Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/23 K.2025/29

Ankara Batı 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO

2025/23 Esas

KARAR NO : 2025/29

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 20/03/2023

KARAR TARİHİ : 16/09/2025

K. YAZIM TARİHİ : 26/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davalı şirket arasında 01.06.2020 tarihinde "Bağlantısız Beton Satış Sözleşmesi" akdedildiğini, işbu sözleşme dahilinde davalı şirketin satıcı olarak hazır beton tesislerinde tasarlanmış veya tarif edilmiş hazır betonu cari fiyatlardan müvekkili tarafından belirtilen tesis teslim veya şantiye teslimi işini üstlenmiş olduğunu, sözleşme kapsamında müvekkili şirketin davalı şirketten hazır beton temin ettiğini ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini,

ancak davalı şirketin basiretli tacir olarak kendisinden beklenen özeni göstermeyerek hatalı ve nasıl hesaplandığı anlaşılamayan birtakım fiyat artış değişimleriyle müvekkilinin fazla ödeme yapmasına sebebiyet verdiğini, 01.06.2020 tarihli sözleşmede C/40-50, C/35-45, C/30-35, C/25-30, C/20-25, C/16-20 beton sınıflarından oluşan fiyat tablosu yer aldığını, sözleşmenin "FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ" başlıklı 4. maddesinin aşağıdaki şekilde olduğunu:

A)Alıcı, ek katkı maddesi talep ettiği takdirde, katkı bedeli ayrıca Alıcı tarafından ödenir. Belirtilen fiyatlar sözleşme tarihindeki cari fiyatlar olup, fiyatlar ödenmesi yapılmamış betonlarda Satıcının Hazır Beton maliyetine giren akaryakıt, çimento, agrega ve diğer üretim giderlerinde meydana gelecek fiyat artışlarına paralel olarak değişecektir ve yeni tespit edilen Hazır Beton cari fiyatları bu sözleşmenin tarafları açısından geçerlidir.

İşbu sözleşme fiyatlarında taban fiyat uygulaması geçerli olup fiyatlarda aşağı yönlü indirimlerde sözleşme fiyatları esas alınmakta olup sözleşme birim fiyatlarının altında fiyatlandırma söz konusu değildir. Büyükşehir Belediyesi, jandarma, Türkiye Cumhuriyeti karayolları tarafından uygulanacak olan tonaj tahdidinden dolayı beton birim fiyatına gelecek farklar bağlantı yada bağlantı harici tüm betonlara uygulanacak olup alıcı tarafından peşinen kabul etmiş sayılır.

Müşteri siparişe başladığı beton cinsini daha pahalı bir beton cinsi veya teslim şeklini değiştirdiği an meydana gelecek fiyat farklarını ödemekle mükelleftir.

Çimento zam farkının hesaplanması:

Çimentoya gelen zam (TL/TON) x (Çim. Mik. 400 kg)..-(C/40)... TL/M3

Agrega zam farkının hesaplanması:

Agregaya gelen zam (TL/TON) x (Agrega Mik.1850 Kg)... TL/M3

Motorin zam farkının hesaplanması:

Motorine gelen zam ... EURODİZELİTL/LT 4,71 TL + KDV) x(8LT....TL/M3

Katkı zam farkının hesaplanması:

Katkıya gelen zam miktarı TL kg x (5 kg)

Sözleşmenin "ÖDEMELER" başlıklı 5. maddesinde; "Satıcı her defasında tahsil ettiği parasal miktarın tekabül ettiği beton için fiyat garantisi verir...” ifadelerine yer verildiğini,

Davalı şirketin müvekkiline göndermiş olduğu 23.07.2020, 14.09.2020, 21.09.2020, 08.10.2020, 09.11.2020, 27.11.2020, 02.12.2020 tarihli fiyat artış yazılarında hesaplamaya esas teşkil eden parametrelerin belirtilmediğini, bu haliyle objektif denetime elverişli bir hesaplama yapılmadığını,

Aynı şekilde ilgili yazılardaki fiyat değişimleri müvekkili şirketçe imzalanmamış bu anlamda fiyat değişimlerinde müvekkilinin onayı da bulunmadığını, fiyat artışlarının sözleşme hükümleriyle uyuşmadığını, davalı şirketin tek yanlı olarak artış kalemlerinde herhangi bir açıklamaya yer vermeksizin sözleşmeye aykırı fiyat artış hesaplamaları yaptığını, diğer yandan 21.12.2020 tarihinde yapılan fiyat artışlarının ise müvekkili şirkete yazıyla gönderilmediği gibi müteakip artışların da artık yazılı bildirilmeyeceğinin iletildiğini,

Fiyat artış hesabında sözleşmede yer almayan fiyatlar gösterildiğini, nitekim müvekkili şirkete gönderilen 14.09.2020 tarihli yazının fiyat farkı tablosunda ..., ... Beton Sınıfı mevcut fiyatlarının sözleşmede belirtilmediğini, bu haliyle söz konusu beton sınıflarında fiyat farkının nasıl hesaplanacağına dair bir formülün de sözleşmede yer almadığını, hal böyle iken işbu fiyat farkı yazısını müteakip gönderilen 21.09.2020, 08.10.2020, 09.11.2020, 27.11.2020, 02.12.2020 tarihli fiyat farkına ilişkin yazılarda da ..., ... beton sınıflarının fiyat hesaplamasının hangi kritere göre yapıldığının da belirsiz olduğunu, zira sözleşmede kök/mevcut fiyat verilmediğini,

Sözleşmede ... beton sınıfı için 400 doz çimento miktarı belirtilmesine rağmen diğer beton sınıfları için doz belirtilmemiş olduğunu, bu yönden yapılan hesaplamaların da hatalı olduğunu, Zira tüm beton sınıflarında 400 doz ile fiyat farkı hesaplanamayacağını, başka bir deyişle ... beton sınıfı için belirlenen dozun, diğer sınıflar için bağlayıcılık taşıyamayacağını, Davalı şirketin motorin kalemine ilişkin fiyat farklarında sözleşmede belirtilen endeksler dışında endeks kullandığını, işbu sebeple hatalı artışlar ve azalışlar üzerinden hesaplamalar yapıldığını, ayrıca 09.11.2020 tarihli fiyat farkı yazısında motorin baz fiyatlarındaki tarih aralığının da hatalı gösterildiğini ve mükerrer fiyat farkı hesaplandığını,

Davalı şirketin fiyat farkının hesaplandığı tarihlerde ..., ... alım fiyatlarına dair açıklayıcı bir bilgi ve belge sunmadığını, nitekim 02.12.2020 tarihli fiyat artış yazısında her ne kadar çimento ve agregadan kaynaklı fiyat farkı nedeniyle artış yapıldığı ileri sürülmüş ise de işbu artışların hangi kriterlere göre yapıldığında dair bir bilgi ve belge yer almadığını, Zira işbu dönem aralığında motorin fiyatlarında da artış olmadığını, "diğer üretim girdileri"nin neler olduğunun da açıklanmadığını, aynı şekilde 21.12.2020'de fiyat artışı için yazı gönderilmemiş olup ... ve ...dan kaynaklı artış yapılmış olduğunu,

kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davalı şirketçe 03.12.2020 ve 21.12.2020 dönemlerinde uygulanan fiyat farklarında önceki fiyat farklarında olduğu gibi ... ve ...daki farkların ayrı ayrı belirtilmediğini, toplam fiyat farkı verildiğini, 03.12.2020'de ... ve ... fiyatlarındaki farkın tamamıyla davalı şirketin varsayımlarından ibaret olduğunu, başka bir deyişle fiyat farklarının tahmini olarak hesaplanmaya çalışıldığını, herhangi bir objektif veriye dayanılmadığını,

Özetle davalı şirketin fiyat farklarında açıklamaya yer vermeksizin hatalı şekilde hesaplamalar yaptığını, fiyat farklarında hangi parametrelerden hareketle artış yapıldığının net bir biçimde ortaya konulmadığını, sözleşmeyle bağlı kalmaksızın aykırı şekilde yapılan hesaplamaların ve bu doğrultuda yansıtılan fiyat farklarının taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını, davalı şirketin fiyat farkı hesaplamalarında baz aldığı doneleri müvekkili şirkete bildirmemesinin sözleşmedeki esaslarla bağdaşmadığını,

hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa-Pacta Sund Servanda) ve sözleşme serbesti ilkeleri kabul edilmiş olup bu ilkelere göre sözleşmenin yapıldığı andaki gibi aynen uygulanması gerektiğini, davalı şirketin bu şekilde dayanağı belirsiz ve hatalı fiyat farkı hesaplamalarının ticari hayatın teamüllerine de aykırı olup basiretli tacirden beklenebilecek bir davranış olmadığını, Sözleşmenin fiyat değişikliğine ilişkin hükmünde fiyat farklarının ne suretle hesaplanacağının tahdidi hallerle belirtilmiş olduğunu,

bu hallerin maddeden de görüleceği üzere “alıcının ek katkı maddesi talep etmesi halinde katkı bedelinin ayrıca alıcı tarafından ödenmesi; hazır beton maliyetine giren akaryakıt, ..., ... ve diğer üretim giderlerinde meydana gelecek fiyat artışları.

Büyükşehir Belediyesi, Jandarma Türkiye Cumhuriyeti Karayolları tarafından uygulanacak olan tonaj tahdidi kaynaklı fiyat farkları; müşterinin daha pahalı beton cinsi sipariş etmesi veya teslim şeklini değiştirmesi” olarak tanımlandığını, yine sözleşmede zam farklarının hesaplanma formüllerinin yer aldığını ancak gönderilen fiyat farklarının bu doğrultuda hesaplanmadığını, Müvekkili şirketin ek katkı maddesi talebinde bulunmadığı gibi daha pahalı beton cinsi de sipariş etmediğini, teslim şeklini de değiştirmediğini, aynı şekilde Büyükşehir Belediyesi,

Jandarma Türkiye Cumhuriyeti Karayolları tarafından uygulanacak olan tonaj tahdidinin de söz konusu olmadığını, kaldı ki bir an için aksi düşünülse dahi davalı şirketin işbu hususları da gönderdiği fiyat farklarında belirtmesinin gerektiğini, sözleşme hükümlerinin davalı şirkete tek başına fiyat belirleme yetkisi vermediğini, kaldı ki üzerinde mutabakata varılan ayrı bir fiyat farkı hesabı da bulunmadığını, davalı şirketin basiretli bir tacir gibi davranıp eğer kararlaştırılan fiyat farklarından farklı bir formülde hizmet vermek istiyor ise fiyat teyidi alması gerekirken,

sessiz kalıp hizmeti vermeye devam etmesi ve yukarıdaki başlıkta belirtilen hususlar kapsamında belirsiz, hatalı ve farklı fiyatlandırma yapmasının sözleşmeye aykırılık teşkil etmekte ve davalının kötü niyetini gözler önüne sermekte olduğunu beyan ederek, netice itibariyle müvekkili şirketin yapmış olduğu fazla ödemelerin bilirkişi marifetiyle yaptırılacak inceleme ve tespitler akabinde taleplerini arttırmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50.000,00 TL'nin davalı şirketten ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek avans faiziyle iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin 2010 yılından beri ...da hazır beton sektöründe 130 çalışanı ile birlikte hizmet veren bir işletme olduğunu, davacı ile müvekkili şirketin 01.06.2020 tarihinde Bağlantısız Beton Satış Sözleşmesi imzalamış olduğunu, davacıya ... sınıfında mikserli ve pompalı beton döküldüğünü, tüm dökülen betonun miktarı ve sınıfının dilekçeleri ekinde sunulan irsaliyelerde mevcut olduğunu, betonun dinamik bir ürün olduğunu, stok edilemez ve mikserlerin içine dökülerek priz alınmasının önlendiğini, bu nedenle aynı gün/saat içinde üretilip müşterilere mikser ve pompa yardımıyla döküldüğünü, hazır betonun içinde su, kül, katkı maddesi,

... ve ... (mıcır) bulunduğunu, bu üretim maliyetlerinin her birinin fiyatının sürekli arttığını, özellikle dövizin son 2-3 yılda anormal yükselmesi, motorin fiyatlarının 7 TL'den 25-30 TL'ye çıkması, betonun hammaddesi olan çimentonun 1 yıl öncesine göre %400 artması gibi nedenlerle beton fiyatının sabit olamadığını, inşaatlarında doğal olarak birkaç ayda bitirilemediği için süreç içerisinde hazır beton fiyatlarının arttığını,

Dava konusu inşaata dökülen betonun; birim fiyatı, beton sınıfı, metreküp olarak miktarı, pompalı ya da mikserli oluşu, katkılı, priz hızlandırıcılı olup olmadığı sunulan irsaliyelerde ve müvekkili şirketin ticari defterlerinde mevcut olduğunu, dilekçeleri ekinde sunulan belgeler incelendiğinde davacının gönderilen tüm betonu kabul ettiği, kullandığı ve faturalara itiraz etmediğinin görüleceğini, eğer fiyat, miktar, beton sınıfı konusunda davacının bir itirazı olduysa yasalara uygun bir şekilde davacının Noter veya Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi kanalıyla iadesinin gerektiğini, davacı bunu yapmadığı için fiyat artışlarını kabul etmiş sayılacağını,

Ayrıca sözleşmenin 4. Maddesinin "Fiyat Değişikliği” başlığında, fiyatlandırma formülünün ayrıntılı olarak düzenlendiğini ve yapılacak fiyat artışının formülasyona bağlandığını, bilirkişi marifetiyle hesap yapıldığında beton fiyatlarının rayiçlere uygun olduğunun ortaya çıkacağını, davalı tarafın faturaları kabul etmiş, betonu satın alıp kullanmış ve bedelini ödemiş olduğunu, basireti bir tacirin anlaşılan fiyatlar üzerinden alıp kullandığı malın fiyatını geri talep edemeyeceğini, fiyatı kabul etmiyorsa faturayı iade edip malı kullanmayı bırakması gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Ticaret sicil kayıtları, tarafların ticari defter ve belgeleri, fiyat araştırmasına ilişkin olarak ... Sendikası, AŞ' nin cevabi yazıları, bilirkişi kök ve ek raporları ile tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasında akdedilen beton satış sözleşmesi uyarınca yapılan fazla ödemenin sözleşme hükümleri, olmadığı takdirde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemine ilişkindir.

Davacı taraf beton satış sözleşmesi uyarınca fazla ödeme yaptığını iddia etmekte, davalı ise sunduğu cevap dilekçesinde bu iddia inkar edilmektedir.

Uyuşmazlık taraflar arasında yazılı olarak akdedilen sözleşme uyarınca yapılan fiyat değişikliğinin hukuki olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bu kapsamda davacı vekilinin bildirdiği kurumlara ayrı ayrı müzekkere yazılarak Taraflar arasında akdedilen ve eklice gönderilen 01/06/2020 tarihli sözleşme kapsamında; (sözleşmenin imza tarihi olan 01/06/2020 tarihinden, son fatura tarihi olan 28/04/2021 tarihini de kapsayacak şekilde 2020-2021 yıllarına ait) fiyat artışı formülünde bulunan çimento, agrega ve katkı maddesi zam farklarına ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya celp edilmiştir.

Gelen müzekkere cevapları doğrultusunda taraflar arasında ihtilaf olmayan sözleşme hükümleri uyarınca davalının ediminin tespiti ile sunulan deliller ve ticari defterler uyarınca davalının dava dışı firmalardan temin ettiği çimento ve diğer hammaddelerin fiyatlarının da gözetilerek verilen beton miktarı, kalitesinin tespiti ile davacı tarafça varsa ödenen fazla bedelin hesaplanması bakımından dosyaya kazandırılan ve taraf ticari defterlerinin ile dava dosyasına sunulan faturaların incelenmesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ve ek raporu hükme esas alınmıştır.

Toplanan deliller, usul ve yasaya uygun olarak alınan bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraf ticari defterlerinin incelenmesi, dava dosyasına sunulan faturaların incelenmesi neticesinde. 07.05.2020 - 28.04.2021 tarihleri arasında davalı ... A.Ş. tarafından davacı... A.Ş.

Adına toplam 1.484.732,56 TL tutarında 39 adet fatura düzenlendiği ve bu faturaların her iki taraf ticari defterlerinde de kayıtlı olduğu, söz konusu fatura bedellerinin davacı şirket tarafından davalıya ödendiği, dava tarihi itibariyle davacı şirketin davalı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı, Davacı şirket tarafından, davalı şirketçe düzenlen 39 adet fatura ile 7 adet fiyat farkı yazısına yasal süre olan 8 gün içerisinde itiraz edildiğine ilişkin dava dosyası içerisinde herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığı,

Davalı şirket tarafından (dava dosyasına kazandırılan belgeler üzerinden bilirkişi heyetince hesaplanan fiyat farklarına nazaran) fazladan uygulanan fiyat farkları nedeniyle davacı şirketin satın aldığı ürünler üzerinden fazladan ödediği tutarın 26.291,88 TL olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne, son ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · e-imza e-imza