Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/299 K.2025/186

Mahkememizde görülmekte olan "Şirket Pay Defterinin Zayine İlişkin Muarazının Men'i" davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının ... vergi numaralı ...’nde %10 oranında pay sahibi olduğunu, davacının hissesini gösterir Ticaret Sicil Gazetesi kaydı dilekçe ekinde sunulduğunu, ... tarihine kadar şirket müdürü de olan davacının eşi, şirkette %90 pay sahibi ...'in ... tarihinde vefat ettiğini, ...'in vefatına ilişkin olarak ölüm belgesini ve mirasçılık belgesini sunduklarını, ... tarihinde davacı, hissedarı olduğu ...'nin adres değişikliğini yapmak istediği sırada şirketin pay defterinin çalındığını/kaybolduğunu öğrendiğini, davacının bu gelişmeler üzerine ... tarihinde ...

Polis Merkezi Amirliği'ne şirketin pay defterinin çalıntı/kayıp olduğuna ilişkin şikayette bulunduğunu ve TTK madde 82/7 uyarınca Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../...

Esas sayılı dosyasında pay defteri zayi olduğundan, zayi belgesi verilmesi isteminde bulunulduğunu, ilgili Mahkemenin ... tarihinde vermiş olduğu kararla davanın, aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedildiğini, anılan karar üzerine, davacının zayi belgesi isteminde bulunabilme yetkisi olabilmesi adına Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dava dosyasında şirkete temsil kayyımı atanması hususunda dava açıldığını, Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyada yapılan yargılamada taleplerinin kabul edildiğini; davacının, davalı şirket adına zayi davası açıp yürütmek üzere temsil kayyımı olarak atandığını, devamında davalı şirketin pay defteri hakkında zayi belgesi almak adına kayyım olarak atanan davacı adına tekrardan zayi belgesi isteminde bulunulduğunu, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas, .../...

Karar sayılı dosya üzerinden görüldüğünü, ancak görülen dosyada zayi belgesi istemlerinin reddedildiğini, verilen kararın istinaf edildiğini, dosyanın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesine gönderildiğini ancak henüz esas numarası almadığını, istinaf edilmiş olan ilk derece mahkemesi kararında "Davacı bu defteri kaybetmiş ise de; noter kanalıyla yeniden defter çıkartmasına engel bulunmamaktadır.

Davacının noter kanalı ile yeni bir pay defteri çıkartığı durumda talep dilekçesine konu işlemleri yapabileceği, yalnızca zayi kararı verilmeyen eski deftere ilişkin zayi belgesinin bağladığı sonuçlardan faydalanamayacağı açıktır." gerekçesi bulunduğunu, anılan gerekçeye dayanılarak ... ilindeki tüm noterlerle iletişime geçildiğini, ancak hiçbir noterden defter tekrardan çıkarılamadığını,... tarihli, Defter Onaylama İşlemleri ve Vergi Usul Kanununda Yer Almayanlar konulu ... sayılı Genelge bulunduğunu, anılan Genelge'ye göre,

mahkemenin gerekçesinde belirtmiş olduğu şekilde pay defterinin tekrardan noterden çıkarılmasının mümkün bulunmadığını, şirketin pay defteri hakkında zayi kararı verilmeden, defterin yenisinin çıkarılamadığını, miras hukukuna göre davacının vefat etmiş olan eşi ...’in şirket paylarının mirasçılara intikal etmesi,

sonrasında şirketin yönetiminin belirlenmesi gerektiğini, ancak pay defterinin olmaması ve pay defterine ilişkin zayi kararı olmaması sebebiyle şirkete ilişkin hiçbir işlem yapılamadığını, davacı Maliye, ATSO, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü ile görüştüğünü, anılan kurumların hiçbirinin, şirketin pay defteri olmadığından dolayı herhangi bir şekilde şirketin pay devri veya yönetimine ilişkin işlem yapmadığını ileri sürerek, davalı şirketin pay defterinin zayi olmasına ilişkin muarazanın menine karar verilmesini, ...'nin pay defterinin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ... tarihli talep sonucunun açıklanmasına ilişkin beyan dilekçesinde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas, .../... Karar sayılı kararda davalı şirketin pay defterinin zayi olmasına ilişkin muarazanın menine karar verilmesini, ...'nin pay defterinin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, pay defterinin zayi olduğunun tespitine ilişkin muarazanın giderilmesi talebidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesi şöyledir; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih, .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile davacı tarafından hasımsız olarak açılan dava dışı şirketin pay defterinin zayi nedeniyle iptaline ilişkin davada talebin reddine karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği ve istinaf incelemesinde olduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK 114. Maddesi h bendinde "davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması" dava şartı olarak belirtilmektedir.

Hukuki yararın 6100 Sayılı HMK kapsamında değerlendirilmesinde;

Dava şartlarının amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır (Baki Kuru, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, İstanbul, 2016, s. 190).

Mahkemece, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılır; taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler (6100 sayılı Kanun md. 115/1). Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi hâlinde davanın usulden reddine karar verilir, ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için ilgili tarafa kesin süre verilecek olup, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilecektir (6100 sayılı Kanun md. 115/2).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/11/2023 tarih, 2022/1-747 Esas, 2023/1080 Karar sayılı emsal içtihadında "...Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemede bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta ve mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine ilişkin ilke anlamına gelir. Davacının davayı açtığı tarih itibariyle dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır.

Hukuki yarar dava şartlarından olup davacının dava açmakta hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması gerekir. Bu şart dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri olup davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan olumlu dava şartları arasında sayılmaktadır. Bu nedenle menfaate, davanın dinlenebilmesi (mesmu olması, kabule şayan olması) şartı da denilmektedir (Emel Hanağası, Davada Menfaat, Ankara, 2009, s.19-21).

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Dava şartları” başlıklı 114 üncü maddesinin gerekçesinde de "...Maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde ise davacının dava açmakta hukukî yararının bulunmasının bir dava şartı olduğu hususu açıkça vurgulanmıştır. Burada sözü edilen hukukî yarardan maksat, davacının sübjektif hakkına hukukî korunma sağlanması hususunda mahkemeye başvurmasında hâli hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunmasıdır. Bir başka ifadeyle, davacı hakkına kavuşmak için, hâli hazırda mahkeme kararına muhtaç bir konumda değilse onun hukukî yararının bulunduğundan söz etmek mümkün değildir. yönünde açıklamalara yer verilmiştir.

Bir davada menfaat (hukuki yarar) ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olacağı her türlü duraksamadan uzaktır.

Bu ilkeden hareketle bir davada hukuki menfaatin bulunup bulunmadığı mahkemece tarafların dava dosyasına sunduğu deliller, olay veya olgular çerçevesinde yargılamanın her aşamasında ve kendiliğinden gözetilmelidir. Böylelikle kişilerin haksız davalar açmak suretiyle dava hakkını kötüye kullanmasına karşı bir güvence de sağlanmış olmaktadır (Hakan Pekcanıtez, Medeni Usul Hukuku, C.II, Onbeşinci Baskı, İstanbul, 2017, s. 946-949)..." şeklinde belirtilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda mahkememizce yapılan değerlendirmede: Her ne kadar şirket pay defterinin zayine ilişkin muarazanın pay defterinin zayinin tespitine şeklinde karar verilerek giderilmesi talep edilmiş ise de; davacı tarafından pay defterinin zayiine ilişkin Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih, .../... Esas sayılı dosyasında açılan davanın henüz kesinleşmediği, eldeki davada davacının pay defterinin zayiine ilişkin muarazanın giderilmesi talepli dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmakla hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır