Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/352 K.2024/64

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin çek alacaklısı durumunda olduğu 25.10.2020 vade tarihli 135.000 TL bedelli, keşideci unvanı ... Şirketi Olan, ... Bankası... Şubesi /... Numaralı Çekin Dava Dışı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne gönderilmek üzere cirolanıp kargoya verildiğini ve kargo aşamasında çalındığını, hırsızlık sonucu zayi olmuş olup buna istinaden Gaziantep ....Asliye Ticaret mahkemesinde ...

E. Sayılı dosya ile zayi nedeniyle çek iptali için hasımsız olarak dava açıldığını, çeke tedbir kararı verildiğini, bu süreçte davalılardan ... adlı kişi tarafından çek bankada tahsil edilmek istenmiş, Gaziantep .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. numaralı dosyasına vekil aracılığıyla Tedbir kararının kaldırılması için başvuruda bulunulduğunu, müvekkili şirketin EK-1'de görülen çek görüntüsündeki 25.10.2020 vade tarihli 135.000 TL bedelli, keşideci unvanı ...

Şirketi Olan, ... Bankası... Şubesi/... Numaralı Çek ... Vekillerinde bulunan çeke ilişkin olarak ... ve diğer davalı olan cirantalara karşı borçlu olmadığının Menfi Tespiti ve karşılıksız çekin iptal edilmesi, çekin ödenmesini engeller mahiyette ve olası bir icra takibi neticesinde müvekkilin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi için ihtiyat-i tedbir kararı verilmesini,

çekin icra takibine konu edilmemesi ve ödenmemesi için tedbiren durdurulmasına ve çekin çek sahibi tarafından bankaya ödenmesi yada çeki elinde bulunduran kötü niyetli kişilerin başlatacağı icra takibi olması durumunda icra dosyasına ödeme yapılmak zorunda kalınması durumunda yatırılacak paranın alacaklı görülene ödenmemesi yönünde karar alınmasına,

tüm bunlara istinaden kötü niyetli sözde alacaklının parayı tahsil etmesi durumunda davanın istirdat davası olarak devamı ile ödemenin en yüksek mevduat faizi ile geri ödenmesine,iadesine, %40 kötü niyet tazminatı, para cezası, yargılama gideri,vekalet ücretine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin belirtilen çekin iyiniyetli meşru hamili olduğunu, çeki nakit para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu olan .... Gıda Danış. İth. İhr. San.ve Tic.Ltd.Şti.’ den ciroyla aldığını, müvekkilinin çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğunun olmadığını, müvekkilinin ticari defter tutma yükümlülüğününde olmadığını, tedbir nedeniyle banka tarafından çekin ödenmediğini, müvekkilinin bu nedenle mağdur olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğundan ve davacının kötüniyetli olduğundan işbu istirdat davasının reddine karar verilmesini ve ödemeden men yasağı-ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Diğer davalılara yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermedikleri anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Gaziantep .... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereğince bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda. Davacının Ticari defterleri Vuk ve TTK hükümleri kapsamında göre açılış ve kapanış tasdikleri zamanında tam olarak yapılmıştır, davacının Ticari defter incelemesinde, Dava konusu olan 135.000,00T| tutarındaki 25.10.2020 vadeli çeki ... A. Şirketinden aldığı ve 28.05.2020 tarih ...

Fiş ve ... yevmiye nolu kayıt altına aldığı tesbit edilip, ekte sunulmuştur, davacının Ticari kayıtlarında ekte sunulan Dava konusu çek, 101-alınan çekler hesabında görüleceği üzere; davacının ticari defter kayıtlarında bahse konusu olan çek kayıtlarında yer almaktadır. Kayıtların tetkikinde ve ekte sunulan mali müşavir görüşme kayıtlarında görüleceği Üzere, Bu çek fiilen elimizde değil ama biz bunu ciro ettik, çalınınca dava açtık diye görüşme yapılmıştır.

Dava konusu olan 135.000,00T1 değerindeki çekin ciro yapıldığına dair, veya çıkış yapıldığına dair herhangi bir kayda ve bilgiye rastlanılmadığı hususları tespit edilmiştir.

Huzurda görülen dava, menfi tespit davasıdır.

TTK'nın 792. maddesine göre;

"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."

Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut söz konusu çeke ilişkin menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına ya da çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ... Karar No: ... Sayılı kararına göre;

"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp,

bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin Esas No:..., Karar No: ... Sayılı kararına göre;

"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler neticesinde davalı ....A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ....İcra Dairesinde ... ve ... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ...Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp,

son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir.

İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."

İstanbul BAM ... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ...Sayılı kararı, Yargıtay incelemesinden geçerek Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ... sayılı kararı ile aynı gerekçelerle onanmıştır.

Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığı iddiası ile huzurda görülen menfi tespit davası açılmıştır. Mahkememizce savcılık dosyasının celp edilerek incelenmesinde dava konusu çekin davacının rızası hilafına elinden çıktığı anlaşılmıştır.

Yerleşik yargıtay uygulamalarına göre TTK'nın 792. maddesine göre menfi tespit talebinin kabul edilebilmesi ya da çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının çekin meşru hamili olduğunun yanı sıra çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu da ispat etmesi gerekmektedir.

Mahkememizce davacının çekin meşru hamili olup olmadığının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda dava konusu çekin davacının ticari defter kayıtlarında yer aldığı tespit edilmiş olup davacının dava konusu çekin meşru hamili olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.

Mahkememizce davacı tarafından bildirilen dava dosyaları celp edilmiş olup söz konusu dava dosyalarının incelenmesinde huzurda görülen davanın davalısı aleyhine menfi tespit ve istirdat istemli olarak birbirinden farklı kişiler tarafından farklı hırsızlık olaylarına dayalı olarak menfi tespit ve istirdat davalarının açıldığı görülmüştür. Her ne kadar davalı ... tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM ....

Hukuk Dairesi'nin ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yukarıda alıntılanılan kararlarında da belirtildiği üzere huzurda görülen davanın davalısının, farklı hırsızlık olaylarıyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmiş olması karşısında basiretli bir tacir gibi davranmayan davalı ...'nın çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu kabul edilerek davalının aksi yöndeki savunmalarına itibar edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle açılan davanın kabulü ile davacı ... Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti.; .... Gıda Danışmanlık İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve ... ya borçlu olmadığının tespiti ile dava konusu çekin iptaline; davacının şartları oluşmayan tazminat talebi ile para cezası taleplerinin ayrı ayrı reddine; davalı ...'nın şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı