Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/71 K.2024/469

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili aleyhine Bursa 6. İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyasıyla kambiyo senedine dayalı olarak icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin takip alacaklısına böyle bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin ... Oto Klima Tamir Bakım Tas. Oto. Gıda San. Tic. Ltd.

Şti bünyesinde özel araç kiralama işini yapan davalı ...'den ... plakalı aracı kiraladığını, müvekkilinin kira sözleşmesinden kaynaklı edim yükümlülüğünü yerine getirdiğini, kira bedelini ödediğini, bu sebepten ötürü hiçbir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin 05.05.2018 tarihinde kira konusu araçla seyir halindeyken Isparta-Antalya otoyolunda kaza yaptığını, müvekkilinin her türlü tedbiri almış olsa da hava koşulları ve gecenin karanlığının kazayı kaçınılmaz kıldığını,

kazaya maruz kalan araca ait kasko bedelinin sigorta şirketince ödenmiş olup müvekkilinin kaza esnasında herhangi bir kusuru olmadığından dolayı sigorta kapsamında sorumluluğunun bulunmadığını, davalının araç kiralayan müvekkiline araç kira sözleşmesinin altında olan sözleşme eki açık senedi imzalattığını, takip konusu 175.000,00 TL bedelli senedin teminat niteliğinde olmayıp oto kiralama sözleşmesinin eki niteliğinde olduğunu ve araçta oluşan zarar için düzenlenmediğini, davalı tarafın oto kiralama sözleşmesinin son bölümünü boş olarak imzalatmış olup davalı tarafın kötüniyetli olduğunu,

davalının kiralanan aracın kasko bedelini sigorta şirketinden almış olup haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, müvekkiline icra takibi yapan ... ile ... Otomotiv Şirketinin yetkilisinin aynı olmasının iddialarını destekler mahiyette olduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin söz konusu senedin borçlusu olmadığının tespitine ve bu nedenle Bursa 6. İcra Müdürlüğünün 2018/...

Esas sayılı dosyasıyla başlatılan takibin iptaline, 21.04.2018 tanzim tarihli 23.04.2018 vade tarihli senedin iptaline, dava konusu senedin teminatsız veya mahkemece uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşinceye kadar davaya konu senedin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının kötüniyetli olmasından dolayı %20 tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Taraflar arasındaki ilişkinin tarafların arasında imza edilmiş bir araç kira sözleşmesine dayanmadığını, haksız fiilden kaynaklandığını, bu sebeple davaya bakmakla Asliye Hukuk Mahklemelerinin görevli olduğunu, kazaya konu ... plakalı Volkswagen marka Passat model aracın kiralamasına ilişkin sözleşmenin ... ile ... Oto Klima Tamir Bakım Taş. San. Tic. Ltd.

Şti. arasında imza edildiğini, ancak davadışı Emre'nin kiralamış olduğu aracı davacının zilyetliğine bıraktığını, davacının taraf Antalya-Isparta karayolunda kaza geçirdiğini, davacının yurtdışından alınmış bir sürücü belgesinin bulunmakta olup sürücü belgesinin Türkiye'de geçerliliğinin kaza anı itibari ile bulunmadığını, sigorta şirketi tarafından geçerliliği olmayan sürücü belgesinden dolayı ehliyetsiz sürücülere uygulanan prosedüre benzer işlem yapılarak kasko bedelinin bu sebeple ödenemeyeceğinin belirtildiğini,

sigorta şirketinden herhangi bir ödeme alınmamış olup davacının bu yöndeki iddialarının herhangi bir somut delile dayanmadığını, bu nedenlerle müvekkili hakkında açılmış bulunan işbu davanın reddine, takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/... Esas, 2022/... sayılı görevsizlik kararı, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, hukuki niteliği itibariyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkememiz dosyasının Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/... esas, 2022/... karar ve 08/12/2022 tarihli görevsizlik kararı ile mahkememiz esasına kaydedilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Eldeki dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden sonra, 24/10/2018 tarihinde açılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nın 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır. Bu işler, eğer bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa, ticari iş sayılmazlar.

Ticari davalar ise aynı Kanunun 4/1 maddesinde tanımlanmıştır.

Bu maddeye göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Medenî Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545,

ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde; fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta;

borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerekir.

Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Her ne kadar işbu dava dosyası Bursa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından icra takibine konu alacağın dayanağının kambiyo senedi olduğundan bahisle Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin görevli olduğu iddiasına dayalı olarak görevsizlik kararı verilmiş ise de; davaya konu ile ilgili davalı asılın 06.04.2021 tarihinde altında imzası bulunan beyanında aracı Fatma Kılıç'a verdiğini ve güvence olarak senet aldığını kabul ettiği, davacı ...

Kılıç'ın da beyanın bu meyanda olduğu, bu nedenle bahse konu senedin Araç Kiralama Sözleşmesi kapsamında davacıdan aldığının anlaşıldığı, bu durumda kira sözleşmesi kapsamında alınan senet ile ilgili açılan işbu davada, davanın görev dava şartı noksanlığı sebebiyle mahkememizin görevsizliğine, Bursa 1.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin görevli olduğuna, hükmün İstinaf kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde HMK’nın 21. ve 22. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için derhal dosyanın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’ne gönderilmesine dair karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır. Hakim ... · ¸e-imzalıdır.