Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1081 K.2026/218

Yargılama Yapmaya Ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.

ANKARA BATI 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/1081

KARAR NO: 2026/218

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Çek İstirdadı

DAVA TARİHİ : 06/03/2025

KARAR TARİHİ : 24/03/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 22/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ..... Ticaret Ltd.

Şti.'den almış olduğu;....bank ....şubesine ait .... seri numaralı 23.11.2024 keşide tarihli ve 200.000 TL bedelli çek ve....bank .... şubesine ait .....seri numaralı 06.01.2025 keşide tarihli ve 200.000,00 TL bedelli çek olmak üzere iki adet çekin müvekkilinin Manisa ilindeki birimine teslim edilmek üzere kargoya verildiğini, ancak söz konusu çeklerin kargodayken kaybolduğunu, alıcısına ulaşamadığını ve kargo ulaştığında da içinin boş olduğunun görüldüğünü, müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkan çeklerin iptali için İstanbul ....

Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin ..... E. numaralı dosya ile çek iptali davası açtıklarını, yargılama kapsamında ......banka tarafından 10.01.2025 tarihinde Mahkemeye gönderilen yazı ile, dava konusu .... seri nolu çekin .... vkn’li .... LİMİTED ŞİRKETİ tarafından takas sistemiyle 26/11/2024 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ödeme yasağı kararının bulunması sebebi ile herhangi bir işlem yapılmadığının belirtildiğini, akabinde İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesinin .....

E. sayılı dosyasında 17.01.2025 tarihli celsede, .....bank...... şubesine ait .... seri numaralı 06.01.2025 keşide tarihli ve 200.000,00 TL bedelli çekin iptaline;.....bank ....şubesine ait..... seri numaralı 23.11.2024 keşide tarihli ve 200.000 TL bedelli, işbu huzurdaki yargılamaya konu edilen, ...banka'ya .....

Makina firması tarafından ibraz edilmiş olan çeke ilişkin davanın ise tefrik edilerek Mahkemenin ayrı bir esasına kaydedilmesine karar verildiğini, tefrik edilen ilgili çek hakkındaki yargılamanın İstanbul ....

Asliye Ticaret Mahkemesinin .... esasına kaydedildiğini, .....banka tarafından gönderilen yazının ekinde bulunan, çeke ilişkin görselde çekin arka yüzündeki ciro zincirinde görüleceği üzere; çekin kargoda kaybolduktan sonra müvekkil şirketin sahte kaşesi ve sahte imzası kullanılarak, müvekkil şirketin .....bilgisi ve ticari ilişkisi bulunmayan .... Tic. Ltd. Şti.'ye (Mersis No: .....), ciro ile devredilmiş göründüğünü, İnşaat'tan sonra ciro zinciri ....Ticaret Ltd. Şti.

(VKN: ....) ve....Makina Otomotiv İmalat İhracat İthatalat Ltd. Şti. şeklinde devam ettiğini, yaptıkları harici araştırma sonucu işbu ciro zincirinde yer alan ...Tic. Ltd. Şti., ..... Ticaret Ltd. Şti. ve....t İhracat İthatalat Ltd. Şti. şirketlerinin, gayrıfaal olduğu, herhangi bir aktif faaliyetlerinin olmadığı, tabiri caizse paravan şirketler olduğunun tespit edildiğini, işbu hususun basit bir araştırmayla dahi ortaya çıktığını, dava konusu çeke ilişkin İstanbul ....

Asliye Ticaret Mahkemesi .....

E. sayılı dosyada yapılan çek iptaline ilişkin yargılama kapsamında, 01.11.2024 tarihli ara karar ile ilgili çekler hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, akabinde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, çekleri elinde bulunduranların 3 ay içerisinde çeki mahkemeye ibraz etmesi aksi halde çeklerin iptal edileceğine ilişkin birinci ilanın 04.11.2024 tarihinde yayınlandığını, 12.11.2024 ve 20.11.2024 tarihlerinde iki ilan daha yapılarak toplam üç ilanın yayınlandığını,

müvekkili açısından telafisi mümkün olmayan zararların doğmaması adına huzurdaki yargılama kapsamında da dava konusu çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini ve verilmiş olan ödeme yasağı kararının devamına karar verilmesini talep ettiklerini, mevcut durumda dava konusu ....bank ... şubesine ait ..... seri numaralı 23.11.2024 keşide tarihli ve 200.000 TL bedelli çekin 26.11.2024 tarihinde .....banka isimli bankanın.... şubesine, ..... İthatalat Ltd.

Şti. tarafından ibraz edildiğini, .... Maskina firmasının dava konusu çeki iktisap etmekte kötü niyetli ve ağır kusurlu davrandığını, ilgili çekin ticari hayatın gerektirdiği bilgi ve tecrübeye dayanarak ve ticari hayatın olağan akışına göre, kayıp veya çalıntı olabileceğinin tespitinin rahat bir şekilde yapılabileceğini, zira davaya konu çekin konulan ödeme yasağı ve Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanan ilana rağmen, ....

Makina firması tarafından meşru hamilin kim olduğu, ödeme yasağının ne zaman ve neden konulduğu gibi önemli hususlar araştırılmadan ve dikkat edilmeden devralındığını, bu nedenle .... Makina firmasının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 18/2 hükmünde belirtilen basiretli iş adamı gibi davranma ve özen borcuna aykırı davrandığının açıkça anlaşıldığını, dolayısıyla ....

Makina firmasının dava konusu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğunu, dava konusu çekin meşru hamili olmadığının da açık bir şekilde ortada olduğunu, bu kapsamda dava konusu çekin kendilerine geri verilmesi gerektiğini bildirerek ....bank ..... şubesine ait keşidecisi..... Ltd.

Şti. olan ..... seri numaralı 23.11.2024 keşide tarihli ve 200.000 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına, müvekkili şirketin haklı hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkiline verilmesine, dava konusu çekin tahsile koyulması durumunda geri dönüşü olmayan zararların ortaya çıkacağından zarara sebebiyet vermemek adına yargılamanın devamı süresince ödeme yasağı kararının devamına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; huzurda görülmekte olan dosya kapsamında yetkili mahkemenin Kahramankazan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, mahkemece işin esasına girilmeden davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Türk Ticaret Kanunu'nun 757.Maddesinde; "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

" şeklinde düzenlendiğini, ilgili kanun hükmü açık olup ilgili çekin ödeme/ibraz yerinin ....bank .... Şubesi" olduğunu, ilgili çekin hamilinin müvekkili şirket olup müvekkili şirketin adresinin ".... Mah. ...

Bulvarı No:... " olduğunu, işbu sebepler göz önünde bulundurulduğunda çek iptal davası veya çek istirdadı davasının açılabileceği yetkili mahkemenin Ankara Asliye Ticaret Mahkemesi veya Kahramankazan Asliye Hukuk mahkemesi olduğunu bu sebeple davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması sebebiyle öncelikle usuldenn reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin, ...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile "50 Adet Yük Taşıma El Arabası İmalatı" konusunda anlaşmış olduğunu, buna karşılık 2 adet çek 200.000,00-TL bedelli çek aldığını, ilgili çeklerden birinin davaya konu çek olup müvekkili şirket girmiş olduğu ticari ilişki ile çeki iktisap ettiğini, ilgili hususun müvekkili şirketin ticari defter kayıtları ile sabit olduğunu, dosyaya sundukları faturalardan da görüleceği üzere çekin iktisabının meşru bir sebebe dayandığını,

her ne kadar davacı tarafından "çekin haksız olarak iktisap edildiği müvekkil şirket tarafından bilindiği halde kötü niyetli olarak iktisap ettiği" iddia edilmişse de kabul anlamına gelmemekle birlikte çekin, öncesinde haksız olarak iktisap edilmiş olsa dahi görünüşe güven ilkesi doğrultusunda çekteki ciro silsilesinin birbirine uygun olduğunu, müvekkili şirketin bu hususu bilmesinin mümkün olmadığını, açık ve bariz bir hukuka aykırılık bulunmadığı sürece hamilin bunu inceleme yükümlülüğünün de bulunmadığını, işbu sebeple açılan davanın haksız olduğunu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

müvekkili şirketin 12/02/2021 tarihinde kurulduğunu, Savunma Sanayi, makine ve teçhizat, demir çelik alanlarında faaliyet gösterdiğini, davacının kötüniyetli olarak şirketin faal olmadığına ilişkin iddialarda bulunduğunu, şirketin işleyip işlemediğinin, aktif ticaret gösterdiğinin mahkemece yapılacak basit bir araştırma ile tespit edilebileceğini, sunulmuş olan ticari defter kayıtları da gözetildiğinde şirketin aktif olduğunun görüleceğini, işbu sebeple davanın açıkça kötüniyetli olarak,

çekin tahsilini engelleme amaçlı açıldığının ortada olduğunu, çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesi halinde müvekkili şirkette telafisi imkansız zararların doğacağını, işbu sebeple davacının ödeme yasağı talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini bildirerek davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması sebebiyle Öncelikle davanın usulden reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise çekin meşru bir sebebe dayanarak ticari ilişki sonucu müvekkili şirket elinde bulunuyor olması sebebiyle davanın esastan reddine,

ödeme yasağı tedbirine başvurulabilmesi için davacı tarafından makul sebepler sunulmuş olmaması ve ödeme yasağı uygulanması halinde müvekkili şirketin telafisi imkansız zararlara uğrayacak olması sebebiyle davacının ödeme yasağı talebinin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, .... Bank.... Şubesi ne ait keşidecisi .....Dış Tic. Ltd. Şti ola..... seri numaralı 23.11.2024 keşide tarihli 200.000,00-TL bedelli çekin yetkili ve yasal hamilinin davacı olup olmadığının tespiti ile çekin istirdat talebine ilişkindir.

Dava konusu çekin davacı şirketin rızası hilafına elinden çıktığı, çekin bankaya ibraz edildiği, dava konusu çek için İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açıldığı ve gerekli ilanların yapıldığı, mahkemece davacıya eldeki istirdat davasını açmak üzere süre verildiği, davacı tarafından İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... E sayılı dosyası ile açılan davada mahkemece yetkisizlik kararı verilerek Mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydının yapıldığı anlaşılmaktadır.

TTK'nın 792. maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).

Eldeki davada, davacının öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir.

TTK’nın 792. maddesi içeriği itibariyle önceki hamilin elinden herhangi bir şekilde çıkan çeki iktisap eden yeni hamilin, TMK’nın 3. maddesi anlamında iyi niyetli olduğunu kabul etmiştir. Burada ispat yükü üzerinde olan davacının, kötüniyete veya ağır kusura dair iddialarını her türlü delille ispat etmesi mümkündür. Bunun yanında kötüniyeti yahut ağır kusuru ispatlanması gereken kişi çeki hamil olarak elinde bulunduran ve davada taraf olan davalıdır.

Davaya konu çeklerde düzgün bir ciro silsilesi bulunmaktadır. Davacı taraf, dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, davalının dava konusu çeki davacının zararına olarak kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu ve/veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğunu ispatlaması gerekir. (Ankara BAM 22. Hukuk Dairesi 2023/1857 E. 2025/1705 K. Sayılı ilamı).

Mahkememizce davalı şirketin 2024 - 2025 yılı faaliyet durumu ilgili vergi dairesinden sorulmuş, 30/09/2025 tarihinde re'sen terk durumunda olduğu, davalı şirketin 25/11/2024 tarihinde davalı tarafından bankaya ibraz edildiği, ibraz tarihi itibariyle davalı şirketin faal durumda olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; istirdadı talep edilen çekin ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, davalının kötü niyeti ve ağır kusuru davacı tarafından usulünce ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçeler uyarınca;

1-Davanın REDDİNE,

2-Alınması gereken 732,00-TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 3.415,50-TL harcın mahsubu ile fazladan yatan 2.683,50-TL harcın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacı tarafa İADESİNE,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 4.600,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde İADESİNE,

Katip ..... E-imzalıdır Hakim ....E-imzalıdır