Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/272 K.2026/299

Mahkememizde görülmekte bulunan Zayi Belgesi Verilmesi davasının dosya üzerinden yapılan yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilİ şirkete ait Antalya ... Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı karar defteri, şirketin önceki Serbest Muhasebecisi ...'de bulunduğunu, Karar defterinde en son ... tarihinde hisse devrine ilişkin karar alındığını ve Antalya ...

Noterliğinin aynı tarih ve ... yevmiye sayılı işlemi ile hisse devrine ilişkin karar tasdik edildiğini, şirket muhasebecisi ... ... ile yasal defterlerinin tutulmasına ilişkin hizmet ilişkisinin 2015 yılında sona erdirildiğini ve şirketin yasal ticari defterlerinin tutulması konusunda Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ... ... ile çalışmaya başlandığını, ancak yeni mali müşavirin sadece ticari defterlerin tutulması işlemlerinde danışmanlık yapacağından ve karar defterine de ihtiyaç duyulmadığından, şirketin karar defterinin, şirketin önceki serbest muhasebecisi ... ...'de kaldığını, şirketin önceki serbest muhasebecisi ... ...'nin, ...

Mah. ... Blv. ... Sk. ... Apt. K:.. D:.. olan yerinde ...-... tarihleri aralığından Mali Müşavir olarak hizmet vermekte iken, ... yılının ... ayında mahkeme kararı gereğince meslekten resen terk yaptırıldığını, terk sonrası ofisinde muhafaza ettiği bir kısım evraklarla birlikte müvekkili şirkete ait Antalya ... Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı tasdikli karar defterinin de, kendisinin ikamet adresi olan ... Mah. ... Cad. ... Sk. ...

Apt. .../... adresindeki deposuna koyduğunu, mezkur adreste bulunan deponun, ... ilinde ... tarihinde yaşanan sel felaketi nedeniyle tamamen sular altında kaldığını ve tüm evraklarla birlikte müvekkili şirkete ait karar defterinin de ıslanmaktan zarar gördüğünü belirterek müvekkili davacı şirketin yetkilisinin şirketi temsil ve ilzama yetkili kılınması ve diğer acil kararlar alınması gerektiğinden, şirkete yeni karar defteri çıkarılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davacı şirket ait Antalya ...

Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı işlemi ile tasdik olunan karar defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Talep dilekçesinde delil olarak dayanılan Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının uyap başka birimden dosya görünteleme üzerinden incelenmesinde; zayi belgesi verilmesi talepli olarak ... ..., ... ... ve ... ... tarafından açıldığı, ... Mah. ... Cad. ... Sk. ... Apartmanından ... tarihinde başlayan sel ve su baskını nedeniyle içeriği tespit edilemeyen evrakların zarar gördüğü, talep edenlere ait ticari defter ve kayıtların kurtarılmadığı anlaşılmakla talebin kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." şeklinde.

TTK'nın 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu, tacire, bütün ticari faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü getirmiştir. Dosyada talep eden ticaret şirketi olmakla, tacirdir. TTK'nın 18/2. maddesi gereği; her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Basiret, sağduyu, ilim, tecrübe ve feraset ışığıyla görüp sezmeye ve bilip değerlendirmeye esas teşkil eden konuları etraflıca ve tam olarak kavrayabilmedir (KARAHAN, Sami, Ticarî İşletme Hukuku, 6102 Sayılı TTK. ile 6098 Sayılı TBK. ve 6100 Sayılı HMK‟ya Göre Güncellenmiş 20 Baskı, Konya 2011, s. 86; AYHAN, Rıza, Ticarî İşletme Hukuku, Ankara 2007, s. 203).

Basiret, tacirin ticari işletmesiyle ilgili olarak, fiili ve hukuki işlemlerde göstermesi gereken dikkat, tedbir ve objektif özen yükümlülüğü demektir. Tacir, tüm bu hukuki ve fiili işlemlerini yaparken, ticari hayatın gerektirdiği tüm tedbirleri almalı ve meydana gelebilecek değişmeleri önceden tahmin etmeye çalışarak yükümlülük altına girmesi gereklidir.

Tacirden beklenen basiretin ne olduğu kanundan değil ticari hayattan, özellikle ticari teamüllerden çıkartılabilir (KİZİR, Mahmut., "Yargıtay Kararları Işığında Basiretli İşadamı Gibi Hareket Etme Yükümlülüğünün Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanmasına Etkisi", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 2 Yıl: 2011, s. 245-283).

Bu genel açıklamalar ışığında, TTK'nın 82/7. maddesinde tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğraması halinde tacirin ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde zayi belgesi verilmesine ilişkin dava açılabileceği öngörülmüştür.

Hak düşürücü süre mahkemece re'sen gözönünde tutulması gereken dava şartlarından olup, davacı şirketin önceki muhasebesinin depo olarak kullandıkları yerde ... tarihinde sel olayı yaşandığı ve şirkete ait karar defterinin zayi olduğu, bu durumu yeni öğrenildikleri iddiasıyla dava açılmışsa da davacı yanın tacir olduğu, ticari defter ve belgelerin saklanması için basiretli ve tedbirli davranması gerektiği, davacı şirketin önceki muhasebecide bulunan defterleri basiretli ve tedbirli bir tacir gibi davranarak uhdesine almadığı,

yaşanan sel olayının da 2 yıl önce gerçekleştiği, davacı şirket ve yetkililerinin aynı tarihte ticari defter ve belgelerin zayi olup olmadığını denetlemesi gerekirken bu yükümlülüğünün de yerine getirilmediği, davacının su baskınının gerçekleştiği tarih itibariyle ticari defterlerin zayini öğrendiğinin kabulünün gerektiği, öğrenme tarihinin üzerinden 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(Benzer konuda Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. H. D. Dosya no: 2024/1634 Karar no: 2024/1345,Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. H. D. Dosya no: 2025/504 Karar no: 2025/988 sayılı içtihatları vardır. )

Katip ... · (e-imzalıdır) Hakim ... · (e-imzalıdır)