Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/744 K.2025/138

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı işveren bünyesinde 28.03.2019 yılında ...... olarak göreve başladığını ve Şubat 2024 tarihine kadar çalıştığını, Davalı, davacının sigorta gün sayısını eksik olarak ve çoğu zaman sigorta primlerini başka şirketler üzerinden yatırdığını, davacı sürekli aynı iş yerinde aynı pozisyonda çalışmasına rağmen kamudan destek alabilmek için davacının sanki stajyermiş gibi gösterildiğini, davalı tarafça, davacıya Şubat 2024 tarihinde hiçbir neden belirtilmeksizin iş akdinin feshedildiğinin söylendiğini, davacıya manevi baskı uygulamak suretiyle kendisinden 14.08.2024 keşide tarihli, vade kısmı boş,

138.000,00 TL'lik senet alındığını, davacının işini kaybetme korkusuyla senedi imzalamak zorunda kaldığını, taraflarınca 21.08.2024 tarihli, ... yevmiye numaralı ....

Noterliği ihtarıyla tüm işçilik alacakları, davacının yazdığı kitapların telifinden kaynaklanan haklarının ödenmesi ve dava konusu vade kısmı boş 138.000,00 TL senedin iadesi için ihtar çekildiğini ancak ihtara cevap verilmediğini, davacının, davalı yana borcu olmadığı gibi bu senetten dolayı da borcu bulunmadığını belirterek, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalması kaydıyla, davanın kabulüne davacının senetten dolayı borçsuz olduğunun olduğunun tespiti ve iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, görevsizlik itirazlarının bulunduğunu, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacı tarafça ispatlanmasının gerektiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı işçi tarafından keşide edilerek, davalı işveren şirkete verilen bono nedeniyle davacının borçlu olmadığı iddiasından kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Arabuluculuk Son tutanağı, ihtarname örneği, Personel Özlük dosyası ve diğer belgeler dosyada mevcuttur.

6102 s. TTK m. 5/1'de yapılan düzenlemede, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Ticaret mahkemeleri ayrı bir yargı kolu oluşturmayıp, asliye hukuk mahkemelerine göre ihtisas mahkemeleridir. Bu nedenle kanun koyucu yapılan düzenleme ile ticari işlerle ilgili bütün davaları değil sadece uzmanlık gerektiren ve kanunda açıkça gösterilen hususlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ticaret mahkemesinin görevli olacağını kabul etmiştir.

Ticari davalar; mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletme ile ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplanmaktadır. Doktrindeki yerleşik uygulama bu yöndedir.

A-Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartları aranmaz. Uyuşmazlık konusunun 6102 s. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

B-Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK 4/1. maddesinde yapılan düzenlemeye göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Kanunda yapılan bu düzenleme uyarınca bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

6102 s. TTK 19/2'de, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusundaki işin ticari iş niteliğinde olması bunun aynı zamanda ticari dava sayılmasını gerektirmez.

C-Taraflardan sadece birinin ticari işletmesi ile ilgili olması durumunda ticari dava kabul edilen davalar kanunda açıkça düzenlenmiştir. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

6102 s. TTK m. 5 uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülerek karara bağlanır. Aynı düzenleme uyarınca, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki, mülga 6762 s. TTK'dan farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 s. HMK m. 1 uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca re'sen incelenir.

Bu kuralın tek istisnası, 6102 s. TTK m. 5/4'de düzenlenmiş olup, buna göre, yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri'ne açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir.

Bu nedenle yargı çevresinde Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bir ticari uyuşmazlığın çözümü için Asliye Hukuk Mahkemesi'ne genel mahkeme sıfatıyla dava açılması halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilmeksizin işin esasının görülmesi gerekir. Buna karşılık, kanun aksi durumu düzenlememiş olduğundan, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ticari olmayan bir davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görmüş olması açıkça bozmayı gerektiren bir usule aykırılık hali oluşturur.

Mahkemelerin görevi, ancak kanunla (6100 s. HMK m.1) düzenlenir. Görev ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından re’sen nazara alınması gerekir (HMK 20,114,115). Görev konusunda taraflar için kazanılmış hak doğmaz ve yeni bir Kanunla kabul edilen görev kuralları kanunda aksine düzenleme yapılmadığı sürece geçmişe de etkilidir (HGK 14.04.2004 tarih ...... sayılı kararı).

Dosya içerisinde toplanan tüm deliller ve diğer belgelerin incelenmesinde; davacı işçi tarafından keşide edilerek, davalı işveren şirkete verilen bono nedeniyle davacının borçlu olmadığından bahisle menfi tespit istemli iş bu davanın açıldığı, dava konusunun iş akdinden kaynaklandığı, davalı tarafından bunun aksi bir savunmada bulunulmadığı, uyuşmazlığın iş kanununu kapsamında kaldığı, işçi ve iş veren arasında iş kanunu kapsamında kalan iş akdinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda iş mahkemesi görevli ve yetkili olduğu,

davacının tacir olmadığı ve davanın da mutlak ticari dava niteliğinde bulunmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünde İş Mahkemelerinin görevli olup, mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, süresinde ve istek halinde dosyanın HMK 1. ve 20. maddeleri uyarınca, görevli ...... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Anlatılan nedenlerle,

Katip ...... · e-imzalı Hakim ...... · e-imzalı