Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/127 K.2024/122

Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

T.C.

ANKARA

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/127

KARAR NO : 2024/122

HÂKİM : ... KATİP :...

DAVACI : ... ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... ... VEKİLİ : Av. ....

DAVA

İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 22/02/2023

KARAR TARİHİ : 27/02/2024

G.K. YAZIM TARİHİ : 14/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.

I) İDDİA

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından işletilen otoyol ve köprüden, davalıya ait ...plakalı araç ile gerçekleştirilen ihlalli geçişi nedeniyle, yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla, ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı; ödeme emrinin davalıya tebliğ edildiği; davanın İcra Dairesinin yetkisine ve borca itiraz ettiği beyan edilmiş olup.

Mahkememiz nezdinde ikame olunan davada, davalının .... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, geçiş ücreti ve ceza tutarı toplamı asıl alacak olan 5.366,75 TL üzerinden avans faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına, müvekkili lehine davalı borçlu aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

II) SAVUNMA

Dava dilekçesini ve tensip zaptını içerir davetiyenin, davalı şirkete 01/03/2023 tarihinde, usulüne uygun olarak tebliğ edildiği; bununla birlikte davalı tarafından, cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmaktadır.

III) DELİLLER

..... Esas Sayılı Dosyası Sureti. ... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası. .... Tarafından Gönderilen 14/03/2023 Tarihli Cevabi Yazı. Alacağın Tespiti Hususunda Düzenlenen 14/12/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu.

IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :

Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı ... Şirketi ("davacı şirket" olarak anılacaktır) tarafından, davalı ... Şirketi'ne ("davalı şirket" olarak anılacaktır) yönelik açılan; davacı şirketin işletiminde bulunan köprüden davalı şirkete ait aracın ödemesiz geçişi akabinde geçiş ücretinin ve ceza miktarının tahsili talepli yapılan icra takibine, davalı şirket tarafından sunulan "İtirazın İptali Davası" olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı şirket tarafından, yasal süresi içinde cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, taraflar arasında "uyuşmazlık bulunmayan hususlar" tespit edilememiş olmakla birlikte; 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı şirket tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.

Bu doğrultuda uyuşmazlığın konusunun; ... Esas sayılı dosyasında (İlgili İcra Dairesinin kapatılması akabinde dosya, ... Dairesine devredilerek, .... Esas numarasını almıştır) başlatılan icra takibi ile ilgili olarak; taraflar arasındaki hizmet sözleşmesine istinaden davacı şirketin işletiminde bulunan köprüden, davalı şirketin aracının ödemesiz geçiş gerçekleştirip gerçekleştirmediği, davacı şirkete (takip tarihi itibariyle) 5.366,75 TL. (asıl alacak) borcu bulunup bulunmadığı ile takip sonrası uygulanacak faizin türü ve icra inkar tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.

b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :

Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi uyarınca "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı şirket tarafından cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşılmıştır.

c) Dava Konusu Uyuşmazlığın Hukuki Değerlendirmesi : İtirazın İptali Davasının Hukuki Nitelendirmesi; İtirazın İptali Davası; herhangi bir (ilamsız) icra takibinde, borçlu tarafından sunulmuş olan "itirazın geçersiz kılınması", borçlu itirazı ile devam edilemeyen ilamsız takibe konu "alacağın varlığının tespiti" ile "icra takibinin devamına karar verilmesi" talebi ile ilgili olup; bu doğrultuda, takibe konu alacağın borçludan tahsilini temin amacı taşımaktadır.

İtirazın İptali Davasını düzenleyen, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İtirazın İptali" başlıklı 67. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:

"(1) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

(2) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

(3) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.

(4) ...

(5) Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(6) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."

Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden de anlaşılmakta olduğu üzere, "İtirazın İptali Davası" açılabilmesi için:

a) İlamsız takip yapılmış olması,

b) Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,

c) İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde Mahkemeye başvurmuş olması

yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen madde hükmü kapsamında da açıkça belirtildiği üzere alacaklı; ilgili icra dosyasında, borçlu/borçlular tarafından sunulan "ödeme emrine itiraz beyanının" kendisine tebliğini müteakiben bir (1) sene içerisinde açabileceği "itirazın iptali" davası kapsamında; borçlu/borçlular tarafından ileri sürülmüş olan itirazın, (genel hükümler uyarınca "alacağının varlığını" ispat etmek suretiyle) iptalini talep edebilir.

İtirazın iptali davası ile ilgili olarak belirtilen bir (1) senelik süre, hak düşürücü nitelikte olup; anılan süre içerisinde "itirazın iptali davası" açılmaması halinde dahi alacaklı, genel hükümler çerçevesinde dava açmak suretiyle alacağını talep edebilecektir.

İtirazın iptali davası; yargılama usulü bakımından "genel hükümlere" tâbidir. Davalı/borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da, bu dava içinde kendisine tanınan yasal cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır. Yasal cevap süresi içinde davalı/borçlu tarafından ileri sürülmeyen itirazlar, Mahkeme tarafından re'sen dikkate alınamaz ve takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapılır.

Dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tâbi bulunduğundan; "ispat yükü" normal bir alacak davasında kabul edilecek "ispat yükü" ile aynıdır. Bu açıklamadan hareketle; 6100 sayılı HMK.'nın 190. maddesi uyarınca ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, "iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa" aittir. Bu genel kuralın dışında bazı istisnai hâllerde, ispat yükü yer değiştirerek davalı tarafa geçer.

Neticeten; davacı ya da davalı, iddiasını ya da savunmasını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen hükümler uyarınca ispat külfeti altındadır. Buna göre yürütülecek yargılama sonucunda Mahkeme tarafından verilecek karar; "dava konusunun esası" hakkında, söz konusu uyuşmazlığı "kesin hükümle sonuçlandıran" bir nihai karar olup, "icra takibinin devamı" hususunda da takdir içermektedir.

Ücretsiz Geçiş Fiilinin Hukuki Değerlendirmesi ;

6001 Sayılı ... Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un "Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali" başlıklı 30/1. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:

"(1) ... işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine .... tarafından, (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye” ait geçiş ücretinin (Değişik ibare: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "dört" katı tutarında idarî para cezası verilir.

(Ek cümleler: 7417 - 1.7.2022 / m.53) "Bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrıca tebligat yapılmaz.

Bu takdirde idari para cezasından 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan indirim hükmü uygulanmaz."

...

(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye” ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin (Değişik ibare: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "dört" katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (...) (Madde 30'un beşinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri,

25.5.2018 tarih ve 30431 sayılı R.G.'de yayımlanan 16.5.2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) Bir önceki hali (Ek cümleler: 7417 - 1.7.2022 / m.53) "Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.

...

(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “on beş gün” içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.(Ek cümle: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezalan için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez." (Ek cümle: 7252 - 23.7.2020 / m.9) “Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez.

..."

Yukarıda belirtilen kanuni düzenlemeler uyarınca; ihlalli geçiş yapılan ücretli otoyollarda 3996 sayılı Kanun uyarınca işletme hakkı sahibi olan şirket, "ödenmeyen geçiş ücretini ve bu ücretlerin 15 gün içerisinde ödenmemesi halinde tahakkuk eden ve ücretin 4 katı şeklinde uygulanan ceza tutarını" genel hükümler uyarınca araç sahibinden talep etme hakkını haiz bulunmaktadır.

6001 Sayılı Kanun’un 30. maddesi kapsamında belirtildiği üzere; 3996 Sayılı Kanun uyarınca işletme hakkı sahibi olan şirket tarafından işletilen otoyol ve köprülerden geçiş ücretlerinin, "geçiş anında" tahakkuk etmekte ve ödenmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla; geçiş ücretleri, gişeden çıkış anında "muaccel hale gelmekte", otoyol ve köprülerden ödeme yapılmadan geçilmesi halinde, geçiş "ihlalli geçiş" niteliğinde olmaktadır.

d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :

Mahkememiz nezdinde açılan "Hizmet Sözleşmesi Nedeniyle İtirazın İptali" davasında; .... Esas sayılı dosyasında (İlgili İcra Dairesinin kapatılması akabinde dosya, ... devredilerek, ... Esas numarasını almıştır) başlatılan icra takibinde, davalı şirket tarafından sunulan itirazın, haksız olduğundan bahisle iptaline ve alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatının ödenmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından sunulan dava dilekçesini ve tensip zaptını içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete 01/03/2023 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı şirket tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldığından; 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı şirket tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.

Mahkememizce, itirazın iptali istenen icra takibine konu alacağın varlığı ve miktarı hususlarında ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesi amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiş; anılan hususta düzenlenen bilirkişi raporu dosyamıza 15/12/2023 tarihinde sunulmuş olup, anılan bilirkişi raporu kapsamında; ...plaka nolu aracın, belirtilen tarihlerde, davacı şirket tarafından işletilen köprüden ücret ödemeksizin geçiş yaptığının; söz konusu aracın ücret ödemeksizin gişelerden çıkış yaptığı sırada, araç sürücüsüne ihlalli geçiş bildirimlerinin verildiğinin;

araç sürücüsüne tevdi edilen "ihlalli geçiş bildirimleri" kapsamında, "geçiş ücreti miktarının", geçiş ücretinin onbeş gün içerisinde ödenmemesi halinde "4 katı tutarında ceza" uygulanacağının, "ödeme yapılabilecek kanallar" hakkında bilgilendirmenin, "davacı tarafından kullanılan otomatik tahsilat sisteminin ... veya ...’den geçiş ücreti tahsilatı yapılamaması halinde, geçiş esnasında gişe çıkışında bulunan bariyerlerin açılmadığı ve gişe memuru tarafından nakit, kredi kartı/banka kartı yoluyla da tahsilat yapılabildiği, bu imkanlara rağmen ücreti ödenmeden geçiş yapılması durumunda, araç sürücüsüne ihlali geçiş bildirimi verilerek,

gişe memurunca bariyerin manuel şekilde açıldığı ve aracın geçişine izin verildiği" hususlarının bildirildiği; davalı şirket aracı tarafından, ücret ödenmeksizin geçiş yapıldığının ve söz konusu geçişlerin, "ihlalli geçiş" niteliğinde olduğunun; ihlalli geçişin yapıldığı tarihte ...plaka nolu aracın davalı şirkete ait olduğunun; davacı şirket tarafından, ihlali geçişlerin gerçekleştiği anda ve ihlalli geçiş tarihlerini izleyen 15 gün süresince, araç plakasına tanımlı ve/veya araçta bulunan .../... etiket hesaplarından her gün provizyon sorgusu yapılarak,

geçiş ücretinin 15 günlük süre içerisinde cezasız olarak tahsil edilmeye çalışıldığının, ancak araç plakasına tanımlı bir ... yahut ... hesabı bulunmadığından tahsilat yapılamadığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Yine dava konusu ihlalli geçişler ile ilgili olarak; davalı şirkete ait ...plaka nolu aracın ihlalli geçişleri gerçekleştirdiği anda ... ya da ... hesabı/etiketi bulunmadığı için geçişler sırasında otomatik tahsilat yapılamadığının, geçiş ücretinin gişelerden çıkışlar sırasında nakden yahut kredi kartıyla da ödenmediğinin ve geçişler sırasında araç sürücüsüne ihlalli geçiş bildirimi verilerek bariyerin manuel şekilde açılması suretiyle, aracın ücretli otoyoldan çıkmasına izin verildiğinin;

bunun yanı sıra davalı şirkete ait aracın ücret ödemeksizin gişeden çıkış yaptığı sırada, araç sürücüsüne ihlalli geçiş bildirimi verildiğinin, bu bildirimde geçiş ücretinin 15 gün içerisinde ödenmesi halinde ceza uygulanmayacağı bilgisinin yer aldığının; davacı şirket tarafından, dava konusu ihlali geçişler sırasında ve ihlalli geçişlerin gerçekleştiği tarihi takip eden 15 günlük süre içerisinde, araç plakasına tanımlı ve/veya araçta bulunan etiket hesaplarından (.../...) provizyon sorgusu yapılarak geçiş ücretinin cezasız olarak tahsil edilmeye çalışıldığının ancak .../... hesabı mevcut olmadığından tahsilat yapılamadığının;

ihlalli geçiş ücretleri toplamının 1.073,35 TL olduğunun ve bu ücrete bağlı olarak hesaplanan 4 kat ceza tutarının 4.293,40 TL olduğunun; bu doğrultuda ihlalli geçiş ücreti ve ceza toplamının ise 5.366,75 TL olduğunun tespit edildiği bildirilmiştir.

Söz konusu bilirkişi raporu; Mahkememizce davacı şirket vekiline ve davalı şirkete 23/12/2023 tarihinde münferiden ve usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş; söz konusu bilirkişi raporuna yönelik, davacı vekili veya davalı şirket tarafından herhangi bir beyan/itiraz dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

Neticeten;

Bilirkişi Raporunun, davanın esasına etkili ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılarak yapılan incelemede; davalı şirkete ait ...plakalı aracın, davalı şirketin işletiminde bulunan köprüden "ödeme yapmaksızın" geçiş yapmış olduğu ve müteakip 15 gün içerisinde de, (davalı şirkete ait ...plakalı araca bağlı .../... hesabı bulunmadığından) söz konusu geçiş ücretinin tahsil edilemediği anlaşıldığından; davanın kabulüne dair, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.

V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)

1) Davanın KABULÜNE,

Bu doğrultuda;

.... Esas (İlgili İcra Dairesinin kapatılması akabinde dosya, .... devredilerek, .... Esas numarasını almıştır) sayılı icra takibine yapılan itirazın iptaline;

5.366,75 TL. asıl alacak üzerinden; (asıl alacağa takip tarihinden itibaren) işletilecek reeskont avans faizi ile takibin devamına;

2) Hükmolunan alacağın %20’si olan 1.073,35 TL. icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE;

3) Karar ve İlâm Harcı :

a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 427,60 TL harçtan, davacı tarafından yatırılmış olan 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 247,70 TL harcın; davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

b) Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı ve 25,60 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 385,40 TL. harcın; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

4) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :

a) Davacı tarafından yatırılan 2.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 99,25 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 2.099,25 TL. yargılama giderinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca .... bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin; davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,

5) Vekâlet Ücreti :

Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca takdiren 5.366,75 TL vekalet ücretinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

Katip .... Hâkim ..... · ¸ ¸ Gerekçeli Karar