Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/635 K.2020/46

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A.TALEP

Davacı vekili, Antalya ...

Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı taraf arasında ... tarihinde ... işletme devri protokolü imzalandığını, ilgili sözleşme gereğince davalı tarafından, sözleşmede açık adresi belirtilen ... (... adına kayıtlı ... bayi nolu) ... ... ...nin işletme hakkının davacı müvekkiline süresiz olarak devredildiğini, davacı müvekkilinin de iş bu dava konusu ... adlı şirketin işletme ve şirketin içerisinde bulunan ...nin süresiz işletme hakkına karşılık olarak sunacakları ... tarihli tutanakta da yer aldığı üzere davalı tarafa ...

TL nakit para ödediğini, davalı taraf ile müvekkili arasında imzalanan protokol gereği, müvekkili ile süresiz işletme hakkına binaen söz konusu işletmeye çeşitli tadilat , bakım ve onarım yaparak işletmeden elde edilecek geliri artırabilmek adına muhtelif giderler yaptığını ve bu giderleri de tek başına karşıladığını, yine anılan protokol gereği , müvekkilinin işletmeden elde edilen gelirin %50'sini her ay davalı tarafa ödediğini ve böylece herhangi bir sorun yaşanmadan yedi ay kadar dava konusu yerin müvekkili tarafından işletildiğini, ancak davalı tarafın söz konusu protokele aykırı davranarak,

... tarihinde, müvekkilin dava konusu işletmede süresiz işletme hakkı olmasına ve müvekkilin söz konusu işletmeye haricen yüksek meblağlara tekabül eden masraflar yapmasına rağmen, dava konusu işletmede bulunan ... makinesinin yetkililer tarafından alınmasına neden olduğunu, davalı tarafın söz konusu protokol ile , hem işletmenin ayakta kalmasını ve müşteri çevresini kaybetmemesini hem de ...

TL işletme hakkı devir bedeli elde etme olanağına sahip olduğunu ancak tüm bunlara rağmen adeta kötü niyetini yansıtır şekilde hiç bir hukuki gerekçeye dayandıramadığı bir tutum ile protokole konu ... makinesinin müvekkili tarafça işletilmekte olan işletmeden alınmasına neden olduğunu, böylece davalı tarafın , protokol hükümlerine aykırı davranarak müvekkilin elde ettiği gelire ket vurduğunu, ayrıca yaptıkları araştırmalara göre de davalı tarafın hiç bir hukuki gerekçe göstermeksizin müvekkilinin süresiz işletme hakkına sahip olduğu işletmesinden aldığı ... ... makinesini davalı tarafa ait şirketin diğer şubesinde işletmeye başlattığını,

bu nedenlerle dava konusu protokole aykırı davranarak ... makinesinin geri alınmasına neden olan ve müvekkilin gelir kaynağının önüne geçen davalı tarafın müvekkilinin söz konusu mahrum kaldığı kazanç bedelinden yasal faizi ile birlikte sorumlu tutulmasına,, dava konusu protokole aykırı davranan davalı tarafın anılan protokolün 5.maddesinde yer alan hüküm gereği sözleşmede belirtilen ...

TL cezai şarttan yasal faizi ile birlikte sorumlu tutulmasına, müvekkilinin davalı tarafa, işletme devir bedeli olarak ödemiş olduğu ... TL nin ve müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedelin yasal faizi ile birlikte davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B. TARAF TEŞKİLİ

Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27. maddesi (Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 73. maddesi) uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir.

Bu kapsamda kural olarak, duruşma yapılması zorunlu olan çekişmeli yargıda hakim, Kanunun gösterdiği istisnalar dışında tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.(H. Pekcanıtez, O. Atalay, M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, 2011, s. 273)(bkz. İNCEOĞLU,Sibel., İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, İstanbul 2008, 3. Baskı, s. 260-261)

Bu açıklamalar ışığında, mahkememizce dosyada taraf teşkili sağlanmıştır.

C.CEVAP

4.Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; ... ..., müvekkilinin adres değişikliğinde bulunması sebebiyle, ... ... da yeni adrese taşınmaması halinde aboneliğin iptal edileceğini ikaz ettiğini, bu nedenle nedenle zorunlu olarak ... ... cihazı alındığını, ... ...nin bulunduğu yerin değiştiğrildiğini, ...nun davacıya geçmesi için ikisinin de hissedar olması gerektiğini, davacının kendilerine yolladığı ihtarnamelerde ... ... yu devralmayacağını açıkça beyan ettiğini, ayrıca karşı tarafın bilirkişi incelemesine yönelik yaptığı talebinde hukuki değerlendirmeye lişkin olduğunu , burasının ... olmadığını kocaman bir ... olduğunu,

müvekkilinin sadece ... ... değil dükkanın işletme hakkını , içindeki eşyaları , kiracılık sıfatını devrettiğini, burada iki birbirinden bağımsız işlem olduğunu, dükkanın halen faaliyette olduğunu, işletmenin devri konusundu herhangi bir fesih yapılmadığını, halen davacının burayı işlettiğini, ayrıca davacının burayı kullanma amacına ilişkin olarak yapmış olduğu işlem ve tadilatların kendileri ile ilgisi olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

D. YARGILAMA SÜRECİ/HUKUKİ NİTELEME/MAHKEME KABULÜ

5.Dava, alacak isteminden ibarettir.

6.Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... tarih .../... Esas .../...

Karar sayılı ilamı ile, Davacı ile davalı tarafın ... tarihinde ... işletme devri protokolü yaptıkları, buna göre ... ... işletme hakkının süresiz olarak davacıya devredildiği, devir ücreti olarak ...-TL belirlendiği, bu bedelin iki yıl boyunca sabit olduğu, 2 yıldan sonra ise yeniden devir ücreti belirleneceği, devrin iki yıl içerisinde gerçekleşmemesi halinde ise ...-TL cezai şart öngürüldüğü tespit edilmiştir.

Yine aynı tarihli tutanak isimli belge ile ...-TL bedelle işletmenin tümüyle davacı tarafından devralındığı ve devir bedelinin nakit olarak ödendiğinin belirtildiği görülmüştür. Dolayısıyla davacının sadece ... işletme hakkını devralmadığı, bunun dışında büfenin içindeki mallarlar birlikte devralındığı anlaşılmaktadır. ...'nin ... Maddesinde açıkça belirtildiği üzere bayilik ruhsatı ölüm hastalık ve yaşlılık ve ortaklık hali dışında hiçbir zaman başkalarına devredilemez.

Nitekim ... ... ... davalı işletmeyi devrettiği için kendisi adına işletilen yeni bir işletme ve adres bilgisi sunulması konusunda davalı taraf ihtar edilmiştir. Dolayısıyla taraflar arasındaki ... ... işletme protokolü hukuki imkansızlık nedeniyle geçersiz bir sözleşmedir. Geçersiz sözleşmeden dolayı taraflar ancak sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak alacak talebinde bulunabilirler. Nitekim sözleşme geçersiz olduğu için cezai şartlar da hükümsüzdür.

Davacı taraf sebepsiz zenginleşmeye dayalı herhangi bir talepte bulunmamıştır. Davacı tarafın işletmeyi içindeki mallarla birlikte devralarak büfe-kafe olarak halen işlettiği de ortadadır. Davacı tarafın mahrum kalınan kazanç bedeli ile cezai şarta ilişkin talepleri sözleşmenin geçersiz olmasından dolayı kabul görmemiştir.

Yine davacı tarafın ...-TL lik devir bedelinin tahsili talebi ve işletmeye yapılan giderlerin tahsili talebi de işletmenin halen davacı tarafından işletildiği, işletmeye yapılan giderlerin sadece ... için yapıldığının kabulünün mümkün olmadığını nazara alarak davanın reddine karar vermiştir.

7.Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen kararın davacı vekilince istinaf edilmesine üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... tarih .../... Esas .../... Karar sayılı ilamı ile iş bölümü kararı gereğince istinaf kanun yoluna başvuru incelemesinin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi tarafından yapılması gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiştir.

8.Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin .../... Esas .../... Karar sayılı ilamı ile, İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın yargılamasının yeniden görülerek Ticaret Mahkemesince uyuşmazlığın esasının çözümlenmesi gerektiğinden, mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verdiği anlaşılmıştır.

9.Görevsizlik üzerine mahkememize tevzi edilen ve mahkememizin .../... esas sayılı dosyasının ... tarihli celsesinde davacı vekilinden talepleri gereği eksik harçları tamamlaması istenmiştir. Bakiye harç yatırılmamıştır.

10.Mahkememizin .../... esas sayılı dosyasının ... tarihli celsesinde. "Geçen celse ki ara karar gereği davacı vekiline dava dilekçesindeki talebi olan mahrum kaldığı kazanç bedelinin davaya esas değerini ve bununla birlikte diğer talepleri toplamı üzerinden bakiye harcı yatırması için 2 hafta süre verilmesine (...

TL ek olarak belirtilecek olan iddia konusu mahrum kalınan kazanç) karar verilmiş ve her ne kadar davacı vekili uyap sistemi üzerinden gönderdiği ... havale tarihli beyan dilekçesinde özetle; açılan davanın kısmi dava olduğu ve harcını yatırdıkları değer üzerinden karar verilmesini (...

TL üzerinden) beyan / talep etmiş ise de; dava dilekçesinde açıkça "sonuç ve talep" kısmının (1) no'lu bölümünde özetle; "....davalı tarafın, müvekkilin söz konusu mahrum kaldığı kazanç bedelinden yasal faizi ile birlikte sorumlu tutulmasına". (2) no'lu bölümde, "... ... TL cezai şarttan sorumlu tutulmasına". (3) no'lu bölümde müvekkilinin davalı tarafa işletme devir bedeli olarak ödemiş olduğu ...

TL'nin ve müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedeli...." talep ettiği; taleplerindeki "....davalı tarafın, müvekkilin söz konusu mahrum kaldığı kazanç bedel" ve "...müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel" kısımlarının açık olmadığı, diğer iki talebin toplamının ...

TL olduğu ve bu hususun dahi geçen celse ara kararda yazıldığı, davacı asilin ... tarihli dilekçesinde de bu durumun teyit edildiği, ... TL lik talebin net olduğu., davanın kısmi dava olup olmadığı konusunda bir tartışmanın mahkememizce yapılmadığı, ara kararın talebin netleştirilmesi yönünde olduğu, bunun yanında ...

TL nin dahi hangi kalemlere bölündüğü/hangi kalemlere at olduğu yolunda bir açıklamanın da olmadığı, davacı vekilinin beyan dilekçesinin ara kararı karşılamadığı hususları anlaşılmakla;

Davacı vekiline, dava dilekçesindeki, "sonuç ve talep" kısmının (...) no'lu bölümünde belirttiği "....davalı tarafın, müvekkilin söz konusu mahrum kaldığı kazanç bedelinden yasal faizi ile birlikte sorumlu tutulmasına" ve (...) no'lu bölümde belirttiği "müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel" e ilişkin taleplerinin değer olarak ne kadara karşılık geldiğini bildirmesi için HMK m. 119/1-ğ ve m. 119/2 gereği 1 hafta kesin süre verilmesine, kesin süre içinde bildirmez ise bu kalemlere ilişkin davanın açılmamış sayılacağının ihtarına (ihtar edildi)

Davacı vekiline, yukarıdaki (...) numaralı ara kararı yerine getirir ise ve belirttiği dava değerleri ile diğer talepleri toplamı olan ... TL nin toplam toplamının üzerinden hesap edilecek, toplam değerin %0 68,31 nin 1/4 ünü (başlangıçta yatırılan ... TL nin de mahsubu sonrası) yatırması için 3 hafta kesin süre verilmesine, kesin süre içinde miktar yatmaz ise dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına, (ihtar edildi)

Davacı vekili (...) numaralı ara kararı yerine getirmez veya yerine getirmek istemez ise; davacı vekiline dava dilekçesindeki net taleplerinin toplamı ( "... ... TL cezai şarttan sorumlu tutulmasına" ve "müvekkilinin davalı tarafa işletme devir bedeli olarak ödemiş olduğu ... TL" ye yönelik) ... TL nin toplam toplamının üzerinden hesap edilecek, toplam değerin %0 68,31 nin 1/4 ünü (başlangıçta yatırılan ... TL nin de mahsubu sonrası) yatırması için 3 hafta kesin süre verilmesine, kesin süre içinde miktar yatmaz ise dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına, (ihtar edildi)" şeklinde ara karar kurulmuştur.

11.Takip eden celsede, verilen ara karar gereğince davacı vekilinin beyan dilekçesi sunduğu, özetle, mahrum kalınan kazançlarına yönelik taleplerinin ... TL'sini ceza-i şartında şimdilik ... TL'sini talep ettiklerini bildirdiği görülmüştür.

Geçen celse ... nolu ara kararda geçen ve dava dilekçesinin sonuç ve talep kısmının ... nolu bölümünde belirtilen "müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel"e ilişkin olarak bir beyanda bulunmadıkları görüldü, yine geçen celseki ara kararda özetle; ...

TL'lik taleplerin dilekçede net olduğu belirtilmekle birlikte davacı vekilinin beyan dilekçesi de göz önünde tutularak bu talebe ek olarak mahrum kalınan kazanç ile ilgili olarak ... TL talep ettikleri anlaşılmakla, ... TL üzerinden gerekli karar ve ilam harcının yatırılması gerekli iken yatırılmadığı anlaşılmıştır.

12.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/13-571 esas, 2019/913 karar sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere; uyuşmazlık konusu/ilgili taleplerinin olup olmadığı, varsa miktarının açıklanması ve belirlenen miktar üzerinden eksik peşin harcın tamamlanması için bir haftalık kesin süre verildiği ve bu süre içerisinde eksik tamamlanmazsa bu yönden davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği ihtarını içeren bildirimde bulunulmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

13.Dava dilekçesinde geçen "müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel"e ilişkin talebin ayrılarak başka bir esasa kaydının yapılmasına karar verilerek iş bu esas alınmıştır.

14.HMK m. 119/1-ğ gereği, dava dilekçesinde açık bir şekilde talep sonucunun yer alması gerekmektedir. Bu hususun eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.

15.Tüm bu nedenlerle, yukarıda anlatılanlar ışığında, davacının Dava dilekçesinde geçen "müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel"e ilişkin talebi konusunda davanın açılmamış sayılmasına dair hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM/Nedenleri gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;

1-Davacının, dava dilekçesinde geçen "müvekkilinin süresiz işletme hakkına dayanarak dava konusu işletmede yaptığı giderlere karşılık gelen bedel"e ilişkin talebi konusunda davanın açılmamış sayılmasına,

2-Alınması gerekli ... TL karar harcının davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, başvuru harcı tek olarak asıl davada yatırıldığından burada ayrıca alınmasına yer olmadığına, başvuru harcına ilişkin asıl davada hüküm verilmesine,

3-Söz konusu talebe ilişkin yapılan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer taleplere ilişkin yargılama giderlerinin asıl davada karara bağlanmasına,

4-Davalı iş bu esasta görülen talepte kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davacı tarafça yatan gider avansından harcanmayan kısmın hüküm kesinleştiğinde UYAP üzerinden kontrolü de sağlanarak davacı tarafa iadesine, karardan sonra tebligat ve benzeri masraflar için gider avansının kullanılması davacı tarafından istenirse tebligat ve benzeri için yapılacak masraflar düşüldükten sonra arta kalan miktarının UYAP üzerinden kontrolü sağlanarak karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, (6100 sayılı HMK m. 333) ;12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereğince dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirten,

"Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi" nin, "Gider avansının kullanılmayan kısmı hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iade edilir. Davacı tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılır.

Hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilir." düzenlemesi göz önünde tutularak; her hangi bir bankaya ait hesap numarası ve/veya herhangi bir banka hesabına ait IBAN numarası verilmesi halinde taraflara ait artan gider avansının bildirdikleri hesaba aktarılmasına,

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır