Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/326 K.2023/1114

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil Kurum, 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup; bina ve eklentilerinin temizlik işini ve şoförlük hizmetini ihale yöntemiyle davalı firmalarından satın aldıklarını, temizlik ve şoför hizmetinde, ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendileri belirlemekte söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluk bu firmalara ait bulunduğunu, işin doğası gereği de; ihale makamı olan müvekkili Kurum, hizmet alımı için ihaleye çıkarak,

söz konusu temizlik ve şoför hizmet alım işini ihale usulü gereği en uygun teklifi veren firmaya bırakmakta ve bu firma da kendi çalıştırdığı işçileri ile bu hizmeti verdiğini, kendi işçileri açısından doğacak sorumlulukların da bu firma tarafından yerine getirilmesi gerektiğini, dava dışı ... adlı şoför, müvekkili Kurum ve eklentilerinin işini üstlenen davalı şirketler bünyesinde ... tarihine kadar çalışmış olduğunu ... tarihinde işçinin emeklilik talebiyle iş akdi sona erdiğini, müvekkil kurum tarafından dava dışı işçi ...'a....2 tarihinde ....

TL kıdem tazminatı TİS farkı ve .. TL damga vergisi ödemesi olmak üzere toplam ...

TL Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatı TİS farkı ödemesi yapıldığını, dava dışı ...'un doğrudan kurum çalışanı olmadığını, kurumun temizlik ve şoförlük hizmetlerini yerine getirmek üzere ihale alan davalı firmalar bünyesinde çalıştığını, imzalanan sözleşmelerde çalışma hayatını düzenleyen mevzuatın işverene yüklediğini tüm yükümlülüklerin yükleniciler tarafından yerine getirileceğinin kararlaştırılmış olduğunu, dava dışı işçiye yapılan toplam ...

TL Kıdem tazminatı TİS farkı ve damga vergisi toplamının .. TL'lik kısmının .... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... Hizmetleri Limited Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, ... TL'lik kısmının ....tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan ... Temizlik Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den alınarak müvekkile ödenmesini, ...

TL/'lik kısmının..... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Taşımacılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesini, ....TL'lik kısmının .......tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den alınarak müvekkile ödenmesini, ....

TL'lik kısmının ..... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ....Taahhüt Ticaret Limited Şirketi ve ... Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'den müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesini, L'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ...Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, ....

TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... .Anonim Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, .......'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ...Temizlik Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, ..... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... . ..

Taahhüt Ve Ticaret Limited Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, ..... kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan ... ... ... Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı taraflara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ..., ..., ... Kur şirketleri vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafça açılan davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkili taraflar ile davacı arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesindeki genel şartnameye bakılmadığını, sözleşmenin 7.1.

Maddesinde sözleşmeye dahil olan giderler arasında kıdem tazminatının hariç olduğunun açıkça görüleceğini, sözleşmenin eki niteliğinde genel şartnamenin 8.3 maddesinde de yüklenicinin çalıştırdığı elemanların her türlü özlük haklarını kıdem tazminatı hariç karşılamak ve ödemek zorunda olduğu açıkça belirtilmiş olduğunu, taraflar arasındaki iç ilişki bakımından özel bir sorumluluk belirlenmediği gibi müvekkili kurumlar ile akdettiği sözleşmede hizmete dahil tüm ücret ve bedeller belirlenmiş olduğunu, belirlenen bu bedeller arasında kıdem tazminatı ve yıllık izin vs.

Alacaklar bakımından belirlenen ve şirketin kurumdan tahsil ettiği bir ücret bulunmadığını, teknik şartnamede işçinin maaş vs. sosyal haklarına ilişkin hüküm olup feshe bağlı işçilik alacaklarına ilişkin hüküm olmadığından rücuen tazmini söz konusu olamayacağını, bu nedenle de davacı kurumun rucüen talep ettiği tazminat bedelinin müvekkili şirketten talep hakkı olmadığını, Müvekkilleri hakkında açılmış bulunan davanın reddini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

- ... tarafından dava dilekçesi eki ile birlikte davalı firma ile yapılan sözleşmeleri, sözleşme eklerini, kıdem tazminatı hesaplama cetvelini, idari ve teknik şartname suretleri ibraz edildiği,

-Davacı tarafından dava dışı ...A'a ödeme dekontu uyarınca ... TL ödeme yapıldığı, .. TL damga vergisi kesintisi yapıldığı ve toplamda yapılan ödemenin ... TL tutarında olduğu anlaşılmıştır.

-Dava dilekçesi ekinde yer alan dava dışı ...'a ait hizmet cetveli, işyeri ünvan listesi ve hizmet cetveli uyarınca bu kişinin davalı bünyesinde.... tarihleri arasında çalışmasının olduğu, SGK işten çıkış bildirgesi uyarınca iş aktinin kod. 14(Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması) nedeni ile sona erdiği, anlaşılmıştır.

Eldeki dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalı alt işveren nezdinde çalıştırılan dava dışı işçiye davacı üst işveren tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Dava dosyasında davacı ilgili yasal mevzuat gereğince hizmet alım ihale yöntemi ile davalı ile aralarında kurulan sözleşme uyarınca davacıya personel temin etmiştir. Konu İş Hukuku Açısından incelendiğinde Yargıtay”ın içtihatları gereği, işçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerlerinde ara vermeden çalışması halinde sorunun iş yeri devri kuralarına göre çözülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Davacının (alt işveren) sorumluluğu, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinden kaynaklanmaktadır. Şöyle ki; “...Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundar sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmünü haizdir.

Davalıların (alt işveren) müteselsil sorumluluğu ise, iş yeri devri kapsamından doğmaktadır. İş yeri devir kurallarına göre, alt işveren kendisinden önceki yükleniciden devraldığı işçilerin iş sözleşmelerini ve o ana kadar doğmuş olan işçilik hakları ile birlikte devralmış sayılmaktadır. İş bu sorumluluk kanundan doğan birlikte sorumluluk halidir.

Davacı taraf, kanundan doğan müteselsil sorumluluğu gereği olarak, alt işveren sıfatıyla dava dışı işçiye, mahkeme ilamında yer alan işçilik alacaklarını ödemiştir. İş hukuku ilkelerine göre işverenler işçiye karşı birlikte sorumluluk esasına göre sorumlu olsalar ve bu sorumluluk kanundan doğan, kamu düzeninden olan bir sorumluluk olsa dahi, bu sorumluluk dış ilişkiyi ilgilendirir bir durumdur.

İç ilişkide ise, işverenler sorumluluk esasını, genel olarak kanuna, ahlaka, kamu düzenine aykırı olmamak şartıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde düzenleyebilirler. Tam bu noktada, işverenler arasında yapılmış sözleşme veya ihale, teknik şartname, tip sözleşme hükümlerine bakmakta yarar olacaktır. Keza uygulamada işverenler (özellikle ihale yoluyla hizmet alımı yapan kuruluşlar) rücu ilişkisini sorumluluk esasını iç ilişkide bu yöntemler ile belirlemektedirler.

“İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümlerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmeli: ” (Yargıtay 13. HD., 25.02.2014,

E. 2013/23685 ve K. 2014/5067) Dış ilişkide hali yasadan kaynaklandığı halde iç ilişkide sorumluluk hali öncelikle iç ilişkinin tarafları arasındaki sözleşmelere göre belirlenmektedir. "...davalı alt işverenlerin basiretli tüccar gibi davranarak,

çalıştırdıkları işçilerin fili işçilik halkları dışında sair tazminat ve haklarından sorumlu olacaklarını ve ihale makamı idare ile imzaladıkları sözleşme içeriği yukarıdaki maddelerde yer alan *ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümlerini - hizmet personelinin her türlü kanuni alacak haklarının eksiksiz yerine getirilmesi” kavramlarını bilecek durumda oldukları göz önüne alındığında davacı kurum tarafından dava dışı işçiye ödenmiş olan kıdem tazminatı alacağına ilişkin ödemelerin alt işveren davalı şirketlerden rücu-en talep edebileceği değerlendirilmektedir... ” (YHGK E.2004/11-254 ve K.2004/295)

Mahkememizce yapılan değerlendirmede; dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve alınan raporda özetle; ".. dosya eki olarak yer alan, İhale şartnamesi, tip sözleşmelerde yer alan düzenlemelerin işçilik alacakları açısından rücu ilişkisini düzenlemeye yeterli olduğu kanaatinde olunması halinde davacının talep edilen her iki dosya da ödeme miktarları dikkate alınarak yapılan uyarınca; davalı ... Hizmetleri Limited Şirketi'nin sorumlu olduğu tutar ... TL; davalı ....

Temizlik ŞTİ'nin sorumlu olduğu tutar .. TL; davalı ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Taşımacılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin sorumlu olduğu tutar ..... olarak; davalı ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi sorumlu olduğu tutar ... TL; davalı ...Gıda Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi ve ... Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi sorumlu olduğu tutar ...

TL; davalı ...Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi sorumlu olduğu tutar ... TL; davalı ... Üretimi Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi sorumlu olduğu tutar ... TL; davalı ... ...Temizlik Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi sorumlu olduğu tutar .... TL; davalı ... ... Temizlik İnşaat Nakliye Turizm Gıda Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Limited Şirketi sorumlu olduğu tutar- ... TL; davalı ... ... ... Turizm Danışmanlık Ticaret Anonim Şirketi sorumlu olduğu tutar ...

TL olarak hesap edilmiş olduğu ve hesaplamanın dosya kapsamına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Neticeten dosyada bulunan hizmet sözleşmeleri uyarınca dava dışı işçinin davalı şirketler nezdinde çalışırken iş akdinin sonlandırıldığı ve yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşen ve dava dışı işçiye ödenen ihbar tazminatı, faizleri ve vekalet ücreti kalemlerinden oluşan miktardan son işverenin, kıdem tazminatı, faizleri ve vekalet ücreti kalemlerinden ise işçiyi çalıştıran şirketlerin kendi dönemleri ile sınırlı olmak üzere sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı ve davalılar tacir olup dava konusu alacak tarafların ticari işletmesi ile ilgili olduğundan dava konusu alacak için ticari (avans) faizine hükmedilmiştir. (Bkz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 07/03/2022 tarihli ve 2021/2019 E. 2022/1183 K. sayılı kararı).

HÜKÜM

DAVANIN KABULÜ İLE

1-A) .... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... Hizmetleri Limited Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

B) ... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... Temizlik Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den tahsili ile davacıya ödenmesine,

C) ... TL/'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Taşımacılık İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

D) ... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

E) ... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ...Gıda Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi ve ... Nakliyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,

F) ... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ...Otomotiv Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

G) .. TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... Üretimi Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

H) .. TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ...Temizlik Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

İ) ... TL'lik kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... Temizlik İnşaat Nakliye Turizm Gıda Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Limited Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

J) .... kısmının ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalılardan ... ... ... Turizm Danışmanlık Ticaret Anonim Şirketi'den alınarak davacıya ödenmesine,

2-Alınması gereken .. TL harçtan peşin alınan kısmın mahsubu ile bakiye ... TL peşin harcın davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafın ödediği .... TL başvurma harcı, .... TL peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı, bilirkişi ücreti, posta ve tebligat gideri toplamı olan ... TL olmak üzere toplam ... TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

4- Davacı taraf davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ... TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine,

5- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan ...-TL arabulucu ücretinin davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

6- HMK.'nın 333. maddesi ve HMKY'nin 47. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının yazı işleri müdürü tarafından ilgilisi hesap numarası bildirilmiş ise hesabına aktarılmasına, aksi halde masrafın gider avansından karşılanmak suretiyle PTT vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilerek iadesinin sağlanmasına,

Katip Hakim