Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/63 K.2025/65

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Kara Taşımacılığı Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde ; ... Menşeili ... firmasına firmanın faaliyet gösterdiği ..., ..., ... Sok. , No: ..., .../... adresine teslim edilmek üzere ... tarihinde ... firmasına bir miktar taze meyve sebze teslim edildiğini, davalı ... firmasına ürünlerin taşıma bedeli olarak ...

USD navlun bedeli ödemesi yapıldığını, ... tarihinde davalı firmaya yapmış olduğu teslimatta, brüt 7.650 KG, Net 7.100 KG taze domates, brüt 3.500 KG Net 3.200 KG taze domates, brüt 5.050 KG Net 4.600 KG taze biber, brüt 5.300 KG Net 4.900 KG taze salatalık olmak üzere malları +6 derece sıcaklıkta saklanması şeklinde talimat vererek yaklaşık 5 günlük süre içerisinde dava dışı ... Menşeili alıcı firmaya teslim edilmek üzere ... firmasının ... Çekici araç, ...

Vagon plakalı aracına teslim edildiğini, taşıyıcı firmanın malı alıcı firmaya özenle taşımadığını, normal şartlarda en fazla 5 gün içerisinde nakledilmesi gereken ürünleri ... tarihinde gönderici müvekkil firmadan alarak ... tarihinde yani 20 gün sonra alıcı firmaya teslim etmiş, hamule senedinde açıkça ürünlerin +6 C Sıcaklıkta taşınması yönünde talimat verilmesine rağmen ürünleri ideal taşıma sıcaklığının çok üstünde ve altında stabil olmayan bir şekilde muhafaza ettiğini, hatta öyle ki taşıma sürecinin bir döneminde taşıyıcı aracın sıcaklığı +2,5 C altına dahi düştüğünü,

ürünlerin tamamen bozulmamış olan kısmı olan domateslerin %22,63'ü ile biberlerin ise alıcı firma tarafından ... taze sebze meyve standartlarına uymadığı ve enfeksiyonlu olduğu ve satışa uygun olmadığı gerekçesi ile imha edilmiş, kabul edilmediğini, fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla şimdilik ...-USD’nin ... olay tarihinden itibaren bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı yana bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılar vekili cevap dilekçesinde.

Söz konusu dava uluslararası bir taşımayı ihtiva ettiğinden işbu ihtilafın çözümünde Türkiye’nin 07.12.1995 tarihli ve 3939 sayılı Kanunla katılmayı uygun bulduğu ve ... tarihinden itibaren de protokole taraf olduğu eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi (CMR Konvansiyonu) hükümlerinin uygulanması gerektiğini, malların teslim alınması ile birlikte ... firması artık taşımaya konu malların maliki olduğunu, "..." teslim şekli gereği hak sahibi yurtdışındaki alıcı ... firması olup, davacının aktif husumeti olmadığından davanın reddi gerektiğini,

CMR 23. maddesine göre taşıyıcının sınırlı sorumluluk miktarının belirlenebilmesi için öncelikle ...

Ticaret Borsası'na müzekkere yazılarak taşınan domates ve salatalık emtialarının malların teslim alındığı 2021 yılı ... ayı borsa fiyatlarının sorulması gerektiğini, "..." teslim şeklinde malın fatura bedeli içerisine navlun da dahil olduğundan davacının taşıyıcıdan navlun talep etme hakkı olmadığını, davacının ...'da gümrük masrafı ödediğine dair dosyada dekont, harç makbuzu mevcut olmadığını, bu sebeple davacının gümrük masrafı talebi de kabul edilemeyeceğini, alıcı firmanın ekteki yazısına göre 6.552 kg karşılığı mal satıldığını ve satıştan ...

USD gelir elde ettiklerini, yine davacının sunduğu ekspertiz raporu ve sunulan ... ekspertiz raporuna göre biber emtiasında herhangi bir hasar olmadığını, zarar tarihinin CMR Konvansiyonu açısından hiçbir öneminin olmadığını, faizin başlangıç tarihi olarak dikkate alınamayacağını, ayrıca maddi hukuk anlamında; sözleşmeye aykırılık kaynaklı zararlarda tazminat faizi değil(ödeme tarihinden itibaren faiz istenemez) temerrüt faizi söz konusu olacağından davacı ancak dava tarihinden faiz isteyebileceğini, hasarı kabul anlamına gelmemek kaydı ile, ... açısından yapılacak tazminat hesaplamasında ...

Euro muafiyetin düşülmesi gerektiğini, talebinin reddine, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Tarafların sunduğu deliller toplanmış, 1 ziraat mühendisi, 1 mali müşavir, 1 taşıma lojistik uzmanından oluşan heyetten bilirkişi raporu alınmış, ticari defterler incelenmiştir.

Alınan ... tarihli bilirkişi heyet raporunda.

Taşıma sürecinde yükün niteliğine uygun taşıma taahhüt edilmesine karşın, taahhüt edilen taşıma şartları sağlanmadığı için yükün niteliği gereği bozulduğu, salatalıkların zayi, domateslerin hasar gördüğü, davalıların CMR hükümlerine göre CMR m.17/1 gereği sorumlu taşıyıcı ile onun sorumluluk sigortacısı olduğu, her iki davalıya husumet tevcihinin TTK m.1478 hükmüne uygun olduğu, toplam yük miktarı ve birim kg miktarları bakımından hesaplanacak tazminatın her halde CMR m.23/3 sınırlı sorumluluk limitleri dahilinde kaldığı, zira sebze birim kg fiyatının ...’nin çok altında olduğu,

davacının gönderen, davalının taşıyıcı olduğu taşıma sürecinde zayi ve hasar kaynaklı zararın CMR m.25 ve m.23 gereği Türkiye fiyatlarından ve taşıma tarihi olarak hesaplanması gerektiği, buna göre davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği tazminatın ... TL tutarında hesaplandığı ve bu alacağa dava tarihinden itibaren avans faiz işletilmesi gerekeceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Alınan ... tarihli raporda. Dava konusu malların bulunduğu ... tarih ... numaralı fatura ...

USD, ...-TL bedelli olduğu, ... tarih ... numaralı faturanın davacı şirket ticari defterlerinde ... tarih ... yevmiye numarasında, ( ... + ... + ... ) ...-TL toplam tutar üzerinden kayıtlı olduğu görüldüğünü, ticari defter kayıtlarına göre davacı şirketin dava dışı ... şirketine 2021 yılında toplam ...-TL mal sattığı, ...-TL tahsil edildiği 2021 yılı alacak bakiyesinin ...-TL olduğu, davacı şirketin dava dışı ... şirketine 2022 yılında toplam ...

TL mal sattığı, ...-TL tahsil ettiği 2022 yılı alacak bakiyesinin ...-TL olduğunun görüldüğü, davacı şirket ile dava dışı ... şirketinin öteden beri aralarında cari hesap şeklinde işleyen ticari ilişkilerinin olduğu tespit edildiği, dava dışı şirketten tahsil edilen bedellerin hangi faturalar için ödendiği belli olmadığı, ... USD, ...-TL bedelli faturanın tahsil edildiğine dair ticari defterlerde herhangi bir kayda rastlanmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.

IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ Dava, uluslararası karayoluyla taşıma (CMR) sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

Taraflar arasında; ... tarihli ... fatura ve ... tarihli ... numaralı toplam ... USD (Amerikan Doları) bedelli faturaya konu brüt 7.650 kg, net 7.100 kg taze domates, brüt 3.500 kg net 3.200 kg taze domates, brüt 5.050 kg net 4.600 kg taze biber, brüt 5.300 kg net 4.900 kg taze salatalık (taze yaş meyve) türü ürünlerin ihraç amaçlı olarak ... Menşeili ... firmasına firmanın faaliyet gösterdiği ..., ..., ...

Sok. , No: ..., .../ ... adresine teslim edilmek üzere asıl taşıyıcı davalı ... ile anlaşılmıştır. Davalı taşıyıcı firmanın taşıma işleri davalı ... ile ... Poliçe numaralı ... başlangıç, ... bitim tarihli Taşıyıcı Sorumluluk Poliçesi ile sigorta teminatı altına alınmıştır.

Davacı malların zayii sebebi ile uğramış olduğu zarar, verilen navlun bedeli ile uğramış olduğu zarar ve gümrük giderleri ve alıcı firmanın uğramış olduğu zarar iddiasıyla üç kalem halinde tazminat talep etmektedir.

Hemen belirtilmelidir ki, somut olaya uygulanması gereken ve ülkemizin de 02.12.1994 tarihli ve 94/6322 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katıldığı 04.01.1995 tarihli ve 22161 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi İle İlgili Anlaşmanın (CMR) 17/1. maddesi gereğince, kural olarak taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edilinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve vuku bulacak hasardan sorumludur.

Emtianın hasara uğraması hâlinde ödenecek tazminat ve tazminatın belirlenme yöntemi CMR’nin 23. ilâ 28. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

CMR’nin 25/1. maddesi gereğince; hasar durumunda taşımacı, CMR’nin 23/1, 2 ve 4. maddelerine göre belirlenen değerin hasar nedeniyle azalmış kısmı kadar olan bedeli tazminat olarak ödeyecektir. Bununla birlikte CMR’nin 25/2. maddesinde, emtianın tamamının hasara uğraması hâlinde tam zıyaa ilişkin tazminatın, eşyanın bir kısmının hasara uğraması durumunda ise o kısmın zıyaa uğraması durumundaki tazminatın aşılamayacağı da hükme bağlanmıştır.

CMR’nin 23/1. maddesi gereğince; taşıyıcı tarafından ödenecek tazminatın hesaplanmasında ilk olarak emtianın teslim alındığı yer ve zamandaki değerinin belirlenmesi gerekmektedir. CMR’nin 23/2. maddesine göre de; bu değer emtianın borsa fiyatına, böyle bir fiyatın yokluğu hâlinde piyasa fiyatına, onun da olmadığı durumlarda ise aynı tür ve nitelikteki emtianın mutad (objektif) değerine göre tespit edilir.

Bununla birlikte CMR’nin 23/3. maddesinde; ödenecek tazminatın her hâlde, eksik brüt ağırlığın (zıyaa uğrayan emtianın brüt ağırlığının) beher kilogramı başına 8,33 hesap birimini (Özel Çekme Hakkı) aşmayacağı düzenlenmiştir. Nihayet CMR’nin 23/4. maddesi gereğince; taşıyıcı, taşıma ücreti ve taşıma nedeniyle yapılan diğer masrafları, tam zıya hâlinde tamamen, kısmi zıya hâlinde ise zıyaa uğrayan kısımlarıyla orantılı olarak iade etmekle yükümlüdür.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafından dava dışı ...’da mukim şirkete satılan brüt 7.650 kg, net 7.100 kg taze domates, brüt 3.500 kg net 3.200 kg taze domates, brüt 5.050 kg net 4.600 kg taze biber, brüt 5.300 kg net 4.900 kg taze salatalık emtiasının taşınması için davalıyla sözleşme imzalandığı, hamule senedinde taşıyıcı firmaya +6°C sabit sıcaklıkta taşınması gerektiği şeklinde talimat verildiği ve taşıma sonucu ürünlerin bir kısmının zayi olduğu uyuşmazlık dışıdır. ...

Ticaret ve Sanayi Odası ... tarihli Eksper (Bilirkişi) Raporu ve Tercüme evraklarından, sebzelerin muayenesi ve ayrımı sonucunda çürüklük olan domateslerin oranı %10,62, dış görünüşünde noksanlıkları (siyah nokta, küf mantarı) olan domateslerin oranı %66,75, şartlı olarak kullanılabilir olarak kabul edilen domateslerin oranı %22,63, kusurlu ve bozuk kullanılamaz durumda olan salatalıkların oranı %100 olarak tespit edildiği, biber emtiasında hasar olmadığı anlaşılmaktadır.

CMR Konvansiyonu'un 18/4. maddesinde ise. “Eğer taşıma malın sıcağa, soğuğa, ısı derecesindeki değişmelere ve rutubete karşı koruyacak şekilde donatılmış taşıtlarla yapılıyorsa, taşımacı Madde 17 paragraf 4 (d) deki avantajdan faydalanmayı talep edemez.

Ancak, bu tür donanım seçilmesi ve kullanılması ile ilgili olarak kendisine düşen önlemleri aldığını ve verilen özel talimata uyduğunu kanıtlarsa böyle bir istemde bulunabilir.” Taşımanın frigorofik yani soğutmalı araçla yapıldığı göz önüne alındığında taşımacının madde 17/4-d’de belirtilen “Ö̈zellikle kırılma, paslanma, çürüme, kuruma, normal fire yahut da güve ve haşerattan kısmen veya tamamen zarar görebilecek malların özelliği,” ile hasardan sorumlu tutulamaz durumundan yararlanması mümkün değildir.

Ancak taşımacı tüm taşıma boyunca verilen talimata uygun davrandığını ispat edebilirse sorumluluktan kurtulmaya ilişkin madde kapsamını öne sürebilir.

Somut olayda; survey, ekspertiz ve bilirkişi raporunda ısı değişimine ilişkin kayıtlar ve uzman bilirkişilerce tüm dosya kapsamınca yapılan inceleme sonucunda toplam yük miktarı ve birim kg miktarları bakımından hesaplanacak tazminatın her halde CMR m.23/3 sınırlı sorumluluk limitleri dahilinde kaldığı, zira sebze birim kg fiyatının ...'nin çok altında olduğu, ek raporda yapılan hesaplama ile Davalı yanın iddia ettiği gibi ...

USD satış geliri ile satılmış bile olsa davacının zararı varma yeri ... teslim şekline göre ... USD kabul edildiğinde, halen ... USD tutarını aşmamaktadır. Açıklanan sebeplerle; taşımacının tüm hasardan sorumlu tutulamayacağı, taşımacının kasti veya pervasızca bir davranışının bulunduğuna dair bulguya rastlanmadığından ancak sorumluluklarının sınırlı sorumluluk olarak değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.

Davacının göndereni olduğu emtia, davalı ... firmasının taşıma süreci sorumluluğunda ...-... taşıması üstlenilmiş, CMR m.17/1 ve m.18 hükümleri gözetildiğinde taşıma sürecinde yükün niteliğine uygun taşıma şartları sağlanmadığı için malın zayi ve hasarla zarara uğradığı belirlenmiştir. Salatalık, biber ve domates emtialarından biber emtiası bozulmamış, tam ve sağlam, salatalık zayi, domates ise hasarlı olarak tespit edilmiştir.

Davaya konu olayda, davalı tasıyan tarafından yaş meyve sebze emtiaları tasınmak üzere teslim alınırken herhangi bir ihtirazi kayıt koyulmadıgı, davalı açıkça yükün niteliğinin sebze emtiası olduğu ve soğuk zincir şartlarından taahhüt edilen sıcaklıklarla taşınması hususunda taahhüdüne karşın, varma yerinde sıcaklık şartları sağlanamadığı için donma ve çözünme şeklinde sıcaklık değişimlerinden dolayı malın hasarlanması ve kısmen zayii sabit olduguna göre davalı tasıyanların hasarının kendilerinin sorumlu olmadıgı bir nedenden meydana geldigini kanıtlamaları halinde sorumluluktan kurtulmaları mümkün olup,

davalılar davada bu hususu kanıtlayamamıstır. Davalı taşıyıcının CMR m.18/4 hükmü karşısında, davalının CMR m.17/4-d) bendine dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı, bu sorumluluğun CMR m.23 ve devamı hükümlerine göre hesaplanan zarar miktarında olacağı kanaatine varılmıştır. Bilirkişi ek raporunda n CMR m.23 ve devamı hükümlerine göre yapılan zarar hesabı hüküm vermeye ve denetime elverişli kabul edilmiştir.

Davalılar arasındaki poliçenin Isı kontrollü yükler taşıma klozu başlıklı maddesinin "Bu poliçe, soğutulmuş, donmuş, ısı kontrollü olarak taşınan yüklere gelecek hasarları aşağıdaki şartlar dahilinde ve herhangi bir sınırlayıcı maddeye tabi olmaması halinde Kargo (Navlun Hizmetleri) Sorumluluk limiti ve ... EUR tenzili muafiyet ile teminat altına alır..." maddesi gereğince davalı taşıyıcının hesaplanan ... USD tazminattan tam sorumlu iken, davalı sigortacının ...

USD kısmından müteselsil sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Davacı yanın navlun bedelinden sorumlu olmadığına ilişkin talebinin incelenmesinde. CMR Konvansiyonu'nun 24. ve 25. maddeleri taşıyıcının tazminat ödemesini gerektiren hallerde sorumluluğunun sınırlarına yöneliktir. CMR Konvansiyonu'nda navlun alacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından bu yöne ilişkin ihtilaflarda iç hukuk kuralları uygulanmalıdır.

CMR Konvansiyonu'na tabi taşımada bu hususta hüküm bulunmadığından TTK.'nın 1199/1. maddesine başvurmak gerektiği, TTK.'nın 1199/1.maddesine göre ise; boşaltma süresinin sonuna kadar bir kaza sonucunda zıyaa uğrayan eşya için navlun ödenmez ve peşin ödenmiş ise geri alınır. Navlun götürü kararlaştırılmış ise; eşyanın bir kısmının ziyaı, navlunun o oranda indirilmesini istemeye hak verir.

Karayolu ile eşya taşımaya ilişkin TTK' nın 883. maddesine göre; taşıyıcı ziya ve hasardan sorumlu olduğu hallerde 880 ile 882. maddelere göre ödenmesi gereken tazminatı ödedikten başka taşıma ücretini geri verir ve taşıma ile ilgili vergileri, resimleri ve taşıma işi nedeni ile doğan diğer giderleri de karşılar. Ancak hasar halinde 1. cümle uyarınca yapılacak ödemeler 880. maddenin 2. fıkrasına göre saptanacak bedel ile orantılı olarak belirlenir.

Başkaca zararlar karşılanmaz. Somut uyuşmazlıkta; davalı yanın edimini kusurlu yerine getirdiği ve taşınan emtianın hasarlandığı, nazara alındığında; emtiadaki hasar durumuna göre davalı yanın oransal olarak navlun ücretini hak etmediği anlaşılmakla; bilirkişi kök ve ek raporundaki değerlendirmeler de nazara alınarak davalının 2/3 oranında navlun ücretini hak etmediği kanaatine varılmıştır.

Gümrük giderleri ve alıcı firmanın uğramış olduğu zarar iddiası bakımından ise davacının, emtiaların varış yeri olan ... ülkesinde gümrük masrafı ödediğine dair dosyada dekont, harç makbuz bulunmadığından bu yöndeki talebin reddi gerekmiştir.

CMR’nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresi 1 yıl olarak kabul edilmiş, taşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusurlarının söz konusu olması halinde ise 3 yıl olarak belirlenmiştir. Öte yandan, CMR’nin 32/3. maddesi gereğince, zamanaşımının kesilmesi ve durması hususları ile ilgili olarak davanın açıldığı mahkemenin hukuku uygulanacak olup, bu durumda TBK'nun 146 ve devamı maddelerinin uygulanması gerekecektir.

Kısmi davada zaman aşımı yalnızca dava edilen kısım yönünden kesilir. Henüz açılmayan (saklı tutulan) bölüm için zamanaşımı işlemeye devam eder. Somut olayda da yukarıda yapılan açıklamalarla, davalı taşıyıcı ve bilvesile sigortacının sorumluluğu CMR 23 ve devamı maddelerine göre sınırlı sorumluluk olarak kabul edildiğinden vet aşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusuru olmadığı mahkememizce kabul gördüğünden dava zamanaşımı 1 yıl olarak ele alınmıştır.

(Emsal nitelikte Bknz: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2014/18227 K. 2015/8836 T. 6.7.2015 tarihli kararı ) Somut olayda, hasar tarihi ..., ıslah tarihi ise ... olup, ... tarihli ıslaha karşı zamanaşımı itirazı doğrultusunda ıslah edilen kısım açısından davanın CMR 32/1. Maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle reddi gerekmiştir.

Neticeten, yabancı para cinsinde açılan davada faiz hükmünün fiili ödeme günündeki Türk parası karşılığı olarak belirleneceği belirtilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır