Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/556 K.2024/41

Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO

2023/18 Esas

KARAR NO : 2024/198

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... -

VEKİLİ

Av. ... - ...

DAVALI

... - ... ...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/01/2023

KARAR TARİHİ : 13/03/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİHİ : 26/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında akdedilen .... ihale kayıt nolu ihale neticesinde ".... İhtiyacı 74 Kişilik 3 Yıl (36 Ay) Süreli Özel Güvenlik İşi", -... ihale kayıt nolu ihale neticesinde " .... ihtiyacı 2 Ay Süreli 74 Kişilik Özel Güvenlik İşi ", -... ihale kayıt nolu ihale neticesinde " .....

İhtiyacı 74 Kişilik 3 Yıl (36 Ay) Süreli Özel Güvenlik İşi", İşlerine ait sözleşmeler imzalandığını, sözleşme maddeleri ve diğer düzenlemeler gereği damga vergilerinin davalı tarafından müvekkili hesaplarına yatırıldığını, müvekkilinin de yasal süresi içerisinde beyan edilerek ... ödendiğini, ancak sonrasında davalı firmanın ... aleyhine vergi mahkemesinde açtığı davalar neticesinde damga vergilerini ... tahsil ettiğini, bunun üzerine ... tarafından müvekkiline tebliğ edilen vergi/ceza ihbarnameleri ile damga vergisi asılları ile ; ... ihale kayıt nolu ihaleye ilişkin.

1.189,90 TL damga vergisi aslı 32,18 TL Vergi Ziyaı Cezası kesildiğini, kesilen vergi cezasının 7326 sayılı yapılandırma kanunu kapsamında 1.222,08 TL damga vergisi aslı ve ferilerinin mahsuplaşmak suretiyle ödendiğini, ... ihale kayıt nolu ihaleye ilişkin.

37.904,21 TL damga vergisi aslı 986,73 TL Vergi Ziyaı Cezası, 174,03 TL karar harcı kesildiğini, 7326 sayılı kanun kapsamında yapılandırılan borcun 39.064,97 TL olarak mahsuplaşma yoluyla ödendiğini, ... ihale kayıt nolu ihaleye ilişkin.

36.713,51 TL damga vergisi aslı, 442,05 TL Vergi Ziyaı cezası kesildiğini, kesilen vergi cezası için uzlaşmaya gidildiğini ve 7326 sayılı kanun kapsamındaki yapılandırma başvurusundan sonra tahakkuk eden toplam 37.155,56 TL damga vergisi aslı ve ferilerinin mahsuplaşmak suretiyle ödendiğini, Müvekkilinin 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kurulmuş sermayesinin tamamı Devlete ait kamu iktisadi teşekkülüdür.

Teşekkülümüz mal alımı, hizmet alımı, yapım ve satın alımı işleri 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ve ikincil mevzuat hükümlerine göre yürütülmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği 78.30. Maddesinde.

"Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri 'varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri (...) sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir*" denilmektedir.

Teşekkülümüz ile davalı firma arasında imzalanan sözleşmelerin (EK) ‘Sözleşme Bedeline Dâhil Olan Giderler* başlıklı 7. maddelerinde taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin verginin sözleşme bedeline dahil olduğu açıkça düzenlenmiştir.

Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve müvekkilinin ihalelerinde kullanılan Tip İdari Şartnamenin "Teklif Fiyata Dâhil Olan Giderler" başlıklı 25.1. maddesi: "İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dâhildir.""İhalenin sözleşmeye bağlanması" başlıklı 44. maddenin 6. bendi "Sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri Yükleniciye aittir." şeklindedir.

Davaya konu sözleşme ve şartnamelerde de kanuna uygun olarak bu hususlar düzenlenmiştir. Kamu ihale mevzuatında, sözleşmelerde ve idari şartnamelerin ilanından sonra firma tarafından sunulan birim fiyat teklif mektuplarında, teklif fiyata dâhil olduğu belirtilen tüm masraflar göz önünde bulundurularak teklif verdikleri açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle sözleşme gideri olarak söz konusu damga vergilerini ödeyeceğini teklifi vererek ve sözleşmeyi imzalayarak kabul etmiştir.

Kamu ihale mevzuatında da belirtildiği üzere; teklif bedeline dâhil olan sözleşme giderlerinin içerisinde yer alan dava konusu ihale karan damga vergileri dahil sözleşme giderlerinin tamamı davalı firmaya hakedis bedeli içerisinde tekrar ödenmiştir.

Ancak davalı teklif mektubuna ve sözleşmeye aykırı davranarak ... aleyhine dava açıp ihale kararı damga vergisini iade almış, bunun neticesinde davalı firmaya ödenen tutarlar vergi ziyaı cezalarıyla birlikte müvekkilinden tahsil edildiğini, Davalının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihalelere katılmış teklifini vermiş sözleşmeyi imzadığını, dava konusu damga vergileri tutarları davalı firmadan Kamu İhale Sözleşmesi uyarınca sözleşme gideri olarak tahsil edildiğini,

yukarıda belirtilen kamu ihale mevzuatı düzenlemeleri ve sözleşme hükümlerinde açıkça düzenlendiği üzere teklif bedeline dâhil olan sözleşme giderlerinin (müvekkil hesabına yatırılan dava konusu damga vergileri de dâhil olarak) tamamının davalıya hak ediş bedelleri içerisinde tekrar ödendiğini, davalı yüklenicinin teklif bedeline dâhil ederek müvekkiline ödemiş olduğu ihale karan damga vergisini ... iade almak suretiyle müvekkilinin ikinci kez karar damga vergisi ödenmesine neden olmasından dolayı, firma teklifine ve sözleşme hükümlerine uygun davranmadığını,

aynca davalının ihale kararı damga vergisini hem hakediş bedeli içerisinde hem de vergi mahkeme kararları ile iki kez almış olmasının sözleşme hükümlerine aykınlık teşkil etmesinin yanı sıra davalının sebepsiz zenginleşmesine ve haksız kazanç sağlamasına neden olduğunu” iddia ederek, "fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 77.442,61 TL alacağın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline hükmedilmesini” talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından ödenen ihale karar damga vergisinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Taraflarca delil olarak dayanılan yazışma ve sözleşme örnekleri, ödemeye dair belge, idari şartname ve diğer belgeler dosyaya sunulmuş ve yazılan müzekkereler ile temin olunmuştur. Mahkememizce bilirkişi heyetinden 16/11/2023 tarihli rapor aldırılmıştır.

Bilirkişi heyetinin, Davacı tarafından, rücuen tahsili talep edilen damga vergisinin İhale Kararı Damga vergisi olduğu ve nispetinin de %05,69 olduğunu, davaya konu üç ayrı ihale için ihale karar pulu bedellerinin toplamı olan 113.711,00TL davalı yanca Vergi Mahkemesi kararlarına dayalı olarak davalı yüklenici tarafından ... tahsil edilmiş olduğu,

Bunun sonucunda Vergi/ Ceza İhbarnameleri ile söz konusu miktarın mükellef olan davacı ...'tan ödenmesinin ... istenildiğini, her ne kadar davalı yanca ödenmesi gereken üç adet ihale damga vergisi tutarı 113.711,00TL ise de, davacının bu miktara karşılık ... uzlaşma sonucu 77. 442,61 TL nın mahsuben ödediği belirterek bu miktarın ödeme tarihinden itibaren faiziyle tahsilinin davalıdan talep ettiği, İhale kararlarında, yalnızca ihale makamının imzası olduğundan, bu karardan doğan damga vergisinin mükellefinin ihale makamı olduğu,

bu karara dayanılarak yapılacak ihale sonunda ihale üzerinde kalan yüklenicinin, ihale kararından doğan damga vergisinden dolayı mükellef sıfatının bulunmadığı, Ancak davaya konu olayın Personel Çalıştırılmasına dayalı hizmet ihalesi olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.30 maddesinde Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde işçilik maliyetleri üzerinden hesaplanan %4 sözleşme ve genel giderler içerisinde ihale kararı damga vergisinin de yer aldığının açıkça belirtildiği, İhale kararı Damga vergisinin yüklenici tarafından ödenmemesi halinde yüklenicilerin aldıkları hakedişlerde damga vergisi kadar artış olacağını, bildirdiği görülmüştür.

Rapor gerekçeli ve denetime elverişlidir. Rapora itiraz hukuki ağırlık taşımakla, raporun sonuç kısmındaki görüş mahkememizce değerlendirileceğinden ayrıca ek rapor alınması cihetine gidilmemiştir. Davanın çözümü için herşeyden önce ihale kararının nispi damga vergisinin kim tarafından ödenmesi gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

488 sayılı damga vergisi kanununun 3.maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği belirtilmiştir.

Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "II.karararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünün 2.fıkrasında, ihale kanunlarına tabi olan veya resmi daire ve kamu tüzel kişiliğe haiz kurumların hertürlü ihale kararlarının nispi damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

Bunun yanında davacı kurum 233 sayılı KHK'de yer verilen resmi daireler arasında sayılmadığı gibi kendi ana statüsü 3.maddesinde de kurumun bir resmi daire olmadığı, bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu belirtilmiştir. Özetlenen söz konusu mevzuat hükümleri gözetildiğinde sözleşme öncesi alınan ihale kararına ilişkin olarak ödenen damga vergisinden dolayı mükellefin davalı kurum olduğu açıktır.

Ancak kanuni yükümlülüğe rağmen sözleşmenin imzalanması sırasında davalıya ait kanuni yükümlülüğün davacı tarafından yerine getirileceğine dair bir anlaşma yapılması mümkün olup bu yönde bir anlaşmanın varlığı halinde sözleşme ilişkisine dayalı olarak davalının ödediği damga vergisini davacıdan talep etme hakkı bulunabilecektir.

Davacı taraf, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye dayalı olarak sözleşme öncesi ihale kararı damga vergisinin de davalı tarafça ödenmesinin kararlaştırıldığını iddia etmektedir. Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.30 maddesinde Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde işçilik maliyetleri üzerinden hesaplanan %4 sözleşme ve genel giderler içerisinde ihale kararı damga vergisinin de yer aldığının açıkça belirtildiği görülmektedir. Bu hükmün açıkça sözleşmenin imzasından önceki döneme ait ihale damga vergisini kapsadığı anlaşılamasa da eldeki davanın ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin ayrıca Türk Borçlar Kanunu 19.madde ve 13.madde kapsamında da irdelenmesi gerekmektedir.

TBK.19. maddeye göre "bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır." TBK.13.maddede "kanunda yazılı şekilde yapılması öngörülen bir sözleşmenin değiştirilmesinde de yazılı şekle uyulması zorunludur. Ancak, sözleşme metni ile çelişmeyen tamamlayıcı yan hükümler bu kuralın dışındadır." düzenlemeleri mevcuttur. Söz konusu hükümler gözetildiğinde öncelikle tarafların gerçek iradelerinin tespiti ve yazılı yapılan sözleşmeye rağmen tarafların yan hükümler yönünden (sözleşme öncesi ihale damga vergisinin kim tarafından ödeneceği) yönünden sözlü anlaşmaya varıp varmadıklarının belirlenmesi gerekmektedir.

Kamu ihale genel tebliğinin 78.30.maddesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergilerinin teklif veren firmaya ait olduğu düzenlenmiştir. Ancak sözleşme imzalanırken kurum adına hareket edenlerin ihale damga vergisininde davalı tarafından ödenmesi gerektiğini bildirdikleri ve davalı adına hareket edenlerin de söz konusu miktarları davacı hesabına yatırarak kabul ettikleri ortadadır.

Davalının hak ediş ödemeleri ile davacı idareden ihale karar damga vergileri tahsil ettiği ve ... ödendiği halde dava açarak ödediği verginin istirdadını sağladığı, ... ise kendisinden dava ile tahsil edilen ihale karar damga vergisini cezası ile bu sefer davacı idareden tahsil ettiği, davalının ... açmış olduğu davada, iş bu davanın tarafları arasında ilişki konu edilmediği anlaşılmakla, davacının hak edişlerle davalı yükleniciye sonra da ... ayrı ayrı ödeme yapması, davalının sebepsiz zenginleşmesine neden olduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin oluş şekli bu şekilde belirlendikten sonra mahkememizce davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme ve eki şartnamelerde açık bir hüküm olmasa dahi sözleşme imzalanmadan önce, ihale damga vergisinin davalı tarafça ödeneceği konusunda tarafların sözlü olarak anlaştıkları ve bu anlaşmanın TBK.13/1 maddesi uyarınca mümkün olduğu sonucuna varılmış, davacının esas itibariyle kendi üzerinde olan ihale öncesi damga vergisi ödeme yükümlülüğünü sözlü varılan anlaşma gereği davalıya yansıttığı ve bu haliyle ödenen damga vergisini davalıdan talep edebileceğinin kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmış,

davacı tarafından ... davadan önce ödeme yapılmış olduğu anlaşılmış ancak ödeme tarihi belirlenemediğinden dava tarihinden avans faizi talep edilebileceği kanaatine varılarak, davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.