Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/517 K.2023/1144

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin gümrük müşavirliği alanında sektöründe öncü ve yıllardır hizmet veren firmalardan olduğunu, davalı firmanın ise otomobil ticareti yapan bir firma olduğunu, davacı müvekkili tarafından ticari işlerde kullanılmak üzere ....... Otomobil Firması A.Ş. ve satış acentesi olan ........ Otomotiv ....... yetkili bayisinden 20.05.2021 tarihinde 238.186,61 TL bedel karşılığı ......

Marka, ..... kasalı tipi, ...... plakalı kamyonet satın alındığını, davacı müvekkili tarafından satın alınan aracın garanti süresi içerisinde 0 kronik yağ sorunu şikayeti ile defalarca arızalandığını, firma tarafından sunulan garanti belgesine göre ....... araçlar için garanti süresinin 24 ay (limitsiz km) ile sınırlı olduğunu, .......

Garanti Belgesi şartlarına göre bir ...... yetkili satıcısı tarafından ''Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketicinin, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 11'inci maddesinde yer alan; sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim isteme, ücretsiz onarılmasını isteme ve satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme haklarından birisini kullanabileceğini, öte yandan TBK 223.

Maddesi gereğince de malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakkının taraflarına tanınmış olduğunu, davalı ........

Otomotiv’e teslim edilen aracın, tamir amaçlı değil, aracın yenisi ile değiştirilmesi amacı ile teslim edildiğini, ...... plakalı aracın 20.05.2021 tarihinde satın alındıktan sonra rutin olarak ilk bakımının 20.000 km' de yapıldığını, bu km’ye kadar aynı arıza sebebiyle üç kez servise gönderildiğini, davalı tarafından yağ eksiltme sorununun 20.000 km’ye kadar normal olduğunun söylendiğini ve üç seferde de yağını tamamlayıp aracı geri teslim ettiklerini, 25-26.000 km’lerde tekrar yağ eksiltme sorunu ile servise gidildiğini, davalı tarafından bu araçların 10.000 km’de 1 litre yağ eksitebileceğinin söylendiğini ve bir litre yağ eklendiğini,

26.000 km'de yağ eklendikten sonra 30.000 km de tekrar yağ eksilttiğini ve davalı tarafından tekrar tamamlandığını, daha sonra 36.000 km de aracın tekrar yağ eksilttiğini, tekrar yağ eklenip 1.000 km sonra davalı tarafından aracın kontrole çağrıldığını, kısa bir süre sonra 37.000 km de aracın tekrar servise götürüldüğünü ve davalı tarafça bir sorun yok dendiğini, aracın 38.500 km de tekrar yağ eksilttiğini, araç son olarak 05.02.2022 tarihinde servise götürüldüğünde aracın nakliye aracı olduğu ve bu sorundan dolayı uzun yola gidilemediğinin beyan edildiğini, davalı firma ........

Otomotiv'in üç hafta süresince aracı bırakmaları gerektiğini ve motor parçalarının sökülüp fabrikaya gitmesi gerektiğini söylediğini, müvekkili şirketin aracın tamir amaçlı değil, aracın yenisi ile değiştirilmesi amacı ile teslim edileceğinin bildirildiğini ve onarım işlemine onay verilmediğini, ancak davalı ........ Otomotiv Sanayi ve Tic Ltd. Şti. tarafından Bakırköy ......

Noterliği 24.03.2022 tarih ...... yevmiye numaralı ihtarname ile aracın önerilen onarım işlemine onay verilmediği için aracın teslim alınmaması takdirde yediemin otoparkına teslim olunacağının ihtar edildiğini, iş bu dava ile diğer bir taleplerinin aracın kullanılmamasından kaynaklı zararın taraflarına ödenmesi olup, bu bedelin tam olarak tespiti için aynı aracın kiralama bedellerinin Mahkemece araştırılıp bilirkişilerce hesap yapılmasını talep ettiklerini, bu taleplerine ilişkin davalarını kısmi olarak açtıklarını, İstanbul Arabuluculuk Bürosu'nun .... dosya numaralı arabuluculuk görüşmelerinde de anlaşma sağlanamadığını iddia ederek;

ayıplı malın ayıpsız misli ile değişim yapılmasını, kabul edilmediği takdirde araç bedelinin faizi ile beraber iadesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000,00 TL aracın tamir sürecinden itibaren kullanılamamasından kaynaklı zararının giderilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; ürün üretim kaynaklı sorun iddiasını kabul etmemekle birlikte her halükarda ortada süresinde yapılmış bir ayıp ihbarı ve buna bağlı hak kullanımının söz konusu olmadığı hususunun göz ardı edilmemesi gerektiğini, ortada bir an için ürün kaynaklı sorun olduğu farz edilse bile her halükarda satımdan itibaren arabuluculuğa başvuru tarihine kadar neredeyse 10 ay,

dava ikame tarihi itibariyle de 1 yıldan fazla süre faydalanmanın yanı sıra ticari olarak kullanılmak suretiyle üzerinden kazanç elde edildikten sonra değişim seçimlik hakkının kullanılmasının -ayıbın söz konusu olup olmadığı ve yine ihbarının süresinde yapılmış olup olmadığı hususları bir yana- süresinde, usulüne uygun ve iyiniyetli bir hak kullanımı olarak kabul edilemeyeceğini, nitekim davacı şirketin dilekçesini, yağ eksilmenin aracın bir ayıbı olduğuna, 5 kez servise gelmiş olmasına dayandırmasına ve dolayısıyla bu süreçte iddia ettiği ayıp malumu olmasına rağmen,

derhal basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında "değişim" seçimlik hakkını kullanması gerekirken bunun yerine aracı kullanmaya devam etmeyi seçerek yasa karşısında aracı artık bu haliyle kabul etmiş sayılacağını, yağ eksilme şikayetine istinaden motor yağ ölçüm ve genel incelemesi neticesinde, davaya konu araçta, sorun olarak değerlendirilebilecek standart dışı ve öngörülmeyen bir duruma rastlanmadığını, huzurdaki davanın davacı aracının ürün kaynaklı ayıp nedeni ile yağ eksilttiği iddiasıyla ikame edilmiş bulunduğunu, halbuki davaya konu aracın sorunsuz bir şekilde çalıştığını,

dolayısıyla da motorunda herhangi bir ayıp söz konusu olmadığını, davaya konu araç gibi diğer model marka araçlarda da belli periyotlarda belli miktara kadar eksilmenin üretici tarafından normal kabul edildiğinin otomotiv bilim ve endüstrisine göre malum olan bir husus olduğunu, davaya konu araçta, tıpkı misli veya muadili sayılabilecek farklı model ve marka araçlarda olduğu gibi üretici/ithalatçının kullanım sırasında belli miktara kadar yağ eksilmesini ön gördüğünü, bunun bir anormallik veyahut arızaya işaret etmeyeceğini bildirdiğini, nitekim kullanıcı el kitaplarında da bu hususlara yer verilerek;

yağ kontrolü ve ilavelerinin periyodik bakım beklenmeksizin yapılması uyarılarına da yer verilmiş bulunulduğunu, bu durumun davaya konu araç ve motorunu -başkaca herhangi sorun ve arıza olmadığı da sabitken- ürün üretim kaynaklı ayıplı kılmayacağının izahtan vareste olduğunu, motor yağı eksilmesinin kullanım tarzından/ şeklinden, sakin kullanım, yüksek devir ve aşırı yükle kullanımı gibi dönem itibariyle şehir içi veya şehir dışı kullanımdan mevsimsel sıcaklık farklarına kadar birden çok değişkenin belirleyebildiğini, yine nihayetinde motor yağının, ömürlük değil her halükarda kullanım şekli ve sair şartlara göre kontrolü,

ikmali ve değişimi gereken sarf bir malzeme olduğunun da unutulmaması gerektiğini, bu sebeple kullanıcıların (ister tüketici ister tacir olsun), üretici/ ithalatçının araç kullanımına ilişkin direktiflere.

TTK ve genel hükümlerde düzenlenmediğinden kıyasen 6502 sayılı TKHK' nın dayanak olduğu "Garanti Belgesi Yönetmeliği" nin "Kullanım hatası" başlıklı 11. Maddesinin 1. Fıkrasında işaret edildiği gibi garantiden doğan seçimlik haklarını kullanabilmeleri/ talep edebilmeleri açısından tanıtma ve kullanım kılavuzundaki hususlara uygun kullanmalarının bir zaruret teşkil ettiğini, yetkili servis ve devamında müvekkili şirket teknik uzmanları tarafından yapılan inceleme ve nihai değerlendirmede, davaya konu aracın, davacı şirket tarafından ......

Kargo firmasına kiralandığını, her halükarda kargo işlerinde kullanılmakta olduğu, bu ve benzeri araçlar yük altında ve durmaksızın çalışmalarıyla araçta beli orandan yağ eksilmesinin normal olduğunun tespit edildiğini ve davacı şirketin araç değişim talebinin kabul edilmediğini, davacının aracında motor arızası olmadığı dolayısıyla aracın ayıplı olmadığı,

yine de talep etmesi halinde segman uygulaması ile mevcut yağ eksilmenin ortadan kaldırılacağı veya her halükarda minimuma indirilebileceği belirtilmişse de davacının araca müdahale edilmesine onay vermediğini, onay olmaması sebebiyle onarım da yapılmayacağından aracını servisten teslim alınmasının ihtarname ile bildirildiğini,

davacının yukarıda belirtildiği gibi segman uygulamasını kabul etmemesi nedeniyle ortada başlamış bir tamir sürecinden söz edilemeyeceğinden ve yine davacının talebi üzerine yapılan yağ ölçüm ve ikmallerinin de aracın serviste kalmasını gerektirmeyen işlemler olduğundan davacının aracının tamir sürecinden itibaren kullanılmamasından zararı doğduğu yönündeki haksız ve mesnetsiz iddiasının kabul görmeyeceğini, yağ ikmali, pek tabi ki davacı şirket tarafından da kolaylıkla yapılabilecek ve servise gelmeyi gerektirmeyecek işlemler olup davacı yine de aracını her getirdiğinde aynı gün kontrol ve ikmaller gerçekleştirildiğinden,

davacının aracı kullanamama kaynaklı zararının oluştuğu yönündeki iddiasının kabulünün mümkün olmadığını, ayıbın varlığını kabul etmemekle birlikte olayda süresinde ayıp ihbarı ve buna bağlı hak kullanımı söz konusu olmadığından aracın o haliyle kabul edilmiş sayılacağı gibi yine ayrıca mezkur hususla bağlantılı olarak dava ikame tarihi itibariyle aracın yaşı ve km.sinin de "değişim" talebinin hak ve menfaatler dengesine uygun olup olmayacağı hususunun değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini savunarak;

haksız ve mesnetsiz ikame edilmiş huzurdaki davanın reddine ve yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satın alınan aracın ayıplı olduğu iddiası ile aracın kullanılamamasından kaynaklı zararın karşılanması, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi, bu mümkün değil ise satış bedelinin iadesi talebine ilişkindir.

Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.

Taraf vekilleri karşılıklı olarak delillerini bildirmişler, bildirdikleri deliller toplanılmıştır.

Uyuşmazlığın; Dava konusu aracın ayıplı olup olmadığı, ayıp iddiasının subüt bulması halinde ayıbın niteliği (gizli-açık ayıp), ayıbın aracın davacıya satışı sırasında mevcut olup olmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, ayıptan davalıların sorumlu tutulup tutulamayacağı, ayıp nedeniyle davacının aracı kullanamamaktan kaynaklı zararının bulunup bulunmadığı, bulunması halinde zararın miktarı, davacı tarafın satın alınan aracın ayıplı olduğu iddiası kapsamında misli ile değiştirilmesi, mümkün olmaması halinde aracın iadesi ile satış bedelinin verilmesi ve ayıp nedeniyle uğranılan zararların tahsili istemlerinin kabul edilip edilemeyeceği hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Bakırköy ....... Noterliğinden; 24/03/2022 tarih ve ........ yevmiye numaralı ihtarname ve tebliğ şerhinin onaylı bir sureti celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Türkiye Noterler Birliğinden; ....... plakalı araca ait araç tescil bilgileri celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

........ Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den; ....... plakalı araca ait iş emirleri ile araç üzerinde yapılan iş ve işlemlere ilişkin tüm bilgi ve belgeler celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Mahkememiz dosyası; taraflar arasında satıma konu ...... plaka sayılı kamyonetin ayıplı olup olmadığı, ayıp iddiasının subüt bulması halinde ayıbın niteliği (gizli-açık ayıp), ayıbın aracın davacıya satışı sırasında mevcut olup olmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, ayıptan davalıların sorumlu tutulup tutulamayacağı, ayıp nedeniyle davacının aracı kullanamamaktan kaynaklı zararının bulunup bulunmadığı, bulunması halinde zararın miktarı hususlarında rapor düzenlenmek üzere ..... Makina Fakültesi Öğretim Üyelerinden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından 03/02/2023 tarihli rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;

03/02/2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;"... Davaya konu taşıtın mevcut belgelere istinaden satışı sırasında imalat kaynaklı gizli ayıplı olduğu fakat inceleme tarihinde problemin giderilmiş bulunduğu, taşıtın ikinci el piyasada satışı halinde kayıtlara giren ve alıcı tarafından öğrenilecek arızaları nedeni ile dava tarihinde 7.000,00-TL ve rapor tarihinde 12.000,00-TL mertebesinde değer kaybına uğrayacağı, davaya konu taşıtın kullanılamadığı toplam süre açısından hukuki mütalaanın Sayın Mahkemenin uhdesinde bulunduğu, motor arızasının 3 iş günü içinde giderilebileceği ve bu süreçte 600,-TL/gün kira bedeli ile ortaya çıkacak zararın 1.800,-TL olacağı" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davalılar vekili tarafından bilirkişi raporuna karşı beyanlarını içerir dilekçe sunulmuştur.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. Maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Satıma konu araç, davaya konu arızanın garanti süresi içinde ortaya çıkması üzerine davalı servisine götürülmüş bu haliyle ayıp ihbarı süresinde yapılmıştır.

TBK’nın 227.maddesi, "(1)Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.

4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.(2) Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.(3) Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. (4)Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

(5)Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir." hükmünü haizdir.

Mahkememizce yapılan yargılama, iddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde. Davalılardan ........ Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. 'nin satıcı, diğer davalının üretici/ ithalatçı olduğu dava konusu ........ plakalı, 2021 model, .....

Kamyonetin davacı tarafça 238.186,61-TL bedel ile satın alındığı, aracın garanti süresinde birden fazla kez arıza yaptığı ve henüz garanti süresi içerisinde yağ eksiltme problemi nedeniyle servise götürüldüğü, tüm dosya kapsamı ile dava konusu araç hakkında uzman bilirkişi heyetinden alınan, ayıp iddiasının niteliği itibarı ile maddi olgulara dayanan, bilimsel ve objektif nitelikte, mahkeme, taraf ve kanun yolu denetimine uygun ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi heyet raporuna göre;

araçtaki yağ eksiltme sorunun satış sırasında mevcut üretimden kaynaklı bir problem olduğu ve gizli ayıplı olarak sayılması gerektiği, inceleme tarihinde problemin giderilmiş bulunduğu, taşıtın ikinci el piyasada satışı halinde kayıtlara giren ve alıcı tarafından öğrenilecek arızaları nedeni ile dava tarihinde 7.000,00-TL ve rapor tarihinde 12.000,00-TL mertebesinde değer kaybına uğrayacağı hususlarının tespit edildiği dikkate alınarak; denetime ve hüküm kurmaya elverişli uzman bilirkişi kurulu raporu ile de saptandığı gibi;

dava konusu aracın satışı sırasında mevcut üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu ancak inceleme tarihi itibariyle yağ eksiltme sorunun giderilmiş bulunduğu, araç garanti kapsamı içinde arızalanması nedeniyle birden çok kez servise götürüldüğünden süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulduğu, üretim hatasına dayalı gizli ayıbın garanti kapsamında olduğunun kabulü gerektiği, bu nedenle davalı .....

Otomobil Fabrikası A.Ş.'nin de, satıcı diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, ayıp nedeniyle aracın 7.000,00-TL değer kaybına uğradığı, her ne kadar davacı, aracın ayıptan ari misli ile değiştirilmesini talep etmiş ise de, inceleme tarihi itibariyle araçta şikayet bulunmaması, adalet, hakkaniyet ve nesafet ilkeleri göz önünde bulundurulduğunda TBK'nın 227/4. maddesi uyarınca araçın iadesi ile bedel tahsili yerine, değer kaybı takdirinin uygun olacağı bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış olmakla;

dava konusu aracın imalat kaynaklı gizli ayıplı olduğunun tespiti ile araç bedeli üzerinden 7.000,00-TL bedel indirimi yapılmasına, 7,000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, her ne kadar davacı tarafça tamirde kaldığı sürede aracın kullanılamamasından kaynaklı zararın tahsili de talep edilmiş ise de;

aracın tamir için değil yenisi ile değiştirilmek üzere davacı tarafça servise bırakıldığı anlaşılmakla davacıdan kaynaklanan bu durum nedeniyle davalıların sorumluluğunun bulunmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılarak ve terditli talepler yönünden davanın açılmasına davacı sebebiyet vermediğinden bu talepler yönünden davalı şirketler yararına vekalet ücretine hükmedilmeyerek davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.

Katip ...... · ¸ Hakim ..... · ¸