Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/900 K.2024/501

...

DAVA

Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 20/11/2020

KARAR TARİHİ : 17/07/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 22/07/2024

DAVA

Davacı vekili ... tahsis edilerek döner sermaye hizmetlerinde kullanılmak üzere ayrılan taşınmazların Bakanlık tarafından kiralanması, işletilmesi veya işlettirilmesine ilişkin esasları düzenlemek üzere... ile 16/09/2013 tarihinde imzalanan protokolle Bakanlığa tahsis edilen ve sadece döner sermaye hizmetlerinde kullanılan taşınmazların kiralanması, işletilmesi veya işlettirilmesi yetkisinin merkez müdürlüğe verildiğini, merkez müdürlükçe yapılan ihale sonucunda antik havuzun... ile müvekkili merkez müdürlük arasında ...

Mağazalarının Kiraya Verilmesi İşi" sözleşmesi kapsamında da şirket tarafından 01/01/2017 tarihinden itibaren işletilmekte olduğunu, merkez müdürlükleri adına ... sınırları içinde bulunan antik havuz nedeniyle 2.268.323,00TL akışkan kullanım bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin 11/05/2016 tarihli tahakkuk fişinin ve dayanağı 19/11/2014 tarih ve ...ödenmesi gerektiği ve jeotermal kaynaklara ilişkin bedellerinde işletme ruhsatı sahibi ve/veya sözleşmeler yoluyla kaynağı kullanan gerçek ve tüzel kişilere ait işletme ve tesisler tarafından ödeneceğinin düzenlendiğini, ...,

havuzlardan doğal çıkış yoluyla akan kaynaklara ilişkin Bakanlık veya ... adına düzenlenmiş jeotermal ...i varlığın turizm belgeli tesis/işletme niteliğinde değerlendirilemeyeceği, alanın devletin hüküm ve tasarrufu altında ve menfaati umuma ait yer kapsamında bulunduğu,

meclis kararıyla tek taraflı olarak belirlenen bedelin kanuni dayanağının olması gerektiği öne sürülerek ... aleyhine dava açıldığını, yapılan yargılama sonucunda mevzuatta öngörülen hesaplama yöntemine uygun bir şekilde jeotermal akışkan kullanım bedelinin hesaplanarak davalı idarece talep edilebileceği gerekçesiyle dava konusu edilen işlemlerin iptaline karar verildiğini, istinaf ve sonrasında temyiz kanun yoluna konu edildiğini, 01/01/2015-31/12/2019 tarihleri arasında antik havuzda kullanılan akışkanın kullanım miktarına karşılık gelen,

kullanım bedeline ilişkin ... tarafından bildirilen 41.710.785,75TL tutarındaki antik havuz jeotermal akışkan kullanım borcunun %50'sine tekabül eden 20.855.393,00TL tutarındaki borcun merkez müdürlükleri tarafından ödendiğini, merkez müdürlüğünce alınan 12/03/2020 tarihli yönetim kurulu kararında Bakanlık ile antik havuzu 01/01/2015-31/12/2019 tarihleri arasında 5 yıl süre işleten firmalar arasında imzalanan sözleşmelerde, sözleşme kapsamındaki ticari ünitelerin işletme giderlerinin yüklenici/kiracı firmalar tarafından karşılanacağını hüküm altına alınmış ise de,

... yerinde yapılan teknik incelemeler sonucunda hazırlanan rapor doğrultusunda antik havuzda kullanılan jeotermal akışkanın antik havuzdan sonra ... geri kalan kısımlarında ve travertenlerde de kullanıldığı anlaşıldığından akışkan kullanım miktarına karşılık gelen mali yükümlülük ve kullanım bedelinin Bakanlık ve yüklenici/kiracı firmalar arasında %50-%50 oranında ödenmesinin uygun olacağına karar verildiğini, bu doğrultuda antik havuzun ... ...

Limited Şirketi tarafından işletildiği 01/01/2015-31/12/2016 tarihleri arasında tahakkuk eden 20.855.393,00TL tutarındaki borç miktarının %50'sinin merkez müdürlüğünce ödendiğini, ......

Limited Şirketinden sözleşme kapsamında işletme dönemine tekabül eden 9.869.664,74TL tutarındaki jeotermal akışkan kullanım bedelinin yarısına denk gelen 4.934.832,37TL'nin 31/12/2019 tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek faiziyle birlikte ödenmesinin istenildiğini, belirtilen sürede ödenmediğini, sözleşme uyarınca şirketin merkez müdürlüğünde bulunan banka teminat mektuplarından 2.700.000,00TL teminat mektubu ve 346.524,00TL teminat mektubunun nakde çevrilerek merkez müdürlük hesabına yatırıldığını,

mahsup sonucu bakiye 2.436.451,91TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın ticari dava olduğundan görev yönünden itirazda bulunduklarını, davaya dayanak ihale ve sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, 5 yıllık zamanaşımına tabi olup, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabulucuğun dava şartı olup arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak da;

dava konusu ..., dayanak şartnamede belirtilen alanlar dışında kalan yerlerin ilgili mevzuatlar gereğince davacının sorumluluğunda olduğunu, antik havuzun müvekkiline ihale edilmediğinden burada kullanılan jeotermal akışkan bedelinden sorumlu olunamayacağını, müvekkili şirketin ihale ile tüm ... işletme hakkına sahip olmayıp sadece ihalede belirtilen yerleri idare adına işletme hakkına sahip olduğunu, davacının, ihalenin idare şartnamesinin 2.maddesinden hareketle, tüm giderlerin müvekkili şirket üzerinde olduğunu iddia etmekte ise de, bu durumun ancak ihale genelinde belirtilen hizmetler ile sınırlı olması gerektiğini,

idari şartnamenin 1.16.maddesinde "gişe tanımının ise, ..." olarak tanımlanmadığını, teknik şartnamenin yerel sistemler başlıklı maddesinin 2.2.1.2.numaralı alt maddesinde gişe tanımının neleri kapsadığının açıklandığını, ihalenin annesinin konusunun antik havuz olmadığını, antik havuz jeotermal akışkan kullanım bedelinin müvekkil şirkette bulunmadığını, akışkan su bedelinden sorumlu olamayacağını, idari şartname kapsamında ... su aboneliklerinin istisnalar hariç tümüyle davacı üzerinde olduğunu, sadece yaya yolu gişe ve idari bina aboneliklerinin müvekkili tarafından alındığını,

idari şartnamede ve sözleşmede jeotermal akışkan bedelinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiğine dair hüküm bulunmadığını, antik havuzun ticari bir alan olarak kiralanmadığını, ....

07/09/2016 tarihli yazısında davacı iddialarının aksine sözü edilen alana yönelik her türlü giderin davacı tarafça ödenmesi gerektiğinin belirtildiğini, davalı şirketin bahse konu ... akışkan kullanımını gerektirecek bir faaliyetinin bulunmadığını, dava konusu akışkanın antik havuzda ve ... beyazlatılmasında kullanıldığını, bunun dışında hiçbir kurum/kuruluş tarafından kullanılması/faydalanılmasının söz konusu olmadığını, alacak miktarı hesaplamasına da itiraz ettiklerini belirterek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın öncelikle görev yönünden,

mahkemenin aksi kanaatte olması halinde esastan reddine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

GEREKÇE

Dava; davacı tarafça ... 31/12/2019 tarihinde ödenen jeotermal akışkan kullanım bedelinin yarısına denk gelen miktardan davalının sorumluğu olduğu iddiasıyla, davalı şirketin sözleşme kapsamında merkez müdürlük uhdesinde bulunan teminat mektuplarının nakde çevrilmesi sonucu mahsup sonrası kalan bakiye miktarın tahsili isteğine ilişkindir.

Davalı şirketin ... karar sayılı, 28/01/2021 tarihli kararı ile iflasına karar verildiği, kararın 23/02/2023 tarihinde kesinleştiği, davalı tarafça 30/03/2021 tarihinde iflas masasına alacak kaydı için başvurulduğu, ikinci alacaklılar toplantısının 17/07/2023 günü yapıldığı, işbu davaya konu 2.436.451,91TL'lik alacağın kaydı için yapılan başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

... yapılan yargılama sonucu 03/11/2021 tarih,... sayılı kararla davanın kabulü ile, 2.436.451,91TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalı şirketin müflis olmasından kaynaklı davaya kayıt kabul davası olarak devamına karar verilmiş, davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş, ...olduğundan, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile hüküm kurulmasının doğru olmadığı belirtilerek mahkeme kararı esası incelenmeden HMK madde 353/1,a,3 uyarınca kararın kaldırılmasına kesin olarak karar verilmiş, ... esasına kaydedilmiş,

mahkemece 29/03/2024 tarih, 2024/190 sayılı kararla görevli mahkemenin ... olduğundan dava dilekçesinin görev yönünden, usulden reddine karar verilmiş, karar 07/05/2024 tarihinde kesinleşmiş, yasal süresinde 16/04/2024 tarihinde gönderme talep dilekçesi sunulmuş, dosya tevzi müdürlüğünce mahkememizin 2024/390 esasına kayıtla yargılama mahkememizce sürdürülmüştür.

Dava başlangıçta alacak davası olarak açılmış olup, yargılama sırasında davalı şirketin iflasına karar verilmiş olup, dava kayıt kabul davasına dönüşmüş, ikinci alacaklılar toplantısının 17/07/2023 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

... gişelerinin işletimi, destek-hizmet yönetimi ve ticari alanların işletilmesi işi sözleşmesi düzenlenmiş, sözleşme döneminin 01/01/2014-31/12/2016 tarihleri arası olduğu anlaşılmıştır.

Merkez Müdürlüğü adına ... sınırları içerisinde bulunan antik havuz nedeniyle 2.268.323,00TL akışkan kullanım bedeli tahakkuk ettirilmiş, tahakkuk fişinin ve dayanağı ... aleyhine dava açılmış, mahkemece mevzuatta ön görülen hesaplama yöntemine uygun bir şekilde jeotermal akışkan kullanım bedelinin hesaplanarak davalı idarece talep edilebileceği gerekçesiyle dava konusu edilen işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Kamulaştırma Kanunun ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanunun 12.maddesi ile 5393 sayılı kanuna eklenen geçici maddede "... müdürlükleri veya Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmesi merkez müdürlüğüne ait olan müze ve ören yerlerinde; su ve atık su bedeli ile 5686 sayılı Kanunda yer alan kaynaklardan elde edilen su, gaz, jeotermal akışkan ve buharın elde edilmesi, iletilmesi ve kullanılması için büyükşehir belediyeleri, belediyeler veya büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idarelerince uygulanan ve tarifelerinden kaynaklanan alacak asıllarının yüzde ellisinin peşin ödenmesi kaydıyla;

bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla su ve atık su, gaz, jeotermal akışkan ve buharın alacak asıllarının tamamı ile bunlara bağlı faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’iler (sözleşmelerde düzenlenen her türlü zam dâhil) ile bu alacaklara bağlı cezaların ve gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’ilerinin (sözleşmelerde düzenlenen her türlü ceza ve zam dâhil) tahsilinden vazgeçilir; varsa başlatılmış icra takipleri düşer, açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verilir, yargılama gideri ve takip giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekalet ücretine hükmedilmez.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen ve infaz edilmeyen mahkeme kararlarına konu alacaklar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin tahsilinden vazgeçilir.” hükmü düzenlenmiştir.

01/01/2015-31/12/2019 tarihleri arasında antik havuzda kullanılan akışkanın kullanım miktarına karşılık gelen kullanım bedeline ilişkin ... tarafından bildirilen antik havuz jeotermal akışkan kullanım bedelinin %50'sine tekabül eden tutar davacı merkez müdürlük tarafından 27/12/2019 tarihinde ödenmiştir.

Davacı merkez müdürlükçe alınan 12/03/2020 tarih ve 80 sayılı yönetim kurulu kararıyla söz konusu akışkanın kullanım miktarına karşılık gelen mali yükümlülük ve kullanım bedelinin Bakanlık ve yüklenici/kiracı firmalar tarafından %50-%50 oranında ödenmesinin uygun olacağına karar verilmiştir.

Bu kapsamda 01/01/2015-31/12/2016 tarihleri arasında tahakkuk eden borç miktarının %50'si merkez müdürlükçe ... 31/12/2019 tarihinde ödenmiş, davalı şirketten sözleşme kapsamında işletme dönemine tekabül eden 9.869.664,74TL tutarındaki jeotermal akışkan kullanım bedelinin yarısına denk gelen 4.934.832,37TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle birlikte ödenmediği iddiasıyla idari şartnamenin 18.5.maddesine istinaden teminat mektupları nakde çevrilerek merkez müdürlük hesabına yatırılan miktardan bakiye 2.436.451,91TL alacak işbu davanın konusudur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; ... tahakkuk ettirilen antik havuzdaki akışkan kullanım bedelinden sözleşme kapsamında davalının sorumlu olup olmadığı, varsa ne miktarda olduğu hususlarında toplanmaktadır.

... gişelerinin işletimi, destek-hizmet yönetimi, ticari alanların işletilmesi işi idare şartnamesinin 2.maddesi ihalenin konusu ve amacı başlıkla olup, ihalenin konusunun, ...

Gişelerinin idare adına işletilmesi, giriş kontrol sistemlerinin, bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerinde kullanılmakta olan modernize edilmiş mevcut geçiş sistemleriyle uyumlu bir şekilde modernizasyonu ve bu kapsamda bilet tasarımı, üretimi, satışı ve pazarlanması tüm giderleri yükleniciye ait olmak üzere mal ve hizmetlerin sağlanması, antik havuz emanet kasa hizmeti ile ... içerisindeki ... vb.alanlarına shuttle hizmetinin ücreti olarak verilmesi, teknolojik izleme sistemlerinin kurularak ve gelirlerin sistem üzerinden idarenin de görebileceği şekilde izlenerek raporlanmasının sağlanması yoluyla ticari alanların işletilmesi,

Örenyerinin hizmet aracı, temizlik, tuvalet, güvenlik, çevre düzenleme ve bakım hizmetlerinin ücretsiz olarak yüklenici tarafından sağlanması işi olduğu düzenlenmiştir. 2.4.maddenin a fıkrasında iş sürecinde (tahsilatlarda dahil olmak üzere) tüm mali denetim ve yönetimin münhasıran idareye ait olacağı belirtilmiştir.

İdari şartnamenin 1.16.maddesinde gişenin tanımı "...kuzey kapısı, güney kapısı, yaya girişi gişeleri, antik havuz gişeleri ve olası düzenlenecek yeni gişeler" olarak, 1.17.maddesinde ticari alan tanımı "Ziyaret alanında mevcut ve yeni satış üniteleri" olarak tanımlanmıştır.

Taraflar arasında ... gişelerinin işletimi, destek-hizmet yönetimi ve ticari alanların işletilmesi işi sözleşmesi düzenlenmiş olup, iş tanımının 5.maddede idari şartnamede ve teknik şartnamede açıklandığının belirtildiği, sözleşmenin eklerinin 8.maddede, idari şartname, teknik şartname ve varsa yayımlanmış zeyilnameler, yüklenicinin, idari şartname madde 8'e göre verdiği ve varsa ihale kararı sürecinde değişen nihai teklifinin sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu belirtilmiştir.

Taraflar arasında ... gişelerinin işletimi, destek-hizmet yönetimi ve ticari alanların işletilmesine ilişkin sözleşme düzenlendiği, sözleşmede iş tanımının idari şartname ve teknik şartnamede açıklandığının belirtildiği, idari ve teknik şartname içeriği itibariyle idari şartnamenin 2.maddesinde ihale konusunun açıklandığı, antik havuzun ihale kapsamı içerisinde yer almadığı, idari şartnamenin 1.16.maddesi kapsamında antik havuz gişeleri vesaire gişeler olarak tanımlandığı,

antik havuz emanet kasa hizmeti ile ... içerisindeki Nekropolis, antik havuz, tiyatro, güney kapı, St Philipe vb.alanlarına shuttle hizmetinin verilmesinin ihalenin ilgili maddesi uyarınca sözleşme konusunun içerisinde olduğu, antik havuzun kullanımına ilişkin bir hususun yer almadığı, idari şartnamenin 2.1.maddesinde tüm giderler olarak belirtilen giderlerin bu madde kapsamında sayılan hususlara ilişkin olduğu,

dava konusu Denizli Büyükşehir Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilen antik havuz jeotermal akışkan kullanım bedelinin, antik havuza ilişkin olup işletimi davalıya ait olmadığından kullanım bedelinden de davalının sorumlu tutulamayacağı, idari şartnamede ve sözleşmede jeotermal akışkan bedelinin, yüklenici tarafından ödenmesi gerektiğine dair bir hüküm bulunmadığı, sözleşme, idari şartname, teknik şartname içeriği itibariyle jeotermal akışkan bedeline ilişkin davalının bir yükümlülüğünün olmadığı kanaatine varılmakla, açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Uyuşmazlığın içeriği itibariyle taraflar arasında düzenlenen sözleşme ve sözleşmedeki işin tanımının yapıldığı idari ve teknik şartnamedeki hususlar kapsamında antik havuz akışkan kullanım bedelinin davalının yükümlülükleri arasında olup olmadığı hususuna ilişkin olup, bu hususun sözleşme, idari ve teknik şartname içeriği kapsamında değerlendirilecek hususlardan olduğu, ayrıca bilirkişi raporu alınmasını gerektirir bir hususun olmadığı,

görevsiz mahkemece yapılan yargılama sırasında alınan nitelikli hesaplama konusunda uzman bilirkişi raporunun hesap ve sözleşmenin yorumuna ilişkin olup, akışkan kullanım bedelinin davalı yükümlülüğünde olduğu kanaatinde olunması halinde hesabın yapılacağı, davalının yükümlülüğünde olup olmadığı hususunun değerlendirilmesinin sözleşme, idari şartname içeriği itibariyle hukuki nitelikte olduğu anlaşılmakla mahkememizce ayrıca bilirkişi raporu alınmaksızın dava sonuçlandırılmıştır.

Dava, kayıt kabul davasına dönüşmekle davanın niteliği gereği maktu harca hükmedilmiş ve davalı lehine maktu vekalet ücreti takdir edilmiştir.

...