Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/805 K.2024/30

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, dava dışı ...'ün ... tarihinde müvekkiline ait ... plaka sayılı araç ile ... İlinden Diyarbakır İli istikametine seyir halindeyken önündeki aracın ...

Mahallesine dönüş yapmakta olan aracın geçişini beklerken, dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın müvekkiline ait aracın arka kısımlarına çarpması sonucu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde ... plaka sayılı araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunu, müvekkiline ait araç sürücüsünün kusuru bulunmadığını, ... plaka sayılı aracın ZMMS sigorta poliçesinin davalı sigorta şirketi tarafından düzenlendiğini,

kaza sonrası müvekkiline ait araçta oluşan değer kaybının ve müvekkilinin aracının 6 ay bağlı kalması ve bu sürede müvekkile yeni araç tahsis edilmediğinden ikame araç bedeli için davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan ve arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını ileri sürerek fazlası saklı şimdilik ... TL değer kaybı ile ...

TL ikame araç bedelinin davalılardan faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiş, ... tarihli bedel arttırım dilekçesi ile talep sonucunu, değer kaybı yönünden ... TL'na, ikame araç bedeli yönünden ise ... TL'na yükselterek bu bedellerin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı sigorta şirketi vekili, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, müvekkil şirket yalnızca gerçek zarar ile sorumlu olup kaza tarihinde alınan rapora istinaden davacıya ..- tl maddi hasar ve ödemesi yapmış teminat kapsamında dikkate alınması gerektiğini, davacının başkaca hak ve alacağı kalmadığını, yapılan ödemelerin faizi ile birlikte tenzili gerektiğini, bakiye çıkması durumunda KTK 111 gereği fahiş olmaması halinde haksız davanın reddi gerektiğini, davacının değer kaybı talebi dışında gelir kaybı ve araç ikame bedellerinin teminat dahilinde olmadığından reddi gerektiğini,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla kusur durumunun tespiti yönünden ATK'dan rapor alınması gerektiğini, değer kaybının ZMMS Genel Şartlarının ekinde yer alan formüle göre hesaplanması gerektiğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ..., usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi ve hasar dosyası, davacıya ait aracın tramer kayıtları ile davacı ve davalı sigortalı araca ait trafik tescil bilgileri celp edilerek dosyaya kazandırılmış, değer kaybı ve ikame araç bedelinin tespiti yönünden makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, davalı sigorta şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi düzenlenen aracın sürücüsünün kusuruna dayalı meydana gelen çift taraflı trafik kazası nedeniyle davacının aracında meydana gelen hasara bağlı oluştuğu ileri sürülen değer kaybının ve aracın tamirde kaldığı süre boyunca ikame araç bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.

... plaka sayılı aracın ..-... tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin ... TL olarak belirlendiği, dosya içerisinde yer alan kaza tespit tutanağına göre ... tarihinde davaya konu kazanın meydana geldiği, kaza sonrası düzenlenen eksper raporuna göre davacıya ait araçta oluşan hasar bedelinin ... TL olarak tespit edildiği ve davalı sigorta şirketi tarafından davacı vekili ...'a ... tarihinde ... TL ödeme yapıldığı, davacı tarafça değer kaybının ödenmesi için ... tarihinde yapılan başvuruya istinaden herhangi bir ödeme yapılmadığı ve arabuluculuk aşamasının görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin yetkili olup olmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü diğer davalının kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasara bağlı değer kaybı meydana gelip gelmediği, gelmiş ise miktarı ile davacıya ait aracın onarımda kaldığı süre boyunca davacının ikame araç bedeli talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarına ilişkin ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Dava konusu kazadan sonra düzenlenen ve aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde bulunan ... tarihli kaza tespit tutanağında, davaya konusu trafik kazasının; ... tarihinde davalı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracı ile ... istikametinden gelip ... yolunu takiben Diyarbakır istikametine seyir halinde iken ... Mah. Kavşağına yaklaştığında aracının ön kısımları ile aynı istikamette seyir halinde bulunan ve beyanlarına göre ...

Mahallesine sola dönüş yapmakta olan araçtan dolayı bekleme yapan araçlara çarpmadan duran sürücü ... idaresindeki davacıya ait ... plaka sayılı araca çarptığı ve çarpmanın etkisiyle bu aracında önünde bulunan sürücü .... sevk ve idaresindeki .... plaka sayılı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu üç araçlı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği,

kazanın meydana gelmesinde ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın 2918 sayılı KTK.'nun 56/1-c maddesinde düzenlenen (önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen gerekli ve yeterli mesafeyi izlememek) takip mesafesini izlememek kuralını ihlal ettiği, diğer araç sürücülerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.

Kaza tespit tutanağındaki bu tespitin aksine dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmaması karşısında, kaza tespit tutanağındaki kazanın oluş şekline ve kusura yönelik değerlendirme mahkememizce de benimsenmiş ve davalı ...'ın önünde bulunan aracı yeterli takip mesafesinde takip etmemesi nedeniyle arkadan çarpma şeklinde meydana gelen kazada %100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Davaya konu kazanın Mahkememizin yetki sınırları içerisinde gerçekleştiği anlaşılmakla davalı tarafın yetki itirazı yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

1-Davacının değer kaybına ilişkin yapılan değerlendirmede;

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin .... tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir.

Anılan ilkeler doğrultusunda makine mühendisi tarafından hazırlanıp dosyaya sunulan ve denetime elverişli kabul edilen bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasara bağlı olarak .... TL değer kaybı meydana geldiği mütalaa edilmiştir. Değer kaybı, gerçek zarar olduğundan davalı sigorta şirketi diğer davalı sürücü ile birlikte değer kaybının ödenmesinden müteselsilen sorumludur.

Davacı vekili bedel arttırım dilekçesi ile ... TL değer kaybının davalılardan müteselsilen tahsilini istemiştir. Davadan önce davalı sigorta şirketi tarafından davacıya hasar bedeli olarak ... TL ödeme yapıldığı sabit olup, bu miktarın poliçe limiti olan ... TL'den mahsup edilmesi sonucu bakiye kalan poliçe limiti ... TL'dir. Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu da bakiye poliçe limiti ile sınırlı olduğundan davalı sürücü yönünden ...

TL üzerinden, davalı sigorta şirketi yönünden ise bakiye poliçe limiti olan ... TL üzerinden davacının değer kaybı talebinin kabulüne, davalı sigorta şirketi yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Değer kaybı istemine yönelik davanın belirsiz alacak davası niteliğinde olmasına göre, kabul edilen alacak miktarlarına, davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden itibaren, davalı sürücü yönünden ise kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

2-Davacının ikame araç bedeli (araç mahrumiyet bedeli) talebine ilişkin yapılan değerlendirmede; Davacı aracında meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar (doğrudan zarar) kapsamında ise de araç mahrumiyeti zararı dolaylı zararlardan olup, davalı sigorta şirketinin bu zarardan sorumluluğu bulunmadığından, ikame araç bedeline ilişkin davalı sigorta şirketine yöneltilen talebin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Diğer davalı sürücü ... ise, kaza sonrası hasar gören davacıya ait aracın hasarının onarımı aşamasında makul tamir süresi ile sınırlı olmak kaydıyla ikame araç bedelinin ödenmesinden sorumludur. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davacıya ait aracın makul onarım süresi 21 gün ve bu süreçte günlük ikame araç bedelinin ... TL olarak tespit edilmiş ve makul onarım süresi ile günlük ikame araç bedelinin çarpılması sonucu ikame araç bedeli ... TL olarak hesaplanmıştır.

Her ne kadar davacı tarafça 111 gün üzerinden ikame araç bedeli talep edilmiş ise de, davalı tarafından aracın onarımı üstlenilmemiştir. Aracın onarımı aşamasındaki makul tamir süresini aşan gecikmelerden davalının sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle bilirkişi raporu ile makul onarım süresi üzerinden tespit edilen ...

TL ikame araç bedeli yönünden davacının talebinin kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerekmiş, bu talebe ilişkin davanın haksız fiilden kaynaklanması ve belirsiz alacak davası niteliğinde olması karşısında kabul edilen miktarın tamamına kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim