Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1245 K.2024/950

Mahkememizde görülmekte olan çek istirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket yetkilisinin çantasında bulunan ve ... ilinde tedarikçi firmalara teslim etmek üzere imzaladığı 8 adet çek yaprağını tüm aramalara rağmen bulamadığını, söz konusu toplam 310.000,00 USD bedelli çeklerin meşru hamili müvekkili olup söz konusu çeklerin müvekkili şirket yetkilisinin ... ilinden ticari amaçla geldiği ... ili ... ilçesi dolaylarında çalındığını, bunun üzerine savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, akabinde çalınan çeklerle ilgili olarak çek iptali davası açıldığını, mahkemenin ödeme yasağı kararı nedeniyle muhatap banka tarafından ödeme yapılmadığını,

ancak buna rağmen davalının kötü niyetli olarak müvekkili hakkında icra takibi başlattığını, çek yaprakları müvekkilinin rızası dışında elinden çıkmış olup, müvekkili şirketin çek arkasındaki kendisinden sonraki cirantalara herhangi bir borcu bulunmadığı gibi bu cirantalarla herhangi bir ticari ilişkisinin de bulunmadığını, davalının 30/08/2022 tarihli, 25.000,00 USD miktarlı, 0478923 seri numaralı çekle ilgili icra takibi başlattığını ve keşideci tarafından çek bedelinin icra tehdidi altında ödendiğini, buna ilişkin istirdat davası açma haklarını saklı tuttuklarını,

davalı şirketle yapılan görüşmeler sonucu 50.000,00 USD bedelli çekin davalı şirket tarafından müvekkil şirkete teslim edildiğini, ancak müdahaleye ve icra takibine konu 70.000,00 USD bedelli çekin teslim edilmediğini, müvekkiline teslim edilen 50.000,00 USD çek teslim edildiğinde arkasında müvekkilinden başka bir ciranta bulunmadığını, bu durumun dahi müvekkilinden çalınan çek yaprağına danışıklı olarak sonradan ciro silsilesi oluşturulduğunu göstermekte olduğunu, 70.000,00 USD bedelli, 30/11/2022 tarihli,

... seri numaralı çek ile ilgili olarak kambiyo takibi başlatıldığını ve davalı tarafça çek iptali dava dosyasına çek yaprağının kendilerinde olduğunun ve davanın konusuz kaldığının beyan edildiğini, mahkemece müvekkiline davalıya karşı istirdat davası açmak için süre verildiğini, davalı çeklerin çalıntı olduğunu bile bile iktisap etmiş olup kötüniyetli olduğunu, davalı ile diğer cirantalar arasında çekin düzenlenmesini gerektirecek bir ilişkinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini ileri sürerek dava konusu çek yaprağının istirdatına ve davalı şirkete borçlu olmadıklarının tespitine,

çek bedelinin ödenmesi halinde ise icra dosyasına yatırılan paranın istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ... (...)’nun aralarındaki ticari ilişki neticesinde ortaya çıkan cari hesaba istinaden kısmi ödeme niyeti ile vermiş olduğu ...

Çek seri numaralı, 30/08/2022 tarihli, 25.000,00 USD meblağlı, çekin 30/08/2022 tarihinde bankaya ibraz edildiğini ve ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılamadığını, ödeme yasağı şerhi sonrasında çek iptali davasında davacıya bu çekle ilgili istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, fakat davacının dava açmadığını, bu çek yönünden önce tefrik kararı verildiğini ve akabinde red kararı verildiğini, söz konusu çeke ilişkin olarak icra takibi başlatıldığını ve çek bedelinin keşidecisi tarafından ödendiğini, dolayısıyla davacının bu çekle ilgili istirdat davası açma hakkının bulunmadığını,

yine aralarındaki ticari ilişki gereği dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından verilen dava konusu çekin ibrazında da aynı durumla karşılaşıldığını, akabinde müvekkilince çek iptali davasına müdahale talebinde bulunularak davacıya tarafımıza istirdat davası açmak üzere süre verilmesinin talep edildiğini çek iptali davasında dava konusu çek yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiğini, taraflarınca dava konusu çeke ilişkin olarak da icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğunu, kaybolan başka çeklerinden olan 50.000,00 USD'lik çekin müvekkilince davacıya teslim edildiği iddiasını kabul etmediklerini,

kambiyo senetlerinin illetten mücerret olmaları nedeniyle temel borç ilişkisinden bağımsız olduğunu, ispat yükünün davacıda olduğunu, kötü niyetli iktisabı kesin ve yazılı deliller ile ispat etmesi gerektiğini savunarak davanın reddini ve davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

DELİLLER

... seri nolu 30/11/2022 tarihli 70.000,00 USD bedelli keşidecisi dava dışı ... Mensucat Teks. Turz.ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehdarı davacı olan, arka sayfasında sırasıyla davacının, dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.’nin ve davalının ciroları olan, mahkemenin ödeme yasağı kararı nedeniyle çek hakkında işlem yapılamadığı görülmüştür. Dava konusu çek iptali davasından ... 1 ATM 22/...

E. Sayılı dosyasında konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Çeke dayalı olarak 70.000 USD asıl alacak, 2,40 USD işlemiş faiz, 134.690,01 TL komisyon ve çek tazminatı üzerinden (toplam TL 1.442.404,79 TL) başlatılan kambiyo takibinden keşideci tarafından ödeme yapıldığı, dosyanın infazen kapatıldığı, tarafların iddia ve savunmaları, dosyada sunulan deliller, uyuşmazlığa konu yıllara ait defter ve kayıtlar üzerinde bilirkişi sıfatıyla, dava dosyasına mübrez belgeler ile kesin delil niteliğine haiz davacı taraf ticari defter kayıtları ve dayanağı belgeler üzerinde yapılan incelemede; davacı şirket ile davalı şirket arasında, faturaya ve çeklere dayalı herhangi bir giriş çıkış kaydının görülmediği,

dolayısıyla aralarında ticari bir ilişkinin bulunmadığı, davalı kayıtlarında davaya konu çeke ilişkin kayda rastlanmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, rıza dışı elden çıktığı ve kötüniyetli olarak iktisap edildiği ileri sürülen çekin istirdatı istemine ilişkindir.Davacı, dava konusu çekin de içinde bulunduğu lehdarı olduğu çeklerin çalındığını, dava konusu çekin herhangi bir ticari ilişkisi bulunmayan davalı tarafından ele geçirilip kötüniyetli olarak icra takibine konu edildiğini ileri sürerek çekin istirdatını istemiş, davalı çeki ticari ilişki içinde bulunduğu dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti.’nden aldığını, iyiniyetli hamil olduğunu savunmuştur.Dava konusu çek incelendiğinde, ... seri nolu 30/11/2022 tarihli 70.000,00 USD bedelli keşidecisi dava dışı ... Mensucat Teks. Turz.ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehdarı davacı olan, arka sayfasında sırasıyla davacının, dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti.’nin ve davalının ciroları olan, mahkemenin ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılamamış çek olduğu görülmüştür.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Dava konusu çekle birlikte diğer çeklerin zayi nedeniyle iptaline ilişkin açılan davada, dava konusu çekin davalıda elinde olduğunun tespiti üzerine davacıya iş bu davayı açması için süre verildiği, akabinde bu davanın açıldığı ve mahkemece dava konusu çeke ilişkin davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiği görülmüştür.Öte yandan davacı tarafça, davalının çeki ağır kusurlu veya kötüniyetli olarak iktisap ettiğine dair bir delil sunulmamıştır.Kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi gereği davalı hamilin çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamakta olup,

bu nedenle dava konusu çekin davalının ticari defterlerinde kayıtlı olup olmamasının da davanın esasına bir etkisi bulunmamaktadır. Kaldı ki, davalı tarafça sunulan çek giriş çıkış belgesinden dava konusu çekin dava dışı ciranta ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından davalıya verildiği ve muavin defter kayıtlarında yer aldığı anlaşıldığı gibi, davacının da kendi kayıtlarına göre ... firması yetkilisi adına cari hesap kaydı bulunduğu, bu firmadan mal alımları yaptığı ve karşılığında çekler verdiği anlaşılmıştır.Bu itibarla davanın ispatlanamadığı kanaatine varılmakla, davanın reddine ve davalının şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Davalının yerinde görülmeyen tazminat talebinin REDDİNE,

3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın peşin alınan 22.200,75.-TL harçtan mahsubu ile bakiye 21.773,15.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT göre belirlenen 173.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

6-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesinden sonra ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/10/2024

Başkan ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Katip ... · e-imza