Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1221 K.2025/401

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/1221

KARAR NO : 2025/401

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 23/11/2023

KARAR TARİHİ: 16/04/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 15/05/2025

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle : Davacı vekili, davalı şirket ile ticari satış sözleşmesinden kaynaklı olarak 30.092,49-Euro ve 40.880,85-USD borçtan dolayı davalı şirkete Kahramankazan İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasıyla iflas takibi başlatıldığını, iflas ödeme emri 16.08.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı şirketin 23.08.2023 tarihli itirazı üzerine takibin durduğunu, bunun üzerine Kahramankazan Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru nolu ...

E. Sayılı dosyası ile taraflar arabuluculuk görüşmeleriyle 30.092,49-Euroluk kısım ve ferileri üzerinde anlaşmaya varmış olduğunu, 40.880,85-USD üzerinde ise anlaşmaya varamadıklarını, dosyaya ilişkin takip yolu 11.10.2023 tarihinde iflas yolundan icra yoluyla takibe çevrildiğini, 12.10.2023 tarihinde bu takip yoluna ilişkin ödeme emri gönderildiğini, davalı şirket tarafından 23.10.2023 tarihinde takibe itiraz edildiğini,

Kahramankazan Arabuluculuk Bürosunun ... dosya nolu dosyasıyla arabuluculuk başvurusu yapıldığını ve görüşmeler neticesinde 02.11.2023 tarihli arabuluculuk anlaşamama tutanağı düzenlendiğini Kahramankazan İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasındaki davalı şirketin itirazının iptalini ve ve haksız itiraz nedeniyle davalı şirket aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesini dava etmiştir.

Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle: Davalı vekilinin teminata ilişkin usuli itirazına yönelik olarak ... ile ...'nın ... tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesine taraf olduğunu, söz konusu sözleşmesinin 17. Maddesi uyarınca akit devletlerin birisinde ikamet eden gerçek ve tüzel kişilerinin teminattan muaf olduğunu bu nedenle teminata yönelik itirazın değerlendirmeye alınmaması gerektiğini, sunulan cari hesapta e-imza e-imza e-imza e-imza

irsaliyeli faturanın 2023 Mayıs'ta kesildiğini, nakliye belgelerinde ve gümrük kayıtlarında dava konusu alacakla ilgili malların bu tarihten sonra teslim edildiği dolayısıyla ödemenin de bu tarihten sonra yapılmış olduğunun doğrulanması gerektiği, davacının ise bu tarihten sonra fatura ile ilgili herhangi bir ödeme almaması nedeniyle icra takibi yoluna başvurulduğunu bu nedelerle itirazının iptalini ve ve haksız itiraz nedeniyle davalı şirket aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 24.02.2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle: Davalı borçlunun, ticari kayıtlarının TL olarak girilmesi, gümrük kayıtlarının celp edilmemesi, davaya konu faturaya ilişkin gerçeğe aykırı kötü niyetle düzenlenmiş bir başka ödemeye fatura numarası yazılması, davalının düzenlediği karşı faturaların (iade, fiyat farkı) incelenememesi nedenleriyle alacağın USD cinsinden tespiti ile ödeme gününden itibaren işleyecek yasal ticari faiz ile birlikte HMK 105-106. Maddeleri çerçevesinde hüküm alınmasının tespiti ile fiili ödeme günündeki TL karşılığının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 03.03.2025 tarihli talep dilekçesinde özetle: Davacı şirketin alacağının döviz alacağı olduğunu, davalının muhasebe kayıtlarını TL üzerinden tutmasının alacağın cinsini değiştirmeyeceğini, davalı şirketin ödemediği alacak miktarının USD cinsinden hüküm altına alınarak ödeme gününden itibaren USD'ye işleyecek yasal ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle : Davalı vekili davacı şirketin ...da kurulduğunu MÖHUK 48. Madde uyarınca davacının yabancılık unsuru taşıması nedeniyle icra takibi ve huzurdaki dava için ayrı ayrı teminat yatırması gerektiğini, teminattan muaf olup olmadığının sorulmasını, ... Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorulmasını, takibe konu 40.880,85-USD bedelli ... nolu faturanın davacı şirkete ödendiğini, bu hususun tarafların ticari defterleri ile sabit olduğunu, davalı şirketin davacı şirkete herhangi bir borcu olmadığını tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini ve takip konusu alacağın %20 az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 10.09.2024 tarihli beyan dilekçesinde özetle: Davacının icra takibinde 40.880,85-USD bedelli ... nolu faturaya dayandığını, davalı tarafça bu faturanın kapalı fatura olduğunun ve ödendiğinin banka dekontları ile ispat edilmesi üzerine huzurdaki davada davacı tarafın cari hesaba dayandığını, bu durumun HMK 141/1 uyarınca iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına aykırılık teşkil ettiğini ve muvafakatleri olmadığını, takip talebine dayanak alacak sebebinden farklı bir nedenle itirazın iptali istenemeyeceğini bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini ve takip konusu alacağın %20 az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 12.03.2024 tarihli beyan dilekçesinde özetle: 40.880,85-USD bedelli ... nolu 29.05.2023 tarihli faturanın ödendiğine ilişkin olarak kapalı fatura sunulduğunu, faturanın sol alt köşesinde davacı şirketin kaşe/imzasıyla temsilci ...'ın imza/kimlik bilgisi ve numarasının açıkça yazılı olduğu, ödemeye dair SWİFT işlemine ait detayların ... tarafından davalı şirkete gönderilen bilgi mailinde yer aldığını, kapalı faturanın fatura konusu bedelin ödendiğine karine teşkil ettiğini aksini ispat yükümlülüğünün davacı tarafta bulunduğunu bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini ve takip konusu alacağın %20 az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 18.03.2025 tarihli beyan dilekçesinde özetle: Her ne kadar davacı ıslah dilekçesiyle davanın türünü değiştirmiş ise de huzurdaki davanın itirazın iptali davası olduğunu, niteliği itibarıyla eda davası olması nedeniyle dava türünün ıslah ile değiştirilemeyeceğini, davacının 03.03.2025 tarihli talep dilekçesi ile 40.880,85-USD alacak talebinde bulunduğunu ancak davacının ıslah dilekçesiyle davanın türünü tespit olarak

e-imza e-imza e-imza e-imza

değiştirmiş olduğundan ve bir davada iki kez ıslah yapılamayacağından HMK 176/2 uyarınca davacının taleplerinin reddedilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Davacı taraf dava dilekçesinin ekinde ... Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru nolu ... E. Sayılı dosyasını sunmuştur. Arabuluculuk tutanakları tarafların 30.092,49-Euroluk kısım ve ferileri üzerinde anlaşmaya varmış olduğu, 40.880,85-USD üzerinde ise anlaşmaya varamadıklarına ilişkindir.

Davacı taraf dava dilekçesinin ekinde ... Arabuluculuk Bürosunun ... dosya nolu dosyasını sunmuştur. Arabuluculuk tutanakları Kahramankazan İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasına konu uyuşmazlığa ilişkin olarak görüşmeler sonucunda anlaşmanın sağlanamadığına ilişkindir.

Davacı taraf dava dilekçesinin ekinde apostilli ve noter onaylı Türkçe tercümeli faturalar ve cari hesap bakiyesi ekstresi dosyasını sunmuştur. Apostilli ve noter onaylı Türkçe tercümeli faturalar ve cari hesap bakiyesi ekstresinin "faturaları durumu, nakit makbuz ...-...-2021-2023" muavin dökümünün olduğu görülmüştür.

Davalı taraf cevap dilekçesi ekinde Kahramankazan İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasını sunmuştur. İcra takibi, davacı tarafça 11.10.2023 tarihinde ... nolu 40.880,85-USD bedelli fatura için takip başlatılması ve davalı şirketin 22.10.2023 tarihinde borca itiraz etmesiyle, itiraz üzerine 23.10.2023 tarihinde takibin borçlu yönünden durdurulmasına karar verilmesine ilişkindir.

Davalı taraf cevap dilekçesi ekinde ödemelere ilişkin banka dekontları ve hesap dökümünü sunmuştur. Bu belgeler 29.05.2023 tarihli ... nolu faturanın bedelinin 45.434,26-USD olduğu, 05.07.2023 tarihinde ... tarafından davacı tarafına 49.640,93-USD gönderildiğine dair SWİFT görüntüsüne ilişkindir.

11.09.2024 tarihli duruşmada dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmesine karar verilmiş olup 06.11.2024 tarihli bilirkişi raporu sunulmuştur.

Raporda ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin defter ve kayıtlarda yer aldığı, davacı tarafın düzenlemiş olduğu faturaların davalının ticari defter ve kayıtlarında yer aldığı, davalı tarafın düzenlemiş olduğu faturalar ve ödemelere ait kayıtların ticari defterlerine işlenmiş olduğu, faturaların taraflar arasındaki borç/alacak ilişkisine dair olduğu, malların teslimine ilişkin olmadığı, davacı tarafından takibe konu edilen 29.05.2023 tarihli ... nolu 45.434,26-USD bedelli faturanın davalının yevmiye defterinin 02.06.2023 tarih ve ... yevmiye numarası ile kayda alındığı,

davacının takibe konu ettiği meblağın 40.880,85-USD olduğu, bu bedelin davacı vekilin 05.09.2024 tarihli dilekçesinin ekinde sunduğu dört sayfalık düzenlenen faturaları durumu, nakit makbuz ...-...-2021-2023 açıklamalı hesap özetinin son sayfasında yer alan bakiyeden kaynaklandığı, davacının ticari defter ve kayıtlar üzerinden değerlendirme yapılamayacağı davalı kayıtlarında da icra takibine konu faturaya ait 49.640,93-USD ödemenin 05.07.2023 tarih ve saat 16.41'de ... tarafından yapıldığı, davalının yevmiye defterinin ... yevmiye numarasında 1.290.837,92-TL olarak kayda alındığı tespit edildiği,

davalı ticari defter kayıtlarında 31.12.2023 tarihli yevmiye kapanış kaydında 647.615,79-TL (B) davalının davacıdan alacaklı olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

Tarafların kök rapora karşı itirazları üzerine 27.01.2025 tarihli ek raporda kök rapordaki 31.12.2023 tarihi itibarıyla davalının davacıdan 647.615,79-TL alacaklı olduğu yönündeki görüş ve kanaatlerde değişiklik olmadığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın tarafları arasındaki uyuşmazlık ticari satımdan kaynaklanan itirazın iptali talebi ile ilgilidir. Davanın ve talebin kanuni dayanağı, takip tarihinde yürürlükte bulunan 2004 sayılı İİK'nın 67. Maddesinden ibarettir. e-imza e-imza e-imza e-imza

Somut olayda davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Kahramankazan İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasındaki davalı şirketin itirazının iptalini ve ve haksız itiraz nedeniyle davalı şirket aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiş, davalı vekili ise cevap dilekçesi ile özetle; takibe konu 40.880,85-USD bedelli ... nolu faturanın davacı şirkete ödendiğini, bu hususun tarafların ticari defterleri ile sabit olduğunu, davalı şirketin davacı şirkete herhangi bir borcu olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davanın tarafları arasında ticari satım sözleşmesi olduğu ve bu sözleşme nedeniyle ... nolu faturanın düzenlendiği noktasında uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık 40.880,85-USD bedelli ... nolu faturanın ödenip ödenmediği noktasında toplanmaktadır. Davacı vekili 24.02.2025 tarihli ıslah dilekçesiyle alacağın USD cinsinden tespiti ile ödeme gününden itibaren işleyecek yasal ticari faiz ile birlikte HMK 105-106.

Maddeleri çerçevesinde hüküm alınmasının tespiti ile fiili ödeme günündeki TL karşılığının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Akabinde 03.03.2025 tarihli talep dilekçesiyle müvekkil şirketin davalı şirketin ödemediği alacak miktarının USD cinsinden hüküm altına alınarak ödeme gününden itibaren USD'ye işleyecek yasal ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava şartları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması zorunludur. 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h. maddesinde davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartı olarak kabul edilmiş, yine HMK'nın 115/2. maddesinde dava şartı noksanlığının tespiti halinde davanın usulden reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Eda davası HMK'nın 105. Maddesinde düzenlenmiştir:

Eda davası yoluyla mahkemeden, davalının, bir şeyi vermeye veya yapmaya yahut yapmamaya mahkûm edilmesi talep edilir

Tespit davası HMK'nın 106. Maddesinde düzenlenmiştir:

Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.

Kanun hükmü uyarınca tespit davasının esası hakkında bir hüküm verilebilmesi için HMK'nın 114. Maddesinde yer alan dava şartlarına ek olarak dava konusunun bir hakka veya hukukî ilişkiye yönelik olması ve davacının tespit davası açmakta hukukî yararının bulunması gerekmektedir.

Davacı vekilinin 23.11.2023 tarihli eda davası olarak açtığı davayı 24.02.2025 tarihli ıslah dilekçesi ile HMK'nın 180. Maddesi uyarınca tam ıslah yaparak dava türünü tespit davasına dönüştürdüğü görülmüştür. Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda eda davasının tespit davasına dönüştürülmesinde davacının hukuki yararının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Yargıtay HGK., 2017/4-1835 E. 2021/1238 K. Ve 14.10.2021 tarih sayılı ilamında da belirtildiği üzere eda davası açma imkanı olan davacının tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur zira eda davası neticesinde verilecek olan hüküm içerisinde bir tespit hükmünü de barındırmaktadır, eda davasına konu edilebilecek bir hak için tespit davası açıldığı takdirde aynı hak için ayrıca tespit davası açılması usul ekonomisine aykırılık teşkil edecektir.

Davacının talebi para alacağına ilişkindir, tespit hükmünün icra kabiliyeti bulunmadığından, tespit hükmü davacının içinde bulunduğu hukukî belirsizliği gidermek için

e-imza e-imza e-imza e-imza

bir fayda sağlamayacak olup istenen hukukî koruma için diğer dava türlerinden birinin açılması gerekli olduğundan, hukukî yarar şartının yerine getirilmediği sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular karşısında davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşecektir.

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza