Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/755 K.2024/305

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkilİ aleyhine 06.12.2019 tanzim tarihli 15.03.2020 vade tarihli ve 50.000,00 TL bedelli bonoya dayanarak Büyükçekmece ...... İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı icra dosyasından kambiyo senetlerine mahsus ilamsız icra takibi başlatıldığını, ancak takibe konu senet üzerindeki imzaların ve yazıların müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin davalıya böyle bir senet vermediğini, taraflar arasında da herhangi bir ticari ilişki de bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı icra dosyası ile takibe konu 06.12.2019 tanzim tarihli 15.03.2020 vade tarihli ve 50.000,00 TL bedelli senet sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf ile müvekkili arasında Büyükçekmece ...... İcra Hukuk Mahkemesinin ..... Esas, ...... Karar sayılı dosyası ile söz konusu borca ilişkin yargılamanın yapıldığını, 01.06.2022 tarihinde davacı tarafın açmış olduğu davanın reddine karar verildiğini, bu sebeple huzurda açılmış olan davanın kötü niyetle açıldığını, bu nedenle açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Dosyaya sunulan 02/10/2023 tarihli bilirkişi ...... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda; İnceleme konusu senetteki imzalar ile .......'nin karşılaştırma belgelerindeki imzaları arasında yapılan analiz sonrasında alacaklısı ..... borçlusu ...... olan, 06.12.2019 düzenleme, 15.03.2020 ödeme tarihli, 50.000 TL bedelli senetteki borçlu imzalarının ...... 'nin eli ürünü olduğunun kabulü gerektiği hususları tespit edilmiştir.

Huzurda görülen dava menfi tespit davasıdır.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer, fakat davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki İlişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer.

(Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372)

Menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.

Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce (alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunması şartı ile) ileri sürülebileceği gibi, icra takibinden sonrada ileri sürülebilir. Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur.

Ancak, borçlu borcunu icra dairesine ödedikten sonra, artık menfi tespit davası açamaz. Bu halde, borçlunun sırf borçlu olmadığının tespitinde, hukuki bir yararı yoktur. Bundan sonra, ödediği paranın geri alınması için bir dava açması söz konusu olur ki, bu da istirdat davasıdır (Hakan Pencanıtez, Oğuz Atalay, Meral Sungurtekin Özkan, Muhammet Özekes, İcra ve İflas Hukuku, s.156- 164).

Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir.

Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Hemen belirtmelidir ki, bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerir.

Bonoda zorunlu şartlardan biri eksik olduğu takdirde, senedin bono niteliği kaybolur. Bunlardan vade ve ödeme yeri esaslı şekil şartlarından değildir. Zorunlu şekil şartlarının yanında seçimlik unsurlar da vardır.

Bonoya isteğe bağlı olarak, faiz, bedelin nakden yada malen alındığı veya yetkili mahkeme kayıtları da konabilir. Yerleşik Yargıtay kararlarında ve öğretide de kabul edildiği üzere, bonolara özgü seçimlik unsurlardan biri de, temel borç ilişkisinden kaynaklanan borcun dayandığı nedenin gösterilmesine yönelik "bedel kaydı"dır. Bu kayıt keşidecinin (borçlunun), senedin lehdarından (alacaklıdan) karşı edayı aldığını ispata yarar.

Temel borç ilişkisinin bir sözcükle senede yansıtılması şeklinde ortaya çıkan bedel kaydının varlığı ya da yokluğu senedin bono niteliğini etkilemez. Zira bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu nedenle, bir illete bağlı olması gerekmez. Bedel kayıtları daha çok keşideci ile lehdar arasındaki iç ilişki yönünden ve ispat konusunda önem taşır. Kişisel def'i nedenlerinin varlığının kanıtlanmasını kolaylaştırır.

Sözü edilen kayıtlar özellikle ispat hukuku açısından ilgilileri bağlayıcı niteliktedir. Bedel kaydı içeren bononun lehdarı, artık senedin “kayıtsız ve koşulsuz bir borç ikrarı olduğu” yolundaki soyutluk kuralına dayanamayacaktır.

Bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespitini içeren davada ispat yükü, kural olarak senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir.

Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından Büyükçekmece ...... İcra Müdürlüğü'nün ....... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senedine dayalı olarak aleyhine başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespiti istemli olarak huzurda görülen dava açılmıştır.

Davacı tarafından takibe dayanak yapılan bono üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığı ve söz konusu bono nedeni ile davalıya borçlu olmadığı iddiası ile huzura görülen menfi tespit davası açılmıştır. Takibe dayanak yapılan bono üzerindeki imzanın davacıya ait olup olmadığı yönünde mahkememizce bilirkişi incelemesi yapılmış olup yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda söz konusu imzanın davacıya ait olduğu tespit edilmiştir.

Tekniğine uygun ve denetime elverişli olarak düzenlendiği kabul edilen bilirkişi raporu doğrultusunda bono üzerindeki imzanın davacıya ait olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Davacı tarafından dava dilekçesinde davalı ile aralarında herhangi bir ticari ilişki olmadığını; bu nedenle de davalıya borçlu olmadığı da iddia edildiğinden mahkememizce davacıya söz konusu iddiasının ispatı bakımından yemin delili hatırlatılmıştır.

Davacı tarafından yemin deliline dayanılması üzerine davalı tarafından mahkememiz huzurunda "Büyükçekmece ...... İcra Dairesi'nin .......

Esas sayılı takibine konu 06/12/2019 düzenleme, 15/03/2020 vade tarihli 50.000,00 TL bedelli keşidecisinin ......, alacaklısının Uğur Avcı olduğu bono nedeniyle davacıdan alacaklı olduğuma ve davacının söz konusu bono bedelini ödemediğine şerefim namusum kutsal saydığım bütün inanç ve değerler uğruna yemin ederim." şeklinde yemin eda edilmiştir. Açıklanan nedenlerle ispat edilemeyen davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

26/03/2024 Katip ...... e-imzalı Hakim .... · e-imzalı