin ekonomisi için krediler çektiğini, . bankalarla yapılandırmalar yaptığını, mallarının üzerine rehin ve ipotekler tesis ettirmek zorunda kaldığını, müvekkilinin davaya konu hisse bedellerini usul ve yasaya uygun olarak devraldığını, müvekkilinın, gerek mirasbırakan gerekse söz konusu şirkete verdiği hizmet ve emeklerin dava konusu hisse bedelinden daha yüksek olduğunu belirterek, haksız açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, tarafların murisi ile davalı arasında yapılan limited şirket hisse devrinin muvazzaalı olduğu iddiasına dayalı tespit ve tescil istemine ilişkindir.

6102 s. TTK m. 5/1'de yapılan düzenlemede, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Ticaret mahkemeleri ayrı bir yargı kolu oluşturmayıp, asliye hukuk mahkemelerine göre ihtisas mahkemeleridir. Bu nedenle kanun koyucu yapılan düzenleme ile ticari işlerle ilgili bütün davaları değil sadece uzmanlık gerektiren ve kanunda açıkça gösterilen hususlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ticaret mahkemesinin görevli olacağını kabul etmiştir.

Ticari davalar; mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletme ile ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplanmaktadır. Doktrindeki yerleşik uygulama bu yöndedir.

A- Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartları aranmaz. Uyuşmazlık konusunun 6102 s. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

B- Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK 4/1. maddesinde yapılan düzenlemeye göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Kanunda yapılan bu düzenleme uyarınca bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

6102 s. TTK 19/2'de, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusundaki işin ticari iş niteliğinde olması bunun aynı zamanda ticari dava sayılmasını gerektirmez.

C- Taraflardan sadece birinin ticari işletmesi ile ilgili olması durumunda ticari dava kabul edilen davalar kanunda açıkça düzenlenmiştir. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

6102 s. TTK m. 5 uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülerek karara bağlanır. Aynı düzenleme uyarınca, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki, mülga 6762 s. TTK'dan farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 s. HMK m. 1 uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca re'sen incelenir.

Bu kuralın tek istisnası, 6102 s. TTK m. 5/4'de düzenlenmiş olup, buna göre, yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri'ne açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir.

Bu nedenle yargı çevresinde Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bir ticari uyuşmazlığın çözümü için Asliye Hukuk Mahkemesi'ne genel mahkeme sıfatıyla dava açılması halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilmeksizin işin esasının görülmesi gerekir. Buna karşılık, kanun aksi durumu düzenlememiş olduğundan, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ticari olmayan bir davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görmüş olması açıkça bozmayı gerektiren bir usule aykırılık hali oluşturur.

Mahkemelerin görevi, ancak kanunla (6100 s. HMK m.1) düzenlenir. Görev ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından re’sen nazara alınması gerekir (HMK 20,114,115). Görev konusunda taraflar için kazanılmış hak doğmaz ve yeni bir Kanunla kabul edilen görev kuralları kanunda aksine düzenleme yapılmadığı sürece geçmişe de etkilidir (HGK 14.04.2004 tarih 2004/19-218 Esas 2004/221 sayılı kararı).

Dosya içerisinde toplanan tüm deliller ve diğer belgelerin incelenmesinde; taraflar arasındaki uyuşmazlık ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd.Şti.’ne ait hisselerin tarafların murisi tarafından davalı tarafa devrinin muvazzaalı olduğu iddiasına dayalı tespit ve tescil istemine ilişkindir. Eldeki davada; tarafların TTK 12, 16 maddeleri kapsamında sayılan tacir kişilerden olmadığı ve davanın mutlak ticari dava niteliğinde bulunmadığı açıktır.

Bu halde uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, süresinde ve istek halinde dosyanın HMK 1, 20 maddeleri uyarınca, görevli ve yetkili Ankara Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. (Yargıtay 11HD'nin 2016/3771 E., 2016/5972 K. Sayılı İlamı da bu yöndedir.)

Anlatılan nedenlerle,

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸