Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1112 K.2025/75

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin, muhasebe defter ve belgelerinin saklı bulunduğu; ... Mahallesi, .....

Caddesi No:246/3 Küçükçekmece/İstanbul adresinde 25.10.2023 tarihinde yangın meydana geldiğini, şirkete ait tüm ticari defter, kayıt ve belgeler yandığını, olaya ilişkin düzenlenen raporda, evrakların tamamen yanmak suretiyle zarar gördüğünün yazıldığını, şirkete ait 2023 yılına ait evraklarda dahil olmak üzere tüm emtia, demirbaşlar, alış–satış faturaları, ithalat beyannameleri, tahsilat makbuzları, tediye makbuzları, banka ekstreleri ve dekontları, SSK bildirge ve vergi beyannameleri, işçi özlük dosyaları, yevmiye -kebir–envanter defterleri, vergi-SSK ödeme dekontlarının,

yangın sebebi ile zayii olduğunu belirterek 2023 dahil ve öncesi emtia, demirbaşlar, alış–satış faturaları, ithalat beyannameleri, tahsilat makbuzları, tediye makbuzları, banka ekstreleri ve dekontları, SSK bildirge ve vergi beyannameleri, işçi özlük dosyaları, yevmiye -kebir –envanter defterleri, vergi-SSK ödeme dekontlarının 25.10.2023 tarihinde meydana gelen yangın neticesinde zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, TTK'nun 82.maddesinden kaynaklı zayii belgesinin verilmesi istemine ilişkindir.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;''2021 ve 2022 dönemi defteri kebir, envanter defteri, 2023 dönemi envanter defteri, 2021-2023 yılları arası yangın tarihi itibari ile tüm alış ve satış faturaları, ithalat beyannameleri, tahsilat/tediye makbuzları, banka dekontları, banka ekstreleri sgk bildirge ve bordroları, vergi dairesi beyanname ve formları, vergi ve sgk ödeme dekontları ve şirket kuruluşundan, yangın tarihine kadarki, tüm yıllara ait işçi özlük dosyaları için zayi belgesinin verilmesinin uygun olduğu,

diğer yandan, bu belgeler içerisinde yer alan e-fatura, banka ekstresi banka dekontu, sgk bildirgeleri, vergi beyanname ve formları ile vergi ve sgk ödeme dekontlarının, ilgili kamu kurumu ve bankaların internet portallarında saklandığı dikkate alındığında, bir kopyasının temin edilmesinin mümkün olabileceği, fiziki tutulan 2022 dönemi yevmiye defteri kapanış onayı ve elektronik olarak tutulduğu beyan edilen 2023 dönemi defter-i kebir ve yevmiye defteri açılış onaylarıyla alakalı, dosya kapsamında herhangi bir belge olmaması sebebiyle, bu defterler yönünden zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşup oluşmadığının tespit edilemediği ve ayrıca,

elektronik tutulduğu beyan edilen 2023 dönemi defter-i kebir ve yevmiye defteri beratlarına ilişkin kopyaların, saklanması zorunluluğu sebebiyle, davacı tarafından bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediği, şayet yerine getirilmiş ise, kopyalarının temin edilip/edilemeyeceği hususunda, dosya kapsamı içerinde herhangi bir bilgi ve beyanın olmadığı...'' şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür.

Davacı şirketin muamele merkezi itibariyle mahkememizin TTKnın 661/2. Maddesi gereğince yetkili olduğu anlaşılmıştır. TTK'nın 82/7. maddesine göre, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir."

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına ve zayinin tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi de mümkün değildir. ( Yargıtay 11. HD;

08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı) Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tacirin, zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.

Tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde, davacı taraf ticari defter ve belgelerinin yangın nedeniyle zayi olduğunu belirtmiştir. Alınan bilirkişi raporunda da davacının zayi olan ticari defter ve belgeleri belirtilmiş olup itfaiye raporuna göre yangın olayının gerçekleştiği de sabittir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davacının saklaması gereken ticari defter ve belgelerin zayi olduğu, bir kısım belgelerin başka kurum veya birimlerden temin edilebilmesinin mümkün olduğu anlaşılmakla davacı şirkete ait bir kısım ticari defter ve belgelerin yangın sonucu zayi olduğu anlaşılan ticari kayıtlarının TTK 82/7 maddesi gereğince zayi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar vermek gerektiği kanaatiyle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.