Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/301 K.2025/580

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... sevk ve idaresindeki ...plakalı Ambulans aracıyla Silvan İlçesinden Diyarbakır istikametine seyir halindeyken km kontrol üç yol ışıklı kavşağına geldiğinde kocaköy istikametinden gelip silvan istikametine dönüş için üç yol ışıklı kavşakta ...sevk ve idaresindeki ...plakalı çekicinin ön kısımlarına aracın sağ yan kısımlarına çarpması sonucu çift taraflı yaramalı trafik kazası meydana gelmiş olduğunu, ilgili kaza neticesinde davacıların müşterek çocuğu ...yaralanarak vefat ettiğini ve davacıların müteveffanın desteğinden mahrum kaldıklarını,

neticeten davacı anne ve baba yönünden davanın kabulü ile bu kaza sonucu ...’ un vefatı nedeniyle ...plakalı aracın ...numaralı KTK Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesine istinaden şimdilik 50,00'şer-TL' destekten yoksun kalma ve 100,00-TL cenaze defin giderleri tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faiz ile yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesinde özetle.

Destekten yoksun kalma tazminatı talep edecek kişiler ölen kişiden yaşarken destek aldıklarını kanıtlamaları gerektiğini, bu nedenler davacı anne ve babamın müteveffadan destek aldıklarını kanıtlamaları gerektiğini, bilindiği üzere KZMSS sigortası ile işletenin veya araç sürücüsünün kusurlu davranışı bu tür sigorta ile teminat altına alındığını, maddi giderler için geçerli olan teminat her halükârda verilecek bir teminat olmayıp KZMSS sigortası kapsamında müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğu sigortalısının kusuru oranında olduğunu,

yaralanmalı ve maddi hasarlı kaza sonucunda savcılık tarafından başlatılan ceza soruşturma dosyasının celp edilmesi ve savcılık tarafından tespit edilen hususlarda değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğini, Trafik Kanunu ve Trafik Sigortası Genel Şartları düzenlemelerindeki yükümlülükler yerine getirilmeden, doğrudan dava yoluna başvurulmuş olması nedeniyle, HMK 115 maddesi gereği dava şartı yokluğu nedeniyle huzurdaki davanın usulden reddini, sorumluluğa esas kusur oranlarının tespit edilebilmesi için konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılmasını,

tazminat hesabının ZMS Sigortası Genel Şartları A.5/ç maddesi ve ekinde yer alan esaslara göre yapılmasını, her durumda muaccel bir alacak oluşmadığı için müvekkil şirketin temerrüde düşmediği dikkate alınarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamasını, arz ve talep etmiştir.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi ve hasar dosyası, SGK kayıtları, nüfus kayıt örnekleri, soruşturma ve ceza dosyaları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırılmış, Sosyal Güvenlik Kurumundan müteveffanın hak sahiplerine rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmuş, kusur durumuna ilişkin Ankara ATK'dan, tazminat hesabı yönünden aktüer bilirkişiden bilirkişi raporu alınmıştır. Dava, trafik kazasından kaynaklı, davacılar tarafından davalı ZMMS sigorta şirketine yöneltilmiş yöneltilmiş destekten yoksun kalma tazminatı istemi ile cenaze ve defin gideri istemine ilişkin maddi tazminat istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı irdelendiğinde; ...günü dava dışı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı ambulans ile Silvan-Diyarbakır istikametine seyirle geldiği olay yeri sinyalize kavşağa, seyir yönüne hitap eden kırmızı ışıkta giriş yaptığında, aynı kavşağa sağından, Bingöl istikametinden yeşil ışığın yanmasıyla harekete geçip kavşağa giriş yapan dava dışı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı çekicinin, kendi aracına sağ yan kısmından çarpması sonucu devrilen ambulans içerisindeki, ...doğumlu hasta ...’un ölümüyle neticelenen dava konusu trafik kazası meydana geldiği,

ilgili ambulansın sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede sakatlanma veya ölüm halinde maddi tazminat üst limitinin kişi başına 500.000,00 TL olarak belirlendiği ancak kaza tarihinin ...tarihi olduğu gözetildiğinde kaza tarihi itibariyle ölüm halinde maddi tazminat üst limitinin 1.000.000,00 TL olarak belirlendiği,

kaza sonrası düzenlenen iddianame sonrası Diyarbakır ...ASCM ...esas sayılı ceza dosyasında mukim gerekçeli kararın incelenmesinde ...plakalı araç sürücüsü yönünden yargılama neticesinde beraat kararı verildiği iş bu davaya konsu ...plakalı sigortalı ambulans sürücüsü yönünden ayrı bir yargılamanın yapıldığının anlaşıldığı, dava açılmadan önce davalı sigorta şirketi tarafından davacılara herhangi bir ödemenin yapılmadığı, sosyal güvenlik kurumu tarafından müteveffanın hak sahiplerine rücuya tabi bir ödeme yapılmadığı,

dava açılmadan önce arabuluculuk aşamasının görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kazanın meydana gelmesinde sigortalı ambulans sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, davacıların müteveffanın sağlığında desteğinden yararlanıp yararlanmadığı, buna göre, müteveffanın ölümü ile destek zararının ortaya çıkıp çıkmadığı, buradan varılacak sonucu göre ödenmesi gereken destekten yoksun kalma tazminat miktarı ve cenaze ve defin gideri bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince, davalı sürücü, haksız fiile dayalı kusuru nedeniyle meydana gelen zararları karşılamakla yükümlü olduğu gibi, davalı sigorta şirketi de, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Destekten yoksun kalma tazminatına poliçe kapsamında karşılanması gereken doğrudan zararlardandır.

Dosya kapsamından, ...günü dava dışı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı ambulans ile Silvan-Diyarbakır istikametine seyirle geldiği olay yeri sinyalize kavşağa, seyir yönüne hitap eden kırmızı ışıkta giriş yaptığında, aynı kavşağa sağından, Bingöl istikametinden yeşil ışığın yanmasıyla harekete geçip kavşağa giriş yapan dava dışı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı çekicinin, kendi aracına sağ yan kısmından çarpması sonucu devrilen ambulans içerisindeki, ...doğumlu müteveffa ...’un ölümüyle neticelenen dava konusu trafik kazası meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce dava konusu kazada kusur durumunun tespitine yönelik tüm dosya kapsamı ile soruşturma ve ceza dosyası evrakları ile kazaya ilişkin görüntüler içeren ambulans içi kamerasına ilişkin DVD incelenmek suretiyle Ankara Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden alınan ...tarihli bilirkişi raporunda, sürücü ...sevk ve idaresindeki ambulans ile ambulansın sirenleri çalışmaksızın gündüz vakti, yerleşim yeri dışında, Silvan-Diyarbakır istikametine hasta nakli için seyri sırasında, kural gereği; ambulansın tepe lambası ile sireninin her ikisini birden çalıştırmadan seyri sırasında olay yeri sinyalize kavşağa yaklaştığında;

aracının hızını mevcut şartlara göre azaltmadığı gibi, seyir yönüne hitap eden kırmızı ışıkta durmadan kavşağa giriş yapması sonucu, aynı kavşağa sağından, Bingöl yönünden seyirle gelip, seyir yönüne hitap eden yeşil ışığın yanmasıyla harekete geçerek kavşağa giriş yapan sürücü idaresindeki çekici ile çarpışması sonucu meydana gelen kazada asli kusurlu olduğu,

sürücü ...idaresindeki çekici ile gündüz vakti, Bingöl yönünden seyirle olay yeri sinyalize kavşakta yeşil ışığın yanmasıyla harekete geçerek kavşağa giriş yaptığı esnada, aynı kavşağa solundan, seyir yönüne hitap eden kırmızı ışıkta durmadan giriş yapan sürücünün idaresindeki ambulans ile çarpışması sonucu meydana gelen kazada kusursuz olduğu mütalaa edilmiştir.

İlgili rapordaki tespitlerin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu kabul edilerek davaya konu kazanın meydana gelmesinde sigortalı ambulans sürücü ...%100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Bu tespit ve kabulden sonra maddi tazminat istemlerine ilişkin değerlendirmeye geçilmiştir.

Destekten yoksun kalma tazminatı talebi açısından:

6098 sayılı TBK'nın 53. maddesi gereğince, Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpları zarar sorumlularından tahsilini talep edebilir. Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse TBK'nın 53. maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir.

Destekten yoksun kalanların destek paylarını belirlerken desteğin gelirinin bir kısmını kendisine bir kısmını da eş ve çocukları ile anne ve babasına ayıracağı varsayılmalıdır. Bunun dışında destekten yoksun kalanlardan bir kısmının davacı olup diğer kısmının davacı olmadığı durumda talepte bulunmayan destek görenlerin paylarının da hesaplamada göz önünde tutulması gerekmektedir.

Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, destek payları doğru belirlenerek, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış/sağlayacak olduğu yardımın miktarı da doğru şekilde hesaplanmalıdır. Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda destek, desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir.

Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş ve çocuklar ile anne - babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, anne ve babaya 1’er pay ayrılarak, böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile anne ve babaya ayrılacak paylar düşecektir.

Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine uygun düşmektedir.

Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselecektir.

Anne ve babadan birinin destekten çıkması ile payı diğerine aktarılacak, anne ve baba ile çocukların tamamının destekten çıkması durumunda ise yine çocuksuz eş gibi desteğe 2 pay, eşe 2 pay esasına göre %50 pay desteğe, %50 pay eşe verilerek varsayımsal olarak gelir paylaştırılarak tazminat bu ilkelere göre hesaplanmalıdır. (Ankara BAM 26. HD.'nin 02.06.2023 tarih ve 2021/121 E.-2023/374 K.sayılı ilamı)

Dosya içerisinde yer alan nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden; davacı ...müteveffanın babası, davacı ...ise müteveffanın annesi olduğu, müteveffanın ...doğum tarihli olduğu ve ...tarihinde vefat ettiği, vefat tarihinde çocuksuz ve bekar olduğu anlaşılmaktadır. Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre davacı annenin murisin desteğinden pay aldığı karine olarak kabul edilmektedir. Aksini ispat yükü davalı üzerindedir. Somut olayda, müteveffanın davacı anneye desteğinin karine olarak kabul edilmesi ve ölenin desteğine dair aksi yönde ispata yarar bilgi ve belgenin dosyada yer almaması nedeni ile davacı anne ile babanın de destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceğinin kabulü gerekir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda TRH 2010 yaşam tablosu, prograsif rant tekniği ve SGK kayıtları esas alınarak davacı ...için 701.767,33 TL, davacı ...için ise 1.403.956,67 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, hesaplanan toplam tazminat miktarlarının kaza tarihi itibariyle geçerli (...ile ...arası teminat limiti) olan poliçe limitinden fazla olması nedeniyle garameten paylaşım hesabı yapılmış, poliçe limitinin 1.000.000,00 TL olduğu kabul edilerek garameten paylaşım sonucu davacı ...için 333.266,53 TL, davacı ...için ise 666.733,47 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı mütala edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 17/07/2020 tarih 2019/40 Esas 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı KTK’nın 90. ve 92. maddelerinde “genel şartlara” atıf yapan cümlelerin iptaline karar verilmiş ve bu karar 09/10/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olmasıyla birlikte, Yargıtay 17. Hukuk Dairesince zarar görenlerin cismani zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı alacağının hesaplanmasında TRH 2010 ve %10 artırım %10 iskonto yöntemi benimsenmiş olup TRH 2010 yaşam tablosunun uygulamasından vazgeçilmemiştir (Benzer yönde karar için bakınız:Yargıtay 17.HD.’nin 2019/5206 E. 2020/8874 K. 22/12/2020 tarihli ilamı).

Bu şekilde destekten yoksun kalma tazminatının hesabında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesi, % 1,8 teknik faiz uygulanmadan, %10 artırım %10 iskonto yöntemine göre hesaplama yapılması gerektiğinden hükme esas alınan bilirkişinin prograsif rant yönetime göre yaptığı, hesap raporunun hesaplama yönetimi itibariyle doğru olduğu,

mahkememizce alınan ...tarihli aktüerya raporunun dosya kapsamı itibari ile uyumlu olduğu anlaşıldığından rapor hükme esas alınmış, davalı sigorta şirketinin sigortalısının kusuru oranında ZMMS kapsamında poliçe limiti ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu olduğu anlaşılmakla davacıların iddiasını ispat ettiği kanaatine varılmıştır.

Davacılar vekilinin ...tarihli ıslah dilekçesi dikkate alındığında davacı anne ...için 666.733,47 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı baba ...için 333.266,53 TL destekten yoksun kalma tazmintanın davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Müterafik kusur bakımından yapılan incelemede; zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur Borçlar Kanunu'nun 44. maddesinde (6098 sayılı TBK md. 52) düzenlenmiştir.

Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise hakim tazminat miktarını hafifletebilir.

Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde BK.nun 44.maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Somut olay incelendiğinde ilgili ambulansta hasta olarak taşınan müteveffanın kaza anında ölümüne etki eden kusurunun bulunduğuna dair dosya içerisinde bilgi ve belge yer almadığı anlaşılmakla müterafik kusur indirimi yapılmamıştır.

Davacı vekili tarafından dava öncesinde tazminat talebi ile KTK'nın 97. maddesi uyarınca destekten yoksun kalma tazminatı talebine dair davalı sigorta şirketine başvurunun ...tarihinde yapıldığı bu tarihi takip eden 8. İş günü sonunun ...'e isabet ettiği anlaşılmakla bu tarihten itibaren temerrüdün oluştuğu kabul edilmiş ve bu tarihten itibaren kabul edilen alacaklara faiz uygulanmasına karar verilmiştir. Kazaya karışan sigortalı aracın ambulans vasfında olduğu dikkate alınarak faiz türü olarak yasal faize karar verilmiştir.

Cenaze ve defin giderine ilişkin talep bakımından;

Mahkememizce cenaze ve defin giderlerine ilişkin olarak belediyeden müteveffanın vefat ettiği nedeniyle cenaze ve defin giderleri için Silvan Belediye Başkanlığına müzekkere yazılmış müzekkere cevabında cenaze giderleri tutarının 2022 yılı itibari ile yaklaşık 2.000, TL olarak tespit edildiği, bu hizmetlerin belediye tarafından ücretsiz karşılandığının bildirildiği anlaşılmakla bu talep yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim