Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/378 K.2024/704

Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2022/378 Esas

KARAR NO : 2024/704

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI

KARŞI DAVALI : ... - ...

VEKİLİ

Av. ... - Av. ...

DAVALI

KARŞI DAVACI : ... - ...

VEKİLİ

Av. ... - ... DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 01/07/2009

KARŞI DAVA TARİHİ : 14/09/2009

KARAR TARİHİ : 24/12/2024

YAZIM TARİHİ : 27/01/2025

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında, 05/06/2001 tarihli “ ..." ile 25/06/2004 tarihli “Ek Protokol” uyarınca, ... parselinde kayıtlı 24.152 m² alanlı taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil villa konutunun kaba inşaatlarının yapımı, sözleşmesi yapıldığını.

50 adet müstakil konutun kaba inşaatları ve çevre duvarları ile alt yapı ada içi pis su, yağmur suyu işlerinin (süre uzatımları sonucu) 07/06/2008 tarihinde tamamlandığını ve teslime hazır hale geldiğinin, taraflarca düzenlenen geçici ve kesin kabul tutanağı ile kararlaştırıldığını; buna göre davalı şirket tarafından, müvekkili kooperatife ait taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil konutun kaba inşaatları, çevre duvarları, alt yapı (ada içi pis su yağmur suyu dâhil) işleri, konutların balkon korkulukları ile bahçe duvar ve üst korkuluklarının demir imalatlarının yapıldığını;

taraflarca, inşaatın geçici ve kesin kabulü hususunda mutabakat sağlanmasına rağmen kesin hesabın yapılmasında ve ferforje demir imalatının pozunda uyuşmazlık çıktığını; inşaattaki demirlerin ferforje olduğundan bahisle davalı yüklenici firma tarafından ... alınan raporun gerçek olmadığının ...D.İş sayılı tespit ve bilirkişi raporu ile anlaşıldığını ve davalının buna rağmen 363.438,...

TL fazla para talep ettiğini; bu sebeple, kesin hesabın yapılmasına ve kooperatif tarafından yapılan fazla ödemenin tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL’sinin 28/05/2009 ihtar tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesinde öz olarak; kooperatifin kesin hesaba göre alacaklı olduğunu; vade farkı adı altında kooperatiften talepte bulunulmasının mümkün bulunmadığını, İdarî ve Teknik Şartname’nin 7.maddesine göre “müteahhidin yıl içinde yaptığı imalatlardan yıl sonu itibariyle ödenmeyip ertesi yıla devreden müteahhit alacağı ilk dört ay içinde vade farksız ödenmesine devam edilir.

Ancak, nisan sonuna kadar ödenmeyen alacağa ...’nin açıkladığı TEFE’ye göre fark ödeneceğini” öngördüğünü; ancak, davalı şirketin, 2007 imalatından 2008 yılına devir olan kooperatif borcunun 197.224,70 TL olup, bu tutarın da Mart 2008 ayına kadar ödendiğini ve kooperatifin herhangi bir borcunun bulunmadığını; ... nolu hak edişin Nisan 2008 ayında tahakkuka alındığını ve faturasının da 2008 yılında kesildiğini, çünkü faturaya konu imalatların davalı şirket tarafından Nisan-Mayıs 2008 aylarında yapıldığını ve davalı şirketin alacaklarının da 2008 yılı içinde kooperatifçe ödendiğini;

müvekkili şirkete ait inşaata Haziran 2001 yılında başlandığını, kooperatife ait konutların yapı ruhsatı alındığında 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu yürürlüğe girmemiş olduğunu, dolayısıyla kooperatif inşaatının Yapı Denetim Kanunu hükümlerine tabi bulunmadığını, ... bedeli adı altında ödeme yapıldığından kooperatifin haberinin olmadığını ve bu alacağın zamanaşımına uğradığını; kooperatif tarafından davalı şirkete uygulanan 18.720,00 TL ceza uygulamasının sözleşmenin 17. ve 18.maddeleri gereği yasal olduğunu ve bu sebeple, asıl davanın kabulüne ve karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

YANIT ve KARŞI DAVA:

Davalı vekili yanıt dilekçesinde, kısaca; davacı kooperatif ile davalı müvekkili şirket arasında akdedilen 05/06/2001 tarihli “ ...” ve 25/06/2004 tarihli “Ek Protokol” ile kooperatifin maliki bulunduğu ... bulunan taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil villa konutunun kaba inşaatlarının yapımı işinin müvekkili şirket tarafından üstlenildiğini ve yerine getirildiğini;

müvekkili şirketin, sözleşmeler kapsamında 50 adet müstakil konutun kaba inşaat işlerini, çatı işlerini, çevre duvarlarını, alt yapı işlerini, konutların ferforje balkon korkuluklarını, bahçe duvarlarını ve üst ferforje korkuluklarını vs imalatlarını yaptığını ve 07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağı ile tamamlayıp teslim ettiğini; ilk olarak ... nolu hak edişteki çimento fiyat farklarının hesabında ve ferforje imalatlarında kullanılan 10x15 ebatlarındaki metal plakaların ferforje imalatı içinde ödenip ödenmeyeceği konusunda ihtilaf çıktığını; asıl davanın reddine karar verilmesini ve karşı davada:

A)Müvekkil şirketin kesin hak ediş alacağı olarak 363.438,... TL,

B)Sözleşmenin 14. maddesi ile mevzuat gereği yapı sahibi kooperatif tarafından ödenmesi gereken ancak ödenmeyince müvekkili şirket tarafından ilgili faturaları karşılığında ödenen Teknik Uygulama Sorumluluğu (Fenni mesuliyet) Hizmetleri bedelleri toplamı 17.036,00 TL ... bedellerinin,

C)Sözleşmeler gereği geç ödenen hak edişlere uygulanan ÜFE fiyat farkları toplamı 41.229,35 TL fiyat farkının,

D)Sözleşmenin 18 ve 19 maddeleri ile İdarî ve Teknik Şartname’nin 2.maddesine göre teknik personel yükümlülüğüne uyulmadığını gösteren hiçbir tutanak ve bildirim bulunmadan keyfi şekilde ve haksız olarak uygulanıp müvekkili şirketin alacaklarından kesilen 18.720,00 TL para cezası olmak üzere toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespitine ve bu alacaktan fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50.000,00 TL’nin temerrüt tarihlerinden geçerli olmak üzere avans faizleriyle tahsiline, karar verilmesini, savunmuş, karşı dava olarak talep etmiştir.

Davalı vekilinin, asıl davada ikinci cevap ve karşı davada replik dilekçesinde; ayrıntıları 10/07/2008 tarihli ihtarnamede yazı olduğu üzere 2007 yılından 2008 yılına geçerken kooperatifin müvekkili şirkete 636.393,86 TL borcunun kaldığını; kooperatifin, Nisan 2008 tarihine kadar toplamı 370.000,00 TL olan ödemeler yaptığını, ancak, 2008 yılının Mayıs ayı itibariyle 266.393,86 TL borcu bulunduğunu; bu miktara, sözleşme hükümleri uyarınca gecikme farkı uygulandığını ve ihtarname tarihi itibariyle toplam 41.229,35 TL TEFE (ÜFE) fiyat farkları bulunduğu bildirilerek bunun ödenmesinin istendiğini;

kooperatifin, İdarî ve Teknik Şartname’nin 7.maddesinin Ek Protokol ile değiştirilmiş olduğuna hiç değinmediğini, 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu'nun 5.maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre tüm yapı denetim hizmet sözleşmelerinin, yapı sahibi ile denetim kuruluşu arasında akdedildiğini, kooperatifin hiçbir yapı denetim ile sözleşme yapmadığını, müvekkili şirketin fenni mesuliyet hizmetleri için denetim kuruluşuna faturaları karşılığında toplam 17.036,00 TL ... bedeli ödemek zorunda kaldığını, zamanaşımına uğradığı yönündeki kooperatif beyanının dayanaktan yoksun olduğunu;

kaldı ki bunun 14/07/2008 tarihli ihtarnameyle bildirildiğini ve ödemelerin talep edildiğini, ifade etmiştir.

DELİLLER

1-05/06/2011 tarihli sözleşme ile 25/06/2004 tarihli ek protokol, taraflar arasındaki yazışmalar, ihtarlar ve ekleri, 2-Taraf defter, kayıt ve belgeleri, hakedişler, geçici kabul tutanakları, 3-Taraf delil listelerinde dayanılan tüm evrak, 4- ... D.İş, ... D.İş tespit dosyası, 5-Keşif ve alınan bilirkişi raporları, 6-Tüm dosya münderecatı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKÎ NİTELENDİRME

Asıl dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında, kesin hesabın yapılması ile fazla ödemenin yükleniciden tahsiline dayalı alacağa; karşı dava ise, aynı sözleşmeden kaynaklanan alacağın tespiti ile kısmen tahsili istemlerine, ilişkindir.

Taraflar arasında, 05/06/2001 tarihli “ ...” ile 25/06/2004 tarihli “Ek Protokol” uyarınca, ... parselinde kayıtlı 24.152 m² alanlı taşınmaz üzerinde 50 adet müstakil villa konutunun kaba inşaatlarının yapımına ilişkin sözleşme imzalandığı; imalatların yapıldığı ve 07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağının yüklenicinin itiraz şerhi ile imzalandığı, hususunda tartışma yoktur.

İhtilâf, asıl ve karşı dava yönünden, yanlar arasında imzalanan eser sözleşmesi ve ek protokol kapsamında kesin hesabın çıkarılarak karşılıklı alacakların belirlenmesi konusunda toplanmaktadır.

Asıl ve karşı dava dosyasında talep ve ihtilâf esas itibariyle şöyledir:

A)Asıl dava yönünden; sözleşme kapsamında kesin hesabın çıkarılması ve iş sahibi yönünden fazla ödeme bulunup bulunmadığı, ferforjelerin hangi poza tabi olduğu ve buna bağlı olarak kooperatif tarafından fazla yapılan ödemeden kaynaklanan alacak,

B)Karşı dava yönünden;

Toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespiti ile,

Sözleşme kapsamında yüklenici yönünden talep edebileceği;

-Kesin hak ediş alacağı,

-... bedelleri alacağı,

-Sözleşmeler gereği geç ödenen hak edişlere uygulanan ÜFE fiyat farkları alacağı,

-Şirketin alacaklarından kesilen 18.720,00 TL para cezası alacağının yerinde olup olmadığı,

Hususlarına ilişkindir.

Karşı davadaki ... bedeli yönünden kooperatif vekili zamanaşımı def'ini ileri sürmüştür. Talep, eser sözleşmesi kapsamında bir alacaktır. Eldeki davada uygulanması gereken 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 126/IV. maddesi kapsamında, kural olarak eser sözleşmelerinden kaynaklanan davalarda zamanaşımı süresi 5 yıldır. Somut olayda, taraflar arasındaki eser sözleşmesine dayalı olarak açılan alacak davasında, yapılan işe ilişkin, kesin kabul ve kesin hakedişin bulunmaması ve tasfiyenin gerektiği anlaşılmakla, zamanaşımının söz konusu olmadığı kanaatine varılmış ve zamanaşımı def'i reddedilmiştir.

Taraflar arasında 05/06/2001 tarihli sözleşme ile 25/06/2004 tarihli ek protokol olmak üzere iki adet sözleşme bulunmaktadır. 06/06/2001 ile 31/12/2013 tarihleri arasındaki dönem için yanlar arasında 18 adet ara hakediş düzenlenmiştir.

Bu dönemde sözleşmeye konu 50 adet müstakil konutun temel harfiyatlarının, temel, su basman kalıp demir beton imalatları ile 7 adet konutun zemin kat ve birinci kat kalıp, demir, beton imalatı ile bekçi evinin tüm imalatlarının tamamlanmış olduğu.

01/01/2014 ile 07/08/2008 arasında ise 19'dan başlayarak ... adet ara hakediş tanzim edildiği, bu hakedişlere sözleşme kapsamı dışındaki tüm işlerin yüklenici tarafından yapıldığı üçüncü bilirkişilerin 06/04/2018 tarihli kök raporunda anlatılmıştır. İhtilâf konusu işte kesin hesap yapılmamış olup, yanlar birbirinden alacaklı olduklarını iddia etmektedir. Taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan (söz.m.4) ...'nin 40'ıncı maddesine göre kesin hakediş raporu yapılmalıdır.

Hakedişlere itiraz edilmemesi de, hakedişe girmeyen fazla imalât bedeline ilişkin talep hakkını ortadan kaldırmaz ( ...). Bu nedenle, kesin metraja göre kesin hakediş düzenlenmelidir.

Dosya kapsamında 07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağı sunulmuştur. Bu tutanakta ... A.Ş. adına ...'in "ihtiraz şerhi ile" denilerek imza konulmuştur. Yanlar arasındaki sözleşmenin 4'üncü maddesine göre ... sözleşme ekidir. Anılan Şartnamenin 39'uncu maddesi gereğince, yüklenicinin ara hakedişlere itirazı bulunması halinde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporlarını “idareye verilen ...tarihli dilekçemdeki ihtirazi kayıtla” cümlesini yazarak imzalaması gerektiği, aksi takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı şeklinde düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla geçici kabule yapılan itiraz usule uygun değildir.

Teknik bilgi ve tespit gerektiren istemler nedeniyle talimatla keşif yapılmış ve bilirkişi görüşü alınmıştır.

Mahallinde keşif yapılmak suretiyle alınan 02/02/2012 tarihli bilirkişiler kurulu kök ve raporu kendisi arasında çelişki oluşturmuştur. Bu sebeple, ikinci bilirkişiler kurulundan rapor alınması gerekmiştir,

Bu aşamada davacı vekili, 21/10/2013 tarihli dilekçe sunarak alacak talebini, 453.331,97 TL artırarak 553.331,97 TL alacağın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Islah dilekçesi karşı yan vekiline tebliğ edilmiştir.

İkinci bilirkişiler kurulunun 13/10/2014 tarihli raporu ve 18/01/2016 tarihli ek raporunun birbiriyle çeliştiğini, bu nedenle çelişkinin giderilmesi için yeni bir heyetten rapor alınmasını talep etmiştir.

Gelinen noktada her iki bilirkişi raporunun hem birbiriyle ve hemde kendi içinde çelişki oluştuğundan, keşif yapılmak suretiyle yeni bir heyetten rapor alınması zorunluluğu doğmuştur. Bu nedenle, mahallinde 17/03/2017 tarihinde keşif yapılmış ve yeni heyetten rapor alınmıştır.

Yeri gelmişken belirtmek gerekir ki üçüncü bilirkişiler kök raporlarında 50 adet dubleks konutun teraslarında yapılan korkulukların ferforje (işlenmiş dekoratif malzeme) olduğunu tespit etmişlerdir. Bu imalatta korkuluklarda kullanılan delikle sac ağırlığının ancak %8 mertebesinde olduğunu, ... poz nolu imalatın tarifinde ise ağırlığının en az %90 bölümünün işlenerek dekore edilmiş her çeşit demir korkuluk yapılması şeklindeki tarif nedeniyle imalatın ara hakedişlere girdiği üzere ferforje imalat olduğu yönündeki kanaat Mahkememiz kurulunca benimsenmiş, bedelinin ... nolu poza göre hesaplanması gerekmiştir.

Yine 05/06/2011 tarihli sözleşmenin 14'üncü maddesinde; sözleşme konusu işlerin yapımının, işveren tarafından oluşturulacak kontrollük teşkilatınca kontrol edileceği belirtilmiştir. Bilirkişiler, işin teknik uygulama sorumluluğunun muhatabının yapı sahibi kooperatif olduğunu belirlemişlerdir. 17.936,00 TL ... hizmet bedeli ödenmiştir. ... sorumlusu ...'dır. Bedel bu kişinin hissedarı olduğu firmalara ödenmiştir.

Aşamalarda alınan ikinci bilirkişi raporunda da ...'nın ... görevi nedeniyle aldığı bedelleri firma adına fatura ile tahsil ettiğinin belirlendiğini ifade ettiği, kooperatifin sorumluluğunda olan bu bedeli ödediğini ispatlayamadığı, aralarında organik bağ olduğu tartışmasız olan firmalara ödenmesiyle ... bedelinin kooperatif adına ödendiği, üçüncü bilirkişilerin de bu görüşte oldukları belirlenmiş, bu tutardan kooperatifin sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Taraflar arasında ... adet ara hakediş düzenlendiği ve üçüncü bilirkişilerin kök raporundaki tespite göre, sözleşmenin 23'üncü maddesi gereğince işveren yönünden kesinleşen ara hakedişlerde yer almamasına karşın sözleşmenin 18'inci ve 19'uncu maddelerine göre teknik eleman bulundurulmadığı savıyla ifaya ekli ceza mahiyetinde yükleniciden 18.721,00 TL kesinti yapılması yerinde görülmemiştir.

Üçüncü bilirkişiler tasdikli projeler ve ataşmanları dikkate alarak kesin metraj hesabı yapmıştır. Taraflar arasındaki 05/06/2001 tarihli sözleşmede ihale zammı %6,50 iken 25/06/2004 tarihli ek protokolde bu zam 01/01/2004 tarihinden geçerli olarak %11 tenzilat olarak değişmiştir. Bu hükümlere bağlı kalınarak yapılan hesapta, her iki sözleşme toplamına göre hakediş icmalinde toplam imalat tutarı 4.744.787,00 TL olduğunu ve KDV dâhil 4.748,924,00 TL olarak hesaplanmıştır.

Yükleniciye yapılan ödemeler toplamının 4.425.537,00 TL olduğunu, bu duruma göre (4.748.924,00-4.425.537,00=) 323.086 TL yüklenicinin kesin hakediş alacağı bulunduğunu, hakedişlerin geç ödenmesinden kaynaklanan alacak talebinde haklılık bulunmadığını, mütalaa etmişlerdir. Üçüncü bilirkişiler kurulu raporuna karşı kooperatif vekili yeni bir heyetten rapor alınması ve yüklenici vekili ise ek rapor alınması yönünde itiraz etmişlerdir.

İtirazların değerlendirilmesi için ek rapor alınmıştır.

Üçüncü bilirkişiler kurulunun 23/05/2019 tarihli ek raporunda; eski görüşlerini tekrarlayarak her iki sözleşme toplamına göre hakediş icmalinin: (1.400.593,00+2.212,00+3.338.072,00+1.865,00=) 4.742.742,00 TL olduğunu hesaplanmıştır. Yükleniciye yapılan ödemeler toplamının 4.425.537,00 TL olduğunu, bu duruma göre (4.742.742,00-4.425.537,00=) 317.205,00 TL yüklenicinin kesin hakediş alacağı bulunduğunu.

18.721,00 TL tutarındaki kesintinin şantiyede gerekli teknik personelin bulunmadığı gerekçesiyle kesildiğini ve fakat ara hakedişlerin kesinleşmesi sebebiyle talepte haklılık olmadığını ve yükleniciye iadesi gerektiğini; asıl davada, kooperatifin yükleniciden alacağının bulunmadığını, karşı davada ise yüklenicinin 317.025,00 TL kesin hakediş alacağının bulunduğunu, 17.036,00 TL ... bedeli alacağından haklılık olduğunu, hakedişlerin geç ödenmesinden kaynaklanan alacak talebinde haklılık bulunmadığını, mütalaa etmişlerdir.

Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller bir arada değerlendirildiğinde; taraflar arasında 05/06/2001 tarihli inşaat sözleşmesi yapıldığı ve sözleşmenin 2.maddesinde, kooperatife ait ... parselde kayıtlı arsa üzerinde yapılacak 50 adet müstakil konutun kaba işinin yapımına ilişkin olduğu. 3.maddesinde işin ... birim fiyatları üzerinden %6,50 zamlı olacağı ve ihale bedelinin 1.036.317,59 TL olduğu.

4.maddesinde, ihale şartnamesi, özel teknik ve idarî şartname, uygulama projeleri, keşif özeti, ..., ...'nin birim fiyat cetvellerinin ve tarifelerinin sözleşme eki olduğu. 18.maddede, müteahhidin teknik elemana ilişkin vecibeleri yerine getirmemesi durumunda sözleşmenin 19.maddesinde belirtilen cezanın uygulanacağı; söz.m.19'da, toplam cezanın ihale bedelinin %15'ini geçemeyeceği.

23.maddede, hakedişlerin her ay yüklenici tarafından düzenleneceği, 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içinde de işveren tarafından incelenerek onaylanacağı ve onaylandıktan sonra kesinleşeceği, hakedişin kesinleşmesini müteakip hakediş tutarının en az %50'sinin yükleniciye ödeneceği, bakiye alacağın müteakip aylarda ödeneceği, İdarî Şartname'nın 7'inci maddesi uyarınca 2002 yılının ilk 4 ayı içerisinde bakiye borcun fark konmadan ödenebileceği, ödenmeyen kısma ise Ocak 2002'den itibaren ...-TEFE endeks oranlarının uygulanacağı hususlarına yer verildiği.

25/06/2014 tarihli protokolde ise, %6,50 zamlı ibaresinin %11 tenzilatlı olarak değiştirildiği, Özel ve Teknik İdarî Şartname'nin 7'inci maddesi ile müteahhit alacağının yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konulmadan aylık eşit şekilde ödeneceği, ödenmeyen kısma ise Ocak ayı endeksi itibariyle ...-TEFE endeksine göre gecikme farkı ödeneceğinin kararlaştırıldığı, belirlenmiştir.

07/06/2008 tarihli geçici ve kesin kabul tutanağında yer alan yüklenici itirazının ...'ye uygun olmadığı bellidir. Somut olayda, toplam ... adet ara hakediş düzenlenmiştir.

Son bilirkişiler kurulunun raporundan da, 05/06/2001 tarihi ile 31/12/2013 tarihi arasında toplam 18 adet ara hakedişin düzenlendiği, bu dönemde sözleşme konusu 50 adet müstakil konutun temel hafriyatlarının, temel, su basman kalıp demir beton imalatları ile 7 adet konutun zemin kat ve birinci kat kalıp, demir, beton imalatı ile bekçi evinin tüm imalatlarının tamamlanmış olduğu.

01/01/2014 tarihi ile 07/08/2008 tarihi arasında ise 19 ile ... numaralı ara hakedişlerin tanzim edildiği, bu hakedişlerin ise ilk sözleşme kapsamı dışında kalan tüm işlerin yerine getirildiği, belirlenmiştir. Sözleşmenin eki olan ...'nin 39.maddesi uyarınca ara hakedişlere itiraz edilmemesi sebebiyle hakedişlerin kesinleştiğini kabul etmek gerekir. Ancak ara hakedişlerde yer almamış imalat, kesin hakedişte dikkate alınmalıdır.

Zira, ...'nin 40.maddesi bu hususta aydınlatıcıdır. Üçüncü bilirkişiler kurulu ilk iki bilirkişi kurulunun ara hakedişlere itiraz edilmemesi sebebiyle demir, betonarme betonu ve diğer imalatların metrajı konusundaki düşünceleri üçüncü bilirkişilerce haklı olarak yerinde görülmemiş ve tasdikli projeler dikkate alınarak hesaplamalar yapılmıştır.

Üçüncü bilirkişiler kurulu keşif mahallinde yaptıkları tespite dayalı olarak yapılan imalatın ara hakedişlere girdiği gibi ferforje imalat olduğunu, tespit etmişlerdir.

Karşı dava yönünden, 50.000,00 TL tutarlı kısmi dava açılmıştır. Karşı davada davacı vekili 23/03/2019 tarihli dilekçesinde talebini kuruşlandırarak:

49.700,00 TL kesin hesap alacağı,

100,00 TL ... bedeli alacağı,

100,00 TL hakedişin geç ödenmesinden kaynaklı ÜFE fiyat farkı alacağı,

100,00 TL pakedişlerden personel cezası olarak kesilen tutar,

Olmak üzere beyan etmiştir. Karşı davada davacı vekili 18/11/2019 tarihli ıslah dilekçesinde ise:

49.700,00 TL kesin hesap alacağını 267.505,00 TL artırarak 317.205,00 TL'ye,

100,00 TL ... bedeli alacağını 16.936,00 Tl artırarak 17.036,00 TL'ye,

100,00 TL pakedişlerden personel cezası olarak kesilen tutarı 18.620,00 TL artırarak 18.720,00 TL'ye,

Islah etmiştir. Islah dilekçesi karşı yana tebliğ olunmuştur.

Asıl ve birleşen dava yönünden talepler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Asıl davada:

Davacı kooperatifin, benimsenen üçüncü bilirkişiler kurulu raporuna göre kesin hesap ve kesin hakedişe göre talep edebileceği alacağının bulunmadığı, anlaşılmıştır. Bu nedenle asıl davada davanın reddine karar verilmelidir.

Karşı davadaki talepler yönünden:

Teknik uygulama sorumluluğunun yapı sahibi olan kooperatife ait olduğu, toplam 17.036,00 TL ödendiği anlaşılmış, bu tutarın karşı dava yönünden 02/12/2008 temerrüt tarihinden itibaren kooperatiften tahsiline karar vermek gerekmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 25/06/2014 tarihli ek protokolde, Özel ve Teknik Şartname'nin 7'inci maddesinde değişikliğe gidilerek ve "Yıl sonunda ödenmeyen müteahhit alacağı, yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konmadan aylık eşit ödemeler şeklinde ödenecektir. Ancak 4 ay içinde ödenemeyen müteahhit alacağının kalan kısmına, yeni yılın ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak ...'nin TEFE artışı nispetinde gecikme farkı ödenecektir" denildiği; sözleşme ve ek protokole göre, yüklenicinin hakedişlerden doğan alacağına bir sonraki yıla sarkması durumunda ancak 5'inci aydan itibaren fiyat farkı eklenebileceği, ödeme tarihleri itibariyle bu kalemin talebinde haklılık bulunmadığının bilirkişi raporuyla anlaşılmasıyla istemin reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Karşı davada, kooperatif tarafından kesilen 18.720,00 TL ceza tutarı dava konusu edilmiştir. Bu ceza tutarı ara hakedişlerde yer almamaktadır. Dolayısıyla kooperatifin ara hakedişlerde yer almayan 18.720,00 TL ceza kesintisinde haklılık bulunmamaktadır. İstemin reddi gerekmiştir.

Üçüncü bilirkişiler kurulu tasdikli projeler, ataşmanları dikkate alarak kesin metraj ve kesin hesabı çıkartmışlardır. Buna göre, her iki sözleşme toplamına göre hakediş icmalinin: (1.400.593,00+2.212,00+3.338.072,00+1.865,00=) 4.742.742,00 TL olduğunu hesaplanmıştır. Yükleniciye yapılan ödemeler toplamının 4.425.537,00 TL olduğu, bu duruma göre (4.742.742,00-4.425.537,00=) 317.205,00 TL yüklenicinin kesin hakediş alacağı bulunduğu saptanmıştır.

Karşı davacı yüklenicinin .... Noterliği'nin 25/05/2009 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ettiği, ihtarnamenin 26/05/2009 tarihinde tebliğ edildiği, (7) günlük süre nedeniyle 03/06/2009 tarihinde temerrütün oluştuğu saptanmıştır. O halde, 317.205,00 TL kesin hakediş alacağının 03/06/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmelidir.

... bedeli yönünden talepte haklı görülen 17.036,00 TL'nin 25/11/2008 tarihli yüklenici ihtarının 26/11/2008 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarda verilen (5) günlük sürenin ilavesiyle 02/12/2008 tarihinde temerrütün oluştuğu anlaşılmakla 02/01/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi uygulanmalıdır.

Karşı davacı vekili, karşı dava dilekçesinde yer alan; "toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespiti" istemi yönünden 28/06/2016 tarihli oturumda talebinden vazgeçmiş; karşı yan vekili vazgeçmeyi kabul etmiştir. Bu nedenle, anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmelidir.

Gerekçesiyle mahkememizce, 04/02/2022 tarihinde, asıl davanın reddine,

Karşı davanın;

Kesin hak ediş alacağı istemi yönünden;

317.205,00 TL kesin hakediş alacağının 03/06/2009 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

B) ... bedelleri alacağı istemi yönünden;

17.036,00 TL ... bedelinin 02/12/2008 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

C) Sözleşmeler gereği geç ödenen hak edişlere uygulanan ÜFE fiyat farkları alacağı istemi yönünden sübut bulmayan istemin reddine,

D) Şirketin alacaklarından kesilen 18.720,00 TL kesinti yönünden, sübut bulmayan istemin reddine,

E) Karşı davacı vekili, karşı dava dilekçesinde yer alan; "toplam 440.423,79 TL alacağının bulunduğunun tespiti" istemi yönünden 28/06/2016 tarihli oturumda talebinden vazgeçmiş; karşı yan vekili vazgeçmeyi kabul ettiğinden, anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

Şeklinde mahkememizce 04/02/2020 tarihinde verilen karar, her iki yan vekilinin mahkememiz kararını istinaf yoluna götürmesi üzerine,

.... Sayılı 12/05/2022 tarihli ilamı ile,

Asıl ve karşı dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Davacı iş sahibi, davalı karşı davacı ise yüklenicidir. Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

Taraflar arasında 05/06/2001 tarihli sözleşme ve 25/06/2004 tarihli ek protokol imzalanmıştır. Davacı davalıya fazla ödeme yaptıklarını iddia ederek alacak talebinde bulunmuş, davalı ise karşı davasında, hak edişler sebebiyle, ... bedeli sebebiyle, fiyat farkı sebebiyle, hak edişlerden yapılan ceza kesintisi sebebiyle alacak talep etmiştir. Mahkemece yargılama aşamasında üç farklı heyetten bilirkişi raporu alınmak suretiyle, 3. bilirkişi raporu doğrultusunda asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca istinaf edilmiştir.

1-Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca düzenlenen hakedişlerden, dosya kapsamında sadece ... nolu hakedişlerle ilgili belgelerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar bilirkişi heyetleri, düzenlenen tüm hakedişleri incelediklerini belirtmiş iseler de Dairemizce bilirkişi heyetlerinin hakedişlerle ilgili değerlendirmeleri hak ediş belgeleri ile karşılaştırılamamıştır. Bu nedenle dosya kapsamında yer almayan yukarıda belirtilen hakedişler dışındaki hak edişlerle ilgili belgelerin de dosya kapsamına eklenilmesi gereklidir.

2-Mahkemece alınan 1. bilirkişi heyeti raporunda yüklenicinin ara hakedişlere itiraz etmediği gerekçesi ile, ara hakedişlerin kesinleştiği belirtilerek, davacı kooperatifin davalı yükleniciden 417.043,80 TL alacaklı olduğu bildirilmiştir.

2. bilirkişi heyeti raporunda ise, birinci etap işlerinin 21/12/2013 tarihinde tamamlandığı, 18 nolu hakedişten sonra 1. sözleşme kapsamında iş yapılmadığı, 1. sözleşme kapsamında bir alacak - borç hesabı çıkartılamayacağı, aynı gerekçe ile demir hesabının da yapılamayacağı, yüklenicinin ara hakedişlere bir itirazı olmadığı düşüncesi ile, davacı kooperatifin davalı yükleniciye 128.043,52 TL fazla ödeme yaptığı bildirilmiştir.

3. bilirkişi heyeti ise, ...'nin 39. maddesine göre; ara hakedişlere girmemiş veya eksik girmiş imalatlar var ise, bunların bedellerinin kesin hakedişte dikkate alınmasının mümkün olduğu, ferforje imlatının ara hakedişlerde ... pozundan değerlendirildiği belirtilerek, davalı yüklenicinin 317.205,00 TL hakediş alacağı, 17.036,00 TL ... hizmet bedeli alacağı, 18.721,00 TL haksız olarak yapılan ceza kesintisinden doğan alacaklarının bulunduğu, yüklenicinin bir fiyat farkı talep edemeyeceği, davacı kooperatifin bir fazla ödemesinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Mahkemece 3. bilirkişi heyeti raporu doğrultusunda karar verilmiş ancak, 3. bilirkişi heyeti görüşünün aksine ceza kesintisi yönünden davalı - karşı davacı lehine bir alacağa hükmedilmemiş, bu hususta bir gerekçe de gösterilmemiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu bilimsel ve denetime elverişli nitelikte olmayıp, uyuşmazlığı çözmeye yeterli değildir.

Bu nedenle mahkemece yapılması gereken öncelikle yukarıda 1. maddede belirtilen eksik hakedişler ile ilgili belgelerin dosya kapsamına kazandırılması, sonrasında inşaat mühendisi, emekli sayıştay denetçisi ve eser sözleşmeleri konusunda uzman, önceki heyetlerde görev almamış kişilerden bilirkişi heyeti oluşturmak, bilirkişi heyetinden önceki bilirkişi raporları ve bu raporlara taraflarca yapılan itirazların değerlendirilmesini istemek,

taraflar arasında düzenlenen 05/06/2001 tarihli sözleşme çerçevesinde yapılan imalatlar ve 25/06/2004 tarihli ek protokol sonrasında yapılan imalatların her birinin yürürlükte olan sözleşme hükümlerine göre irdelenmesi gerektiğini hatırlatmak, taraflar arasındaki temel uyuşmazlık noktası olan demir imalatlarının metrajı ve kullanılan beton cinsi ve beton metrajı hususlarının değerlendirilmesinde, kesin hesapta yüklenicin kullandığını iddia ettiği değil, bizzat mahallinde kullanıldığı belirlenen beton cinsi dikkate alınarak beton hesaplamalarının yapılmasını talep etmek,

ferforje demir imalatının ara hakedişlere girdiği poz konusunda ara hakedişlere bir itiraz olmadığı gözetilerek, bu imalatın ara hakedişlere hangi poz üzerinden girdiğini nazara alıp, yine aynı poz üzerinden değerlendirme yapılmasını istemek, ara hakedişlere itiraz edilmemesi durumunda bu hakedişlerin kesinleşeceği ile ilgili ... ve ... de yer alan hükümlerin ara hakedişlere girmemiş veya eksik girmiş imalatlar için geçerli olmadığının gözetilmesini istemek, kesin hesap çıkarılırken Belediye tarafından tasdik edilmiş projelerin esas alınması gerektiğini bildirmek,

davacı iş sahibinin sözleşmenin 19. maddesi çerçevesinde personel bulundurulmaması sebebi ile, uyguladığı ceza sebebi ile bir kesintinin ara hakedişlerde yer almadığı, kesin hakediş düzenlenmesi aşamasına kadar iş sahibinin bu hususta yükleniciye bir ihtarının da bulunmadığı nazara alınarak, bu sebeple yapılan ceza kesintisinin hukuka uygun olmadığı ve yüklenicinin bu sebebe dayalı alacak talebinin yerinde olduğunun gözetilmesini istemek ve hasıl olacak sonuca göre, asıl davadaki iş sahibi kooperatifin fazla ödeme iddiası ile ilgili talebi ve karşı davada yüklenici şirketin alacak talepleri hakkında bir karar vermek olmalıdır.

Şeklindeki gerekçe ile kesin nitelikte olmak kaydıyla kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrası mahkememizce yeniden taraf teşkili yapılmış, kaldırma kararı doğrultusunda dava konusu ile bağlantılı ... nolu olanlar haricinde dosyada bulunmayan hakediş örneklerinin dosyaya temini sağlanmış,

Nitelikli hesap bilirkişisi, sayıştay denetçisi ve inşaat mühendisi bilirkişiden oluşturulan bilirkişi kurulundan, ... Sayılı 12/05/2022 tarihli ilamında öngörülen koşulları karşılar şekilde 14/12/2023 tarihli rapor aldırılmış,

Davacı karşı davalı kooperatif vekilinin gerekçeli itirazı yine aynı bilirkişi kurulundan 25/06/2024 tarihinde aldırılan gerekçeli ek raporuyla karşılanmıştır.

Bilirkişi kurulu raporunda, taraflar arasında düzenlenen ... adet hakediş tek tek değerlendirilmek suretiyle, yine taraflar arasındaki 05/06/2001 tarihli sözleşme kapsamında, gerekçeli ve denetime elverişli olarak düzenlenen raporda, kaldırma kararındaki gerekçeye uygun olarak,

Bilirkişi kurulunca,

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu olan ferforje imalatının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın düzenlediği birim fiyat cetvelindeki ... pozuna göre hesaplanması gerektiği,

Teknik uygulama sorumluluğu (fenni mesuliyet) hizmet bedeli olarak ödenen tutardan,

Taraflar arasında akdedilen .... Noterliğinden 05.06.2001 tarihli ... Y.nolu sözleşmenin 14.maddesinde ''sözleşme konusu işlerin yapımı, işveren tarafından oluşturulacak olan kontrollük teşkilatı ve/veya yapı denetim bürosu tarafından kontrol edilir. Bu sebeple işveren dilediği sayıda kontrol elemanını şantiyede görevlendirebilir.'' hükmüne bağlanmıştır.

Fenni Mesuliyet (...) sözleşme kapsamında inşaatın denetlenmesi amacını taşıması sebebiyle, bu konudaki sorumluluğun ve yapılacak harcamaların işveren kooperatif tarafından yapılması gerektiği, söz konusu işte teknik uygulama sorumlusunun ... olduğu, süreçte ...'nın farklı firmalarda imza yetkilisi mimar olarak görev yaptığı, fenni mesuliyet (...) görevini yerine getirirken kooperatif adına farklı tarihlerde farklı 4 firmaya (Temmuz 2001-Ekim 2003 5.192,00 TL / Kasım 2003-Haziran 2007 10.266,00 TL / Temmuz 2007-Aralık 2007 2.124,00 TL / Ocak 2008 354,00 TL) toplam 17.936,00 TL (KDV dahil) ... hizmet bedeli ödediği,

karşı dava da davalı kooperatif sorumluluğunda ödenmesi gereken bu tutarın davacı yükleniciye ödenmesi gerektiği kanaatine varıldığı,

Karşı davada ceza kesintisi bedeli ile ilgili yapılan değerlendirmede,

Taraflar arasında akdedilen .... Noterliğinden 05.06.2001 tarihli ...

Y.nolu sözleşmenin 18.maddesinde; ''Teknik ve idari şartnamede belirtilen teknik elemanların listesinin, yer teslimini takiben 10 iş günü içerisinde işverene bildirileceği, işverenin de 10 iş günü içerisinde kendisine önerilen teknik elemanların kabul edilip edilmediği hususunu müteahhide bildirileceği, müteahhidin bu vecibesini yerine getirmemesi halinde sözleşmenin 19. maddesinde belirtilen cezanın uygulanacağı, teknik personelin sürekli olarak şantiyede bulunacağı,'' 19.maddesinde;

''Müteahhidin teknik personel listesini süresinde bildirmemesi halinde şantiye şefi için günlük ihale bedelinin on binde biri, diğer personeller için ise bunun yarısı kadar ceza tahakkuk ettirileceği, tahakkuk tutarının takip eden aya ait hakediş tutarından kesileceği toplam cezanın ihale bedelinin % 15'ini geçemeyeceği, cezanın uygulanıp uygulanmamasının işverenin yetkisinde olduğu,'' hükümleri yer almaktadır.

Dosya kapsamında bulunan ... adet ara hakedişe yansımış ceza kesintisi bulunmadığı, sözleşmenin 23. maddesinde; ''Hakedişler ayda bir kez olmak üzere müteahhit tarafından tanzim edileceği ve 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içerisinde de işveren tarafından onaylanacağı, kontrollük ve işverence onaylanan her hakediş raporunun kesinleşeceği....'' şeklinde hüküm kurulduğu, açıklanan bu sebeplerle işveren ve yüklenici tarafından onaylanan ... adet ara hakedişte bulunmayan, iş veren tarafından kesilen 18.721,00 TL cezanın karşı davada davacı yüklenici alacağından kesilmesinin uygun olmadığı kanaatine varıldığı,

Karşı davada hakediş alacaklarının geç ödendiğine dair fiyat farkı talebinin uygun olup olmadığı,

Taraflar arasında akdedilen 05.06.2001 tarihli sözleşmenin 23.maddesi ''Hakedişler ve Ödeme Esasları'' başlığında; ''Hakedişler ayda bir kez olmak üzere müteahhit tarafından tanzim edilir. 3 gün içinde kontrollük, 3 gün içerisinde de işveren tarafından onaylanır. Kontrollük ve işverence onaylanan her hakediş raporu kesinleşir. Hakedişin kesinleşmesine müteakip hakediş tutarının en az % 50 sinin ödenir. Geriye kalan hakediş alacağın müteakip aylarda ödenir.

Bu ödeme şekli 17.maddedeki iş proğramını değiştiremez. 2002 ve sonraki yıllarda yapılacak ödemeler, idari ve teknik şartnamenin 7.maddesindeki esaslara göre gerçekleştirilir.'' şeklinde düzenlendiği, sözleşmenin eki olan Özel Teknik ve İdari Şartnamenin 7.maddesinde '' 2001 yılında yapılacak olan su basman işlerinde, hakedişler 23.madde kapsamında ödenir.

Yeni yıla kalan bakiye müteahhit alacağı, yeni yılın (2002 yılı) ilk 4 ayında fiyat farkı konmadan aylık ödemeler şeklinde ödenecektir.

Ancak 4 ay içinde ödenmeyen müteahhit alacağının kalan kısmına o yılın (2002 yılı) Ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak ...'nin TEFE artış nispetinde gecikme farkı ödenecektir.'' şeklinde düzenlendiği, taraflar arasında imzalanan 25.06.2004 tarihli ek protokolde, Özel Teknik ve İdari Şartname'nin 7. maddesinde değişikliğe gidilerek ve "Yıl sonunda ödenmeyen müteahhit alacağı, yeni yılın ilk 4 ayında fiyat ve vade farkı konmadan aylık eşit ödemeler şeklinde ödenecektir.

Ancak 4 ay içinde ödenemeyen müteahhit alacağının kalan kısmına, yeni yılın (2002 yılı) Ocak ayı başından başlamak üzere aylık olarak ...'nin TEFE artışı nispetinde gecikme farkı ödenecektir" şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Davalı/karşı davacı yüklenici tarafından hazırlanan hakedişler ile ilgili davacı/karşı davalı kooperatif tarafından yapılan ödemelerde sözleşme hükümlerine uyulmadığı, yapılan ödemelerin açıklamasında hangi hakediş karşılığında ödendiğine ilişkin olduğunun yazılmadığı, davalı/karşı davacı yüklenicinin ödemeler yapıldığı dönemde itiraz etmemiş olduğu, ödemeleri kabul etmiş olduğu, yüklenicinin hakedişlerinin geç ödenmesi sebebiyle talep ettiği 41.229,35 TL fiyat farkı tutarının nasıl hesaplandığının anlaşılamadığı, tarafımızca yapılan değerlendirmede davalı/karşı davacı yüklenicinin hakediş ödemeleri ile ilgili davacı/karşı davalı kooperatiften talepte bulunmasının uygun olmadığı, nihai takdirin ve hukuki yorumun sayın mahkemeye ait olduğu kanaatine varıldığı,

Sözleşme ve ek protokol kapsamındaki işlerle ilgili metraj ve kesin hesap hususu,

Bilirkişi kurulunca, taraflar arasında mevcut sözleşme ve ek protokol hükümleri kapsamında, düzenlenen hakediş içerikleri dikkate alınarak mutabakata varılmış kesin hakediş bulunmadığı da gözetilerek gerekçeli ve denetime elverişli olarak yapılan hesaplama sonucu yüklenicinin KDV dahil yapmış olduğu iş bedelinin 4.737.053,27 TL, iş sahibinin yapmış olduğu ödeme tutarı ise yüklenici adına ...'ne yapılan ödemeler dahil 4.442.537,00 TL olduğu, buna göre davalı karşı davacı alacağının 311.516,27 TL olduğu hesaplanmıştır.

Rapora karşı davalı karşı davacı yüklenici şirket tarafından ek rapor aldırılmasını gerektirecek şekilde somut olarak itiraz edilmemiş, davacı karşı davalı iş sahibi kooperatif vekilinin itirazları ise ek raporla karşılanmış ve kök rapordaki görüş değiştirilmemiştir.

İddia, savunma, dayanılan deliller, kaldırma kararı öncesi yazılan gerekçe ile belirlenen hususlar, kaldırma kararı içeriği, bu içeriğe uygun olarak mahkememizce oluşturulan bilirkişi kurulundan aldırılan rapor ve davacı karşı davalı iş sahibi kooperatif vekilinin itirazlarını karşılar şekilde aldırılan ek rapor ve tüm dosya kapsamı bütün olarak değerlendirildiğinde,

Karşı dava ile ilgili yapılan değerlendirmede,

Taraflar arasında düzenlenen 05/06/2001 tarihli "..."ne ait sözleşme ve yine taraflar arasında mevcut 25/06/2004 tarihli ek protokol kapsamında,

Bilirkişi kurulunca çıkarılan kesin hakedişe göre davalı karşı davacı yüklenicinin, davacı karşı davalı iş sahibi kooperatiften 311.516,27 TL alacağı bulunduğu, yine "Teknik Uygulamada Sorumluluk ... Bedeli" için 17.936,00 TL alacağı bulunduğu, davalı kooperatif tarafından haksız olarak personel ceza kesintisi bedeli olarak kesilen 18.720,00 TL'nin istirdadı koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, karşı dava yönünden bu istek kalemleri ile ilgili davanın kısmen kabulü, yine yukarıda açıklanan gerekçelerle diğer isteklerin reddi cihetini gidilmiş,

Esas dava yönünden yapılan değerlendirmede ise,

Bilirkişi kurulunca çıkarılan kesin hesap ve kesin hakedişe göre davacı iş sahibi kooperatifin talep edebileceği bir alacağının bulunmadığı anlaşılmakla, asıl davanın da reddi cihetine gidilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır. · Üye ... · ¸e-imzalıdır. · Üye ... · ¸e-imzalıdır. · Katip ... · ¸e-imzalıdır.