Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/881 K.2025/472

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mh.226.sk.... İş Merkezi Apt.no.3/3 Beylikdüzü/İSTANBUL adresindeki iş yerinde 09.10.2024 tarihinde yangın çıktığını, 1997 yılında kurulmuş olan şirketin , yangın anında orada bulunan defter ve belgelerinin yandığını, .... SİGORTA ve ... SİGORTA tarafından eksper raporu düzenlenmek üzere sigorta eksperleri gönderildiğini, bu eksper raporları da henüz ulaşmadığı için dosyaya sunamadıklarını bu nedenlerle zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ

Dava;TTK'nın 82. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller: 1-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir. 2-İstanbul Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılarak davacı şirketin e-defter kayıtlarının sisteme yüklü olup olmadığı hususunda bilgilerin dosyaya kazandırıldığı anlaşılmıştır. 3-Mahkememizce: a-Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğüne

b-İstanbul Gelir İdaresi Başkanlığına c-İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müzekkereler yazılmıştır.

4-TTK'nun 82. Maddesi uyarınca tacir tarafından saklanması zorunlu olan defter ve belgeler kapsamında; talebe konu ticari defterlerin usulüne uygun olarak açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı, zayi belgesi verilmesi talep edilen belgelerin nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgelerden olup olmadığı, dava dilekçesinde belirtilen belgelerin hangilerinin davacı açısından saklanması zorunlu belgelerden olduğu hususunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olmakla bilirkişi raporunda özetle;

'' Davacı taraf, şirket merkez adresinde 09.10.2024 tarihinde yangın çıktığını, zayi olduğu tespit edilen defter ve belgeleri 8 madde haline getirdiğini ve iş bu belgeler hakkında zayi belge verilmesini talep ettiği, Gelir İdaresi Başkanlığı Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24.12.2024 tarihli yazında, dairenin ... vergi kimlik numaralı mükellefi olan davacı ... hakkında vergi uyuşmazlığı olup olmadığı hususunda bilgi istendiğinin, kayıtların tetkikinde ilgili mükellefle ilgili herhangi bir vergi dava kaydı bulunmadığının,

ayrıca ilgili mükellefin elektronik defterlerinin yedeklemesi için gereken alt yapıyı kurup kurmadığı ve Entegratör kuruluşlarında bir yedekleme hizmeti alıp almadığının bildirilmesinin istendiğini, konuyla ilgili olarak tarafınıza Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Vergi Daire Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı tarafından daire aracı kılınmaksızın cevap verileceğinin beyan edildiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 04.11.2024 tarihli yazısında, bünyelerinde ... sicil numaralı dosyada işlem gören davacı ...

Set Medikal Malz. İth. İhr. San. Ve Tic. Paz. Ltd.

Şti unvanlı işyeri ile ilgili yapılan incelemede sosyal güvenlik prim borcunun bulunmadığının beyan edildiği, Davacı tarafın zayi belgesi talep ettiği belgelerin, nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgeler olduğu, ilgili belgelerin tamamının yukarıda belirtilen süreler nezdinde saklama yükümlüğünün bulunduğu, 6102 Sayılı Kanun'un 82/7. maddesinde bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren-30 gün- içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceğinin belirtildiği, Davacının bu hükümden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi,

diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerektiği, ileri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defterlerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerektiği, İ.B.B İtfaiye Daire Başkanlığı Avrupa Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğü tarafından alınan yangın raporunun .... tarihli olduğu, davacının ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesine,

kendisine zayi belgesi verilmesi istemiyle 22.10.2024 tarihinde dava açtığı, davacı tarafın 30 günlük yasal süresi içinde iş bu davayı açtığı, Dosya muhteviyatına sunulan yangın raporunda, yangının başlangıç noktası olarak değerlendirilen alanı gösteren Kamera 08 isimli kamera görüntüsüne ulaşılmış olduğu, 09.10.2024 tarih ve 15:35:27 kamera saatinde çalışır durumdaki tamburlu yapıştırma makinesinin sol kısmında makine tamburunu çevirmekte kullanılan motor ve elektrik tesisatının içinde bulunduğu kapalı muhafaza panosunun olduğu kısımda ani ve hızlı alevli yanmanın meydana geldiği kamera kayıtlarından tespit edildiği,

iş bu rapora göre olayın davacı tarafın iradesi dışında meydana geldiğinin anlaşıldığı, Davacı tarafından 8 madde haline getirilen zayi belge talebinin, dosya kapsamındaki tüm belge ve bilgiler ile yapılan inceleme neticesinde 8 madde halinde tek tek incelenerek değerlendirildiği ve nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır. '' şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.

5-Bilirkişi raporu davacıya tebliğ edilmiştir. Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri: 6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesine göre; Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

6102 TTK'nın 82/7 maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayi olması davalarında; ticari defter sahibinin, defterinin kaybolduğunu ve defterin muhafazası hususunda gerekli özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekir.

Davaya konu somut olayda davacı iş yerinde meydana gelen yangın sebebiyle saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zayi olduğunu iddia etmiştir. Davacı tarafından sunulan ve dosya arasına celp edilen belgeler ve tutanaklar ile davacının iş yerinde meydana gelen yangın sebebiyle belgelerin zayi olduğunu ispatladığı, yangının zayiye makul sebep oluşturduğu Mahkememizce kabul edilmiştir.

Davacının bu hususu ispatladığı anlaşılmakla zayi olan belgeler yönünden davacının üzerine düşen yükümlülükleri ve saklama hususunda gerekli özeni gösterip göstermediği araştırılmıştır.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacının; 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarına ait zayi olduğunu iddia ettiği yevmiye defterleri yönünden açılış ve kapanış tasdik bilgilerini delil olarak sunmadığı anlaşılmakla davacının ilgili belgeler yönünden üzerine düşen saklama yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı, ilgili defterleri usul ve yasaya uygun olarak tuttuğunu ve yasal süresi içerisinde açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırarak yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı anlaşılmakla belirtilen yıllar yönünden zayi belgesi verilmesine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacının; 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarına ait zayi olduğunu iddia ettiği kebir defterleri yönünden açılış ve kapanış tasdik bilgilerini delil olarak sunmadığı anlaşılmakla davacının ilgili belgeler yönünden üzerine düşen saklama yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı, ilgili defterleri usul ve yasaya uygun olarak tuttuğunu ve yasal süresi içerisinde açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırarak yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı anlaşılmakla belirtilen yıllar yönünden zayi belgesi verilmesine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacının; 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarına ait zayi olduğunu iddia ettiği envanter defterleri yönünden açılış ve kapanış tasdik bilgilerini delil olarak sunmadığı anlaşılmakla davacının ilgili belgeler yönünden üzerine düşen saklama yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı, ilgili defterleri usul ve yasaya uygun olarak tuttuğunu ve yasal süresi içerisinde açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırarak yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayamadığı anlaşılmakla belirtilen yıllar yönünden zayi belgesi verilmesine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafından yargılama sırasında zayi olduğu iddia edilen ortaklar pay defterinin bulunduğunun beyan edildiği anlaşılmakla ortaklar pay defteri yönünden konusuz kalan talebin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafından zayi belgesi verilmesi talep edilen kesilen satış faturaları, sevk irsaliyeleri ve gider pusulaları bakımından 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 Dönemleri bakımından davacı tarafından herhangi bir delil ve faturaların dökümü sunulmadığından davacının ispatlanamayan zayi belgesi verilmesine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafından delil sunulan davacı tarafından KESİLEN SATIŞ FATURALARI'nın 2019 yılına ait Dönemi yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin KABULÜNE, bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı nezdinde bulunan ve KULLANILMAYAN SATIŞ FATURALARI SERİ NOLARI: ... ARASI KULLANILMAYAN faturalar yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin deliller ile ispatlandığı anlaşılmakla kabulüne ve bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı nezdinde bulunan ve KULLANILMAYAN SEVK İRSALİYELERİ SERİ NOLARI: ... ARASI KULLANILMAYAN sevk irsaliyeleri yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin bilirkişi incelemesi neticesinde ispatlandığı kabulüne ve bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı nezdinde bulunan ALIŞ FATURALARI, ALIŞ İRSALİYELERİ, TAHSİLAT VE TEDİYE MAKBUZLARI, ÇEK ALINDI BORDROLARI, VERİLEN ÇEKLER BORDROLARI, GİDER BELGELERİ YÖNÜNDEN 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 Dönemleri bakımından davacının herhangi bir delil sunmadığı anlaşılmakla davacının ispatlanamayan zayi belgesi verilmesine yönelik talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

ALIŞ FATURALARI, ALIŞ İRSALİYELERİ, TAHSİLAT VE TEDİYE MAKBUZLARI, ÇEK ALINDI BORDROLARI, VERİLEN ÇEKLER BORDROLARI, GİDER BELGELERİ yönünden 2019-2020-2021-2022-2023 Dönemleri yönünden davacının bilirkişi incelemesi neticesinde zayiyi ve ilgili belgeleri ispatladığı anlaşılmakla zayi belgesi verilmesi talebinin kabulüne ve bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan belgelerin zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacının 2020-2021-2022-2023 Dönemlerine ait envanter defteri bakımından bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebini ispatladığı anlaşılmakla talebinin kabulüne, davacıya ait envanter defterine yönelik olarak 2020-2021-2022-2023 Dönemleri bakımından davacıya zayi belgesi verilmesine, bilirkişi raporunun ekindeki tasdiklerin zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,

Buna göre; Davacı tarafından zayi belgesi verilmesi talep edilen;

1-YEVMİYE DEFTERİ: 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin REDDİNE,

2-KEBİR DEFTERİ: 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin REDDİNE,

3-ENVANTER DEFTERİ: 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin REDDİNE,

4-ORTAKLAR PAY DEFTERİ yönünden belgenin davacı tarafından bulunduğunun beyan edilmesi karşısında konusuz kalan davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA

5-KESİLEN SATIŞ FATURALARI, SEVK İRSALİYELERİ VE GİDER PUSULALARI: 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin REDDİNE,

6-Davacı tarafından KESİLEN SATIŞ FATURALARI'nın 2019 yılına ait Dönem yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin KABULÜNE, bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına,

7-Davacı nezdinde bulunan ve KULLANILMAYAN SATIŞ FATURALARI SERİ NOLARI: .... İLE .... ARASI KULLANILMAYAN faturalar yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin KABULÜNE, bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına,

8-Davacı nezdinde bulunan ve KULLANILMAYAN SEVK İRSALİYELERİ SERİ NOLARI: ... İLE ... ARASI KULLANILMAYAN sevk irsaliyeleri yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin KABULÜNE, bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan faturaların zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına,

9-Davacı nezdinde bulunan ALIŞ FATURALARI, ALIŞ İRSALİYELERİ, TAHSİLAT VE TEDİYE MAKBUZLARI, ÇEK ALINDI BORDROLARI, VERİLEN ÇEKLER BORDROLARI, GİDER BELGELERİ YÖNÜNDEN 1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin REDDİNE,

10-ALIŞ FATURALARI, ALIŞ İRSALİYELERİ, TAHSİLAT VE TEDİYE MAKBUZLARI, ÇEK ALINDI BORDROLARI, VERİLEN ÇEKLER BORDROLARI, GİDER BELGELERİ yönünden 2019-2020-2021-2022-2023 Dönemleri yönünden zayi belgesi verilmesi talebinin KABULÜNE, bilirkişi raporunun ekindeki dökümü yapılan belgelerin zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına,

11-ENVANTER DEFTERİ 2020-2021-2022-2023 Dönemleri bakımından zayi belgesi verilmesine yönelik talebin KABULÜNE, davacıya ait envanter defterine yönelik olarak 2020-2021-2022-2023 Dönemleri bakımından davacıya zayi belgesi verilmesine, bilirkişi raporunun ekindeki tasdiklerin zayi belgesine esas olmak üzere işbu karara ek yapılmasına,

12-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 187,80-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

13-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

14-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,

15-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,

Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere talep eden vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 29/04/2025

Katip ... · ¸e-imza · Hakim ... · ¸e-imza