Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/874 K.2025/625

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı borçlunun, müvekkiline olan borcundan dolayı ... düzenleme tarihli, ... vade tarihli, ...

TL bedelli bononun keşide edilerek teslim edildiği, müvekkili şirket de davalı tarafından verilen bonoyla ceviz satın almış olduğu ... isimli kişiye ceviz bedeline karşılık cirolayarak teslim ettiğini, ancak ... tarafından müvekkili tarafından kendisine cirolanarak teslim edilen bonoya keşidecisi ... lehtarı müvekkil şirket olan bono kaydedildiğini, kendisine cirolanan senedi kaybeden ... tarafından Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../...

Esas sayılı dosyasından ... tarihinde çek zayi davası açıldığını, kararın ... tarihinde kesinleştiğini, davalı borçluya bu durum bildirilmiş olmakla, borcu ödeyeceğinden bahisle müvekkilini geçiştirdiğini, borcun davalı tarafça ödenmemesi üzerine müvekkili tarafından senedi ciroladığı ...'ya ödendiğini, ancak müvekkilinin lehtar olarak davalıdan alacağını alamadığını, bu nedenle alacağının tahsili için davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin .../...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek davanın kabulü ile takibe yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet alacağının davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı tarafa borcu bulunmadığını, borcun bir kısmını nakit ödendiğini, bir kısmının senet olarak verildiğini, ortada geçerli bir kıymetli evrak bulunmadığını, davacı tarafın olmayan bir senede dayanarak alacaktan bahsederek icra takibine geçtiğini, iddiaya göre senedi kaybedenin ... olduğunu, davalının hileli veya ağır kusuru ile kaybolmuş bir senet bulunmadığını, tüm bu nedenlerle icra takibine itiraz ettiklerini belirterek müvekkilinin bono nedeniyle borçlu olmadığını, haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddini savunmuştur.

Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına alınmıştır.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına alınmıştır.

Davalının isticvap beyanı alınmıştır.

Davacı tanıkları ... ve ...'nun beyanları alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı taraf, davalı ile aralarındaki borç ilişkisi nedeniyle keşidecisinin davalı olduğu ve zayi olan ... TL bedelli senedin kendisine davalı tarafından keşide edildiğini, daha sonra çekin cirolanarak ...'ya verildiğini, ancak çekin ...'dayken zayi olması sebebiyle dava dışı ... tarafından zayi belgesi alındığını, buna rağmen alacağının keşideci davalı tarafından ödenmemesi üzerine taraflarınca ödendiğini ve lehtar olarak keşideci davalıdan alacaklarını alamadıklarını ileri sürerek alacak talebinde bulunmuş, davalı ise; davacı ile aralarında her hangi bir borç ilişkisi bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmişlerdir.

Antalya ... ASTM'nin ... tarih ve .../... Esas ve .../... Karar sayılı kesinleşen ilamına göre; takibe ve davaya konu keşidecisi ..., lehtarı ... şirketi, ... düzenlenme, ... vade tarihli ... TL bedelli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verildiği ve çek aslının zayi olması nedeniyle davacı tarafından dosyaya sunulamadığı anlaşılmıştır.

Davacı, iptal kararının hamiline ödeme yapan lehtar durumundadır. TTK'nın 652/1. maddesi uyarınca iptal kararı hamili, zayi edilen senet yerine yeni bir senet düzenlenmesini isteyebileceği gibi, senetsiz olarak alacağını talep etme hakkına da sahiptir. Alacak muaccel ise iptal kararının verilmesi ile karar hamili başkaca bir işleme gerek kalmaksızın, kimliğini ispatlayarak borçlulardan ifa talebinde bulunabilir.

TTK'nın 646/2. maddesi uyarınca, borçlu, iptal kararı hamilinin sadece kararı ibraz etmesi ve kararda adı geçen alacaklının kendisi olduğunu ispatlaması üzerine, ağır kusur ve hilesi bulunmaksızın borcunu ifa ederse borcundan kurtulur. Kuşkusuz borçlu, iptal kararı hamilinin gerçek hak sahibi olmadığını savunabilir ve böyle bir savunmanın yerinde olduğunun saptanması durumunda ödeme yapmaktan kaçınabilir. Cirantaya ödeme yapan lehtar keşideceyi başvurma hakkına sahip olur.

Somut olay incelendiğinde; davacının zayi nedeniyle iptal ettirdiği bonoya ilişkin cirantaya ödeme yapan lehtarın alacağına dayanarak genel haciz yoluyla davalı keşideci aleyhine icra takibi başlatmış, davalı tarafça borca ve takibe itiraz edilmesi nedeniyle icra takibi durmuştur.

Davaya konu icra takibi kambiyo senetlerine mahsus icra takibi olmayıp, davacı tarafça genel haciz yoluyla icra takibi yapılmıştır. Yani iptal kararının lehtarı olan davacı alacağını senetsiz olarak davalı yandan talep etmiştir. Mahkemece verilen ve kesinleşen çekin zayi olduğunun tespiti kararının temel ilişki yönünden yazılı delil başlangıcı sayılacağı, bono iptali kararının kesinleşme tarihinden itibaren takip tarihine kadar TBK’nun 146. maddesine göre uygulanması gereken 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır. (Antalya BAM 11. HD., 2021/1898 Esas, 2024/802 Karar.)

Taraf tanıkları dinlenmiş ve delilleri toplanmış ayrıca davalı dava dilekçesinde sunulan mesaj içerikleri ile delil dilekçesinde sunulan bono ön yüz fotokopisi hakkında isticvap edilmiştir. İsticvap beyanında davalı mesaj içeriklerini hatırlamadığını, izin alınmadan kayıt altına alındığını, senedi düzenlediğini, şirkete nakit ve elden ödeme yaptığını, ödemeyi şirkette kime yaptığını hatırlamadığını beyan etmiştir.

Davalı taraf senet keşidecisi olmakla, senet bedelini ödediğini beyan etmekle üzerine almış ancak ispata yarar delil bildirmemiştir. Senet bedelinin davacı lehtar tarafından dava dışı ...'ya ödendiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı keşideci senet bedelini lehtara ödemekle yükümlüdür. Senet bedelinin ödendiği davalı tarafça ispatlanamadığından davanın kabulüne ve alacak likit olduğundan %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Katip ... · E-imzalı Hakim ... · E-imzalı