Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1015 K.2024/843

Mahkememizde görülmekte olan ayıplı maldan kaynaklı misli ile değişim davasının yapılan açık yargılaması sonunda dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı şirketten ... 24.Noterliği’nin 15/10/2020 tarihli 2020/... nolu yevmiyesi ile ... plakalı 2016 model şase nolu, motor nolu Land Rover Marka Lg Dizel marka aracı satın aldığını, davalıdan satın almış olduğu dava konusu aracın da içlerinde bulunduğu araçların ithalatında sahte evrak tanzimi ile eksik gümrük vergisi ödenmesi nedeniyle dava dışı ithalatçı ... Otomotiv İth. İhr. Dış Tic. Ltd.

Şti.isimli firma yetkilisi ... hakkında 5607 Sayılı Kaçakçılık ile Mücadele Kanununa Muhalefet ve Resmi Belgede Sahtecilik suçlarından dolayı ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/...

E. sayılı dosyasında ceza davası açıldığını, davaya konu aracın da bulunduğu araçlar için CMK 128/4 maddesi uyarınca tedbir şerhi konularak araçların müsaderesinin talep edildiğini, ceza dosyasından haberdar olunur olunmaz davalı şirkete 17/02/2022 tarihli noter ihtarnamesi keşide edilerek hukuki ayıp nedeniyle TBK m.227 gereği, seçimlik hak olarak "dava konusu aracın benzeri ile değiştirilmesi bu mümkün olmadığı takdirde İİK m.24 gereği aracın rayiç bedelinin ödenmesinin" tercih edildiğinin bildirildiğini, hali hazırda müvekkilinin satın almış olduğu aracı satmak istediği halde satamadığını,

mülkiyet hakkının kendisine verdiği hakları kullanamadığını, ceza dava dosyasının içeriğinden anlaşılacağı üzere, nihai kararda müsadere talebinin kabul edileceğinin muhtemel olduğunu bu durumda satışa konu araca el konulacak ve müvekkil araç bedelinin tamamı kadar maddi zarara katlanmak durumunda kalacağını, satışa konu araç satış esnasında hukuki ayıplı olup satıcı borçlunun TBK 219 uyarınca ayıptan sorumluluğunun bulunduğunu, araç rayiç bedelleri her yıl ve her ay içinde sürekli değişmekte olup,

bu nedenle şimdilik dava açarken zorunlu olarak gösterilmesi gereken dava konusunun değeri olarak aracın bedeli konusunda yapılacak bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilecek fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik sigorta birliği kasko değer listesi ve ... ilan sitesindeki ortalama fiyatlar baz alınarak 4.000.000,00 TL gösterildiğini ileri sürerek aracın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine,

mümkün olmadığı takdirde, İİK 24.madde gereği aracın rayiç bedelinin, aracın bedeli konusunda yapılacak bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilecek fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ihtarnamenin tebliği tarihi olan 08/03/2021 tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte şimdilik 4.000.000,00 TL’nin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; , davanın zamanaşımına uğradığını, ayıp ihbarın süresinde yapılmadığını, ...

1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2018/ E. Sayılı dosyasının işbu dava açısından bekletici mesele yapılması gerektiğini, müvekkilinin otomotiv alım-satım ve kiralama şirketleri ile herhangi bir bağlantısı bulunmadığı gibi; faaliyet alanı kapsamında da bu tür iktisadi hizmetler sunmadığını, iddia olunan gizli hukuki ayıp noktasında müvekkile herhangi bir kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin aracı satın alan 11. alıcı olup;

resmi makamlara ve kayıtlara güvenerek aracı satın aldığını, davacının kullandığı misliyle değişim talepli seçimlik hakkı, hak ve menfaatler dengesini aşırı ölçüde bozar mahiyette olduğunu, dolayısıyla bu seçimlik hakkını kullanması için yasal şartların oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER

... 1.Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2018/... Esas sayılı dosyasının içeriği, Soruşturma Raporu, Tedbir Kararı, Bilirkişi İncelemesi, İhtarname, Satış Sözleşmesi, Araç Ruhsatı, Keşif, Yemin, Tanık, vb.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, ayıplı satış nedeniyle dava konusu aracın misli ile değiştirilmesi istemine ilişkin olup bunun mümkün olmadığı takdirde, İİK m. 24 uyarınca, aracın rayiç bedelinin tespiti ile şimdilik 4.000.000 TL’nin tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında, davaya konu ... plakalı, 2016 model Land Rover marka aracın ...

24. Noterliğinin 15.10.2020 tarihli araç satış sözleşmesi 1.100.000 TL bedel karşılığında ile davalı tarafından davacıya satıldığı, bu tutarın da davacı alıcı tarafından davalı satıcının banka hesabına havale edilmek suretiyle ödendiği, satım tarihinden sonra davacı şirketin aracı malik sıfatıyla kullandığı ve halen de aracın davacı zilyetliğinde olduğu konularında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.Dava konusu araç yönünden ve bundan başka yine aynı nitelikli birden fazla araç için yapılan soruşturma ve kaçakçılık bürosu işlemleri neticesinde, dava konusu aracında içinde bulunduğu araçları yurt dışından ithal eden ...

Otomotiv İth.İhr.Dış Tic.Ltd Şti yetkilisi ... hakkında, ... 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/... Esas sayılı dosyasında resmi belgede sahtecilik eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak atılı eylemlerinden dava açıldığı ve dava tarihi itibariyle bu ceza davasının derdest olduğu, davaya konu edilen aracında ceza yargılamasına konu araçlardan biri olduğu anlaşılmıştır.Dava konusu araç, ...

Otomotiv..Ltd Şti tarafından yurt dışından ithal edildiği, 11 kez satış ve devrinin yapılmak suretiyle el değiştirdiği, davalı şirket bu aracın 11. maliki iken, davacıya satış ve devrini yaparak dava konusu aracı, 15.10.2020 tarihinde, 1.100.000 TL bedelle davacıya sattığı dosya kapsamından sabittir. İthalatçı firma yetkilisi hakkında, ...

1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2018/... esas sayılı dosyasında, resmi belgede sahtecilik eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak atılı suçlarından kamu davası açılmış olup; yargılama aşamasında bu ceza davasının derdest olduğu, ceza yargılaması sırasında, dava konusu aracın trafik kaydına, “satılamaz ve devredilemez” şeklinde ihtiyati tedbir şerhi konulduğu ve bu şekilde dava konusu aracın davacının zilyetliğinde ve kullanımında olduğu anlaşılmakla; davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari satıma ve eldeki davaya konu aracın açık biçimde hukuken ayıplı olduğu,

burada zapta değil ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulama alanı bulacağı belirgin olup; her türlü duraksamadan uzaktır. Bu ayıp nedeni ile davacının mülkiyet hakkının içeriğini düzenleyen 4721 sayılı TMK’nun 683. maddesinde belirtilen yetkilerine sahip olamadığı ve bunları kullanamadığı da kuşkusuzdur.

Araç her ne kadar davacının zilyetliğinde ve kullanımında ise de, araç tescil kaydı üzerine “devredilemez ve satılamaz” kaydı konulması koşuluyla davacının tasarruf yetkisini kullanımını engellenmiştir. Başka bir ifadeyle, davacı dava konusu aracın sicil kaydındaki şerh nedeni ile dilediği gibi tasarruf etme olanağından yoksundur. Dolayısıyla, davacının satın aldığı mala, kendisinin herhangi bir kusuru olmaksızın, kamu gücüyle el konulmuş; tasarruf hakkı kısıtlanmıştır.

Hal böyle olunca; ortaya çıkan hukuki ayıptan davalı satıcı şirket sorumludur. Burada davalının hukuki ayıbın ortaya çıkmasında kusurlu olup olmaması da sonuca etkili değildir. O halde, ... 1. Ağır Ceza mahkemesinde davaya konu aracı ithal eden firma yetkilileri hakkında açılan kamu davasında verilecek kararın satıcının ayıba karşı tekeffülüne dayalı eldeki davaya herhangi bir etkisi bulunmadığından ceza davasının sonucu bekletici mesele yapılmamıştır.

Ne var ki bu ayıp gizli ayıp niteliğinde olduğundan ayıp ihbar süreleri bakımından TTK’nun 23. maddesi hükmü değil, TBK’nun 223. ve 225.madderi hükümleri dikkate alınacaktır. 6098 sayılı TBK’nun 223.maddesi “Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.

Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz.

Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.” şeklinde, aynı yasanın 225.maddesi ise “Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Dosya kapsamından aracın 15.10.2020 tarihinde davacıya satıldığı, 05.02.2020 tarihinde ceza davasının açıldığı ve ceza mahkemesince, dava konusu aracın trafik sicil kaydına 16.10.2020 tarihinde ihtiyati tedbir kararının işlendiği anlaşılmaktadır.

Davacı alıcının, anılan ceza davasından ve hukuki ayıptan 09.02.2021 tarihinde haberdar olduğu ve 17.02.2021 tarihinde davalı satıcıya ayıp ihbarında bulunduğu anlaşılmakla, davacının ayıptan haberdar olunur olunmaz makul süre içerisinde ayıp ihbarında bulunulduğunun kabulü gerekmiştir. Kaldı ki, davalı satıcının satış tarihinde bu hukuki ayıptan haberdar olmaması düşünülemez. Zira, satış tarihinden hemen bir gün sonra dava konusu aracın sicil kaydına terdir şerhi konulmuştur.

Bu durumda ayıbı gizleyen davalının ağır kusurlu olduğunun yani iğfalinin söz konusu olduğunun kabulü gerekir ki, bu durumda davacı yasal sürede ayıp ihbarında bulunmamış ise de, davalının sorumluluktan kurtulması mümkün olmaz.

TTK m.23 yollaması ile TBK m.227'de malın ayıplı olması halinde alıcıya seçimlik haklar tanınmış, buna göre, alıcının isterse sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim, ücretsiz onarım, ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi hakları tanınmıştır. Bu seçimlik haklardan davacı taraf seçimlik hakkını, satılanın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesi olarak kullanmıştır.

Her ne kadar talebinde misli ile değişim mümkün olmazsa İİK m.24 göre, aracın rayiç bedelinin tespiti ile bu tutara hükmedilmesi istenmişse de, ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine hükmedilmiş olup da, bu hükmün infazı aşamasında aynı marka, model ve özellikle ayıpsız misli ile değiştirilmesi mümkün olmaz ise İİK m. 24 hükmüne göre işlem yapılması gerekeceği kanun gereği olduğu gibi TBK m.227'de böyle bir seçimlik hak da ön görülmemiştir.TBK m. 227/1.fıkra 4.bendine göre, alıcının imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme hakkı düzenlenmiştir.

Anılan madde metninde de zikredildiği üzere, "imkân" bulunması halinde bu seçenek kullanılabilir. Bu bakımdan, dava konusu aracın 2016 model ve ikinci el olup, 15.10.2020 tarihinde satışa konu olduğu, 15.03.2018 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, davalı satıcı firmanın iştigal alanının araç satım alımı olmadığı gibi dava konusu aracın 11. maliki olduğu gözetildiğinde, davalı satıcının bire bir aynı aracı temin etmesi imkan dahilinde bulunmamaktadır.

Davacı talebini yalnızca ayıpsız bir benzeri ile değişim olarak kullanmış bunun mümkün olmaması halinde aracın satış bedelinin iadesi şeklinde terditli bir talebi de bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, mahkememizce, davacının talebi ile bağlı kalınarak, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi imkân dahilinde bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Katip ... · e-imza