Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/1052 K.2018/277

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı borçlunun müvekkili kooperatif üyesi ...'in maliki bulunduğu ...bulvar ... nolu iş yerinde, 10/10/2011 başlangıç tarihli kira sözleşmesine istinaden kiracı olarak bulunduğunu, davalının kira sözleşmesi sonrası bir müddet müvekkili kooperatifçe belirlenen aidatları ödemediğini, daha sonra Ağustos 2013-Aralık 2016 dönemine ilişkin aidatlarını ödemediğini, kira sözleşmesini de fesih ederek taşındığını, Ağustos 2013-Aralık 2016 dönem için belirlenen toplam 6.413,71-TL aidatın tahsili için Bakırköy ...İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, borçluya Örnek13.ödeme emrinin gönderildiğini, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünden yapmış oldukları ... Esas sayılı takibe davalı 02/02/2017 tarihli dilekçe ile itiraz ettiğini ve takibin durdurulmasını talep ettiğini, davalının takip konusu dönemleri ilişkin aidat bedellerini ödemediği gibi kötü niyetli itiraz ettiğini, alacağın tahsilini geciktirdiğini, takibi durdurttuğunu belirterek, davalının Bakırköy ...İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin devamına, davalının itirazında haksız ve kötü niyetli olduğunu, bu sebeple %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu ödeme emrine müvekkili firmanın söz konusu kooperatifin üyesi olmadığı gerekçesiyle itiraz ettiğini, icra takibine konu 2013-2016 yıllarına ilişkin aidatların kooperatifin hangi genel kurulda karara bağlandığı ve hangi bütçeye göre bu aidat rakamlarının tespit edildiği Kooperatifler Kanununun öngördüğü usul ve esaslara göre bu rakamların tespit edilip edilmediğinin belli olmadığını,

müvekkilinin kooperatif üyesi olmadığı için bu genel kurullara katılmasının ve kooperatif aidatının belirlenmesi sürecini özlemesi denetlemesi ve buna karşı çıkabilmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek üçüncü kişi durumundaki kiracı müvekkili şirket aleyhine açılan, haksız ve hukuka aykırı olduğunu iddia ettiği davanın reddine, kötü niyetli olduğunu iddia ettiği davacının icra takibi sebebiyle %20 tazminata hükmedilmesine, yargılama masrafları ve ücreti vekaletin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bakırköy ...İcra Dairesine yazılan müzekkereye cevap geldiği görüldü.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut olayda hangi mahkemenin görevli olduğunun belirlenmesi için öncelikle taraflar arasındaki ilişkiyi saptamak gereklidir.

Davalı, davacı kooperatifin üyesinin kiracısı olup dava kooperatif tarafından aidat alacağının tahsiline dayalı olarak yapılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır..Buna göre dava,TTK'nun 4.maddesinde sayılan diğer anlatımla bu maddede 6098 sayılı TBK'na atıf yapan sözleşmelere ilişkin olmadığından mutlak ticari davalardan olmadığı ve davalı yapı kooperatifinin tacir sıfatı bulunmadığı,diğer anlatımla her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hukuk davası(nispi ticari dava) niteliğinde olmadığı,

davalının davacı konumundaki kooperatifin dava dışı üyesinin kiracısı olması nedeniyle uyuşmazlığa üye ile kooperatif arasındaki üyelik ilişkisi kapsamında uygulanması gereken, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağı anlaşılmaktadır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1.maddesinde kooperatifler "Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerinin ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar" olarak tarif edilmiştir. Maddede, kooperatifin ortaklık (şirket) olduğu belirtilmiş ise de, bu ortaklığın "ticari nitelikte bir ortaklık" olduğu yönünde bir açıklama ve belirleme yapılmamıştır.

Kooperatifler Kanunu'nun 1.maddesinde gösterilen bu tanımdan açıkça anlaşılacağı üzere; kooperatiflerde amaç, diğer ticaret şirketlerinden farklı olarak kazanç elde etmek ve bunu ortakları arasında paylaşmak olmayıp, ortakların ekonomik menfaatlerine, özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş güce ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak ve gidermektir.

Kooperatifler, kâr-zarar amacından ziyade sosyal yönü ağır basan ortaklıklardır. Bu tanım ve amaç, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 171.maddesinde "Devlet, milli ekonominin yararlarını dikkate alarak öncelikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını amaçlayan kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alır." şeklinde anlamını bulmuştur.

Bu tanım ve düzenlemelere göre, yapı kooperatiflerini tacir kabul edip, tacir sıfatının sonuçlarıyla sorumlu tutmak mümkün değildir. Aksi bir kabul, kooperatiflerin ticari kazanç elde etme amacına yönelik hareket etmeleri sonucunu doğurur ki, bu durumun Anayasada dahi kendisine yer verilen kooperatifçiliğin amacına uygun düşmeyeceği açıktır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124/1.maddesinde "kooperatifler" ticaret şirketleri arasında sayılmış ise de, aynı maddenin 2.bendinde kooperatifleri "şahıs şirketleri" ve "sermaye şirketleri" arasında gösterilmemiştir. TTK'nın 124.maddesinin 1 ve 2.bentleriyle, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1.maddesi birlikte değerlendirildiğinde, yapı kooperatifinin "ticari şirket" olmadığı, sosyal niteliği ağır basan kendine özgü bir ortaklık olduğu anlaşılmaktadır.

Kaldı ki, bu düzenlemelere benzer hükümler, 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu'nda da bulunmasına rağmen (md 18,136), Yargıtay'ın istikrar kazanan uygulamasında yapı kooperatifleri tacir olarak kabul edilmemiştir. Esasen, yıllardır süregelen Yargıtay uygulaması da bu şekildedir.

Bu durumda anılan Kanun'un 99. maddesinde belirtilen ticari dava koşullarının oluşmadığı nazara alındığında uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. ( Yüksek Yargıtay ...'ncü Hukuk Dairesi'nin 16/03/2015 gün ve ... esas, ... karar sayılı ilamlarında da belirtildiği gibi)

Ticari olmayan davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup asliye hukuk mahkemesi ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki TTK' nun 5/3.maddesi uyarınca görev ilişkisidir.Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartıdır.Dava şartları kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususlarda resen dikkate alınacak hususlardan olup dava şartı yokluğu halinde HMK'nun115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan .davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki gibi hüküm fıkrası oluşturulmuştur.

KATİP ... HAKİM ...