Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/996 K.2025/149

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi .... SAN. VE TİC. A.Ş olan ve müştekiye teslim edilen ... Bankası ... Şubesine ait .... numaralı 31.05.2021 hamil olan davacı ... rızası tarihli 80.000,00 TL bedelli çekin yet hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle çekin lehdarının davacı olduğunun tespiti ile davacı ... lehine istirdadına, çekin icra takibine, konu edilmesinin, önlenmesine, çek icra takibine konu edilmişse, icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmesinin ÖNLENMESİNE, diğer davacıların, borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Malz. Ltd. Şti. Vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle;Davaya konu çek incelendiğinde davacının çekte cirosunun bulunduğu ve davacının çekteki imzasına bir itirazının olmadığının görüleceğini, Bir tacirin, kullanmayacağı çekleri önceden cirolaması ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,Müvekkilinin kötüniyetli ya da ağır kusurlu olmadığını,TTK'nun 792.maddesi;

çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağlandığını, Bu nedenle davacı çekin rızası hilafına elinden çıktığını ispat etse dahi müvekkilin çeki vermekle yükümlü tutulabilmesi için çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması gerektiğini, Kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin iktisap anı olup davacının, müvekkilin çeki iktisap anında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, Müvekkil,

dava konusu çek de dahil olmak üzere davacının dava dilekçesinde belirttiği diğer çekleri aynı ticari ilişkiye istinaden aynı kişiden aldığını, Bu nedenle davanın reddine, davacıların %20 tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; İİK 72. Madde uyarınca açılan menfi tespit talebine ilişkindir.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;Davacı ... ile ... SAN. VE TİC. A.Ş arasında Emtia Satışının olduğu bu işlemlerin her iki tarafın TACİR olması nedeni ile 6102 sayılı T.T.K. hükümleri gereğince TİCARİ İŞ olduğu, Keşidecisi .... SAN. VE TİC. A.Ş ve Hamili Davacı ... olan 31.06.2021 Vadeli ...

Numaralı 80.000,00 TL Çek'i teslim alındığı 02.12.2020 Tarih ve .... numaralı Yevmiye Maddesinden tespit edildiği, Davacı ...'ın Yasal Defterlerinin incelenmesi neticesinde Davalılara herhangi bir borcunun olmadığı, Dava dışı olmak üzere ... tarafından .... San Ve Tic.Ltd.

Şti”ne ciro edilen çek ile ilgili olarak ....un ifadesinde aralarında TİCARİ İŞ niteliğinde olmayan “gayrimenkul satışı” nedeni ile bu işlemin yapıldığının ifade etmesi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 222.

Maddesinin 2. Fıkrası “Ticari defterlerin ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş ve açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır” hükmü gereğince, Davacı ...'ın 2020 ve 2021 Takvim Yılına ilişkin yasal defterlerinin sahibi lehine delil teşkil ettiği ve 80.000,00TL 31.06.2021 vadeli çekin hamilinin Davacı ... olduğu görü ve kanaatine ulaşıldığı şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür.

TTK'nin 792/1 maddesi hükmüne göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Söz konusu düzenleme uyarınca rıza dışı elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdadına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdadına karar verilmesini isteyen davacı üzerinde olup, aksinin kabulü kıymetli evrakın soyutluk ilkesini ortadan kaldıracaktır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’da yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp,

bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’da yapılan tespitler neticesinde davalı ....A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı .....Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ...

İcra Dairesinde ... ve ... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir.

Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir.

İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararı, Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararı ile temyiz incelemesinden geçerek aynı gerekçelerle onanmıştır.

Dava konusu çek üzerinde davacının cirosu bulunmaktadır.

Bilirkişi raporuyla davacının kendisinden sonra gelen ciranta ve diğer cirantalarla ticari ilişkisi bulunmadığı belirlenmekle ve bilirkişi tarafından yapılan diğer değerlendirmelere göre davacının kendisinden sonra gelen ciranta ile ticari bir ilişkisi bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı hakkında çalıntı olduğu iddiasına konu çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemli olarak birçok davanın açıldığı görülmüştür. Yine UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı tarafından benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralınan çalıntı olduğu iddiasına konu çeklerin son hamil olarak davacıya veya farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu edildikleri anlaşılmaktadır.

UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalı aleyhine çok sayıda resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarından dolayı soruşturma yürütüldüğü görülmektedir.

Bu kapsamda her ne kadar davalı tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM .... Hukuk Dairesinin ve Yargıtay .....

Hukuk Dairesinin yukarıda değinilen kararlarında da belirtildiği üzere davalının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmiş olması nedeniyle bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, düzenleyenleri ve lehtar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak, davalının dava konusu çekin meşru hamili olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilememiştir.

Davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı mahkememizce kabul edilerek, tüm davalılar bakımından açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir.

Her ne kadar davacı tarafından tüm davalılar bakımından çekin istirdatı talep edilmiş ise de istirdat davasının çeki elinde bulunduran kişiye karşı açılmasının gerekmesi karşısında davanın, davalı ... yönünden kabulü ile diğer davalılar bakımından davacının istirdat talebinin pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Davacı ...'ın yasal defterlerinin incelenmesi neticesinde davalılara herhangi bir borcunun olmadığı, ayrıca davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı mahkememizce kabul edilerek, tüm davalılar bakımından açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir.

Dava konusu çekin hırsızlık sonucu davacının rızası dışında elinden çıktığı kabul edilerek dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğu kanaatiyle davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.